Theo China Times, bác sĩ Hồng Vĩnh Tường, chuyên khoa thận tại Đài Loan (Trung Quốc), cảnh báo bệnh thận không xuất hiện đột ngột mà thường là kết quả của quá trình tích lũy nhiều thói quen sinh hoạt không lành mạnh. Những hành vi tưởng nhỏ mỗi buổi tối, nếu lặp đi lặp lại trong thời gian dài, có thể khiến thận phải chịu áp lực lớn và dần suy yếu.
Bác sĩ Hồng dẫn trường hợp một nam quản lý 45 tuổi làm việc tại công ty công nghệ. Người này có thói quen uống rượu trước khi ngủ, ăn gà rán muối làm bữa khuya, chạy bộ cường độ cao vào buổi tối nhưng không bù nước, đồng thời thường tự ý uống thuốc giảm đau khi đau đầu. Khi đi khám sức khỏe, các chỉ số cho thấy mức lọc cầu thận (eGFR) đã giảm và xuất hiện protein trong nước tiểu. Đáng chú ý, người bệnh mắc tới 4 trong 10 thói quen gây hại mà bác sĩ nêu ra.
Các thói quen sinh hoạt tưởng vô hại
1. Đốt nến thơm giá rẻ trong phòng kín
Đốt nến thơm hoặc hương liệu kém chất lượng trong không gian kín thời gian dài có thể sản sinh bụi mịn PM2.5 và hợp chất hữu cơ dễ bay hơi (VOC). Theo bác sĩ Hồng, những chất này làm gia tăng stress oxy hóa và viêm mạn tính trong cơ thể, từ đó gián tiếp làm tăng gánh nặng cho thận. Nếu có dùng nến thơm, nên mở cửa để thông gió và không đốt liên tục.
2. Nhịn tiểu trước khi ngủ
Thỉnh thoảng nhịn tiểu không gây tổn thương thận ngay lập tức. Tuy nhiên, nếu tình trạng này xảy ra thường xuyên, nguy cơ nhiễm trùng đường tiết niệu sẽ tăng cao. Khi vi khuẩn lan ngược lên thận, người bệnh có thể bị viêm bể thận. Lời khuyên là nên đi tiểu sạch trước khi lên giường ngủ.
3. Bật điều hòa quá lạnh
Điều hòa không trực tiếp gây tổn thương thận, nhưng nhiệt độ phòng quá thấp có thể kích thích hệ thần kinh giao cảm, khiến mạch máu co lại và huyết áp tăng tạm thời. Giấc ngủ cũng dễ bị ảnh hưởng. Thiếu ngủ kéo dài là yếu tố dẫn đến tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa - cả hai đều góp phần làm khởi phát bệnh thận mạn. Nhiệt độ điều hòa được khuyến nghị cho giấc ngủ là khoảng 24-26 độ C.
4. Tắm nước lạnh trước khi ngủ
Nước lạnh gây co mạch và làm tim đập nhanh hơn. Với người bị tăng huyết áp, bệnh tim mạch, rối loạn thần kinh tự chủ hoặc đang mất nước sau tập luyện, việc tắm nước lạnh có thể khiến cơ thể quá tải. Bác sĩ khuyên nên tắm nước ấm để cơ thể thư giãn trước khi ngủ.
5. Tập thể dục cường độ cao nhưng không bù nước
Vận động giúp bảo vệ sức khỏe thận, nhưng nếu chạy bộ hoặc tập tạ cường độ rất cao vào buổi tối mà không bổ sung nước, cơ thể dễ mất nước. Điều này làm tăng nguy cơ tiêu cơ vân, khiến tế bào cơ bị phá hủy và giải phóng myoglobin. Chất này có thể gây tắc ống thận và dẫn đến tổn thương thận cấp.
Thức khuya, ăn uống và thuốc men cần kiểm soát
6. Dùng thiết bị điện tử quá lâu và thức khuya
Ánh sáng xanh từ điện thoại, máy tính bảng hay máy tính làm ức chế melatonin, khiến não bộ luôn tỉnh táo và khó vào giấc ngủ. Ngủ không đủ giấc hoặc rối loạn nhịp sinh học đã được chứng minh làm tăng nguy cơ mắc bệnh thận mạn.
7. Uống quá nhiều nước hoặc trà, cà phê đặc trước khi ngủ
Cơ thể cần nước đều trong ngày thay vì uống dồn vào buổi tối. Uống quá nhiều nước gần giờ ngủ khiến người ngủ phải dậy đi tiểu nhiều lần, làm gián đoạn giấc ngủ. Trong khi đó, caffeine từ trà đặc hoặc cà phê có thể gây mất ngủ, ảnh hưởng tiêu cực đến chuyển hóa và sức khỏe tim mạch.
8. Ăn bữa khuya nhiều muối
Gà rán muối, mì ăn liền hoặc các món kho đều có hàm lượng natri cao. Ăn quá mặn làm cơ thể giữ nước, huyết áp tăng, gây áp lực lên cầu thận. Tình trạng này khiến lượng protein trong nước tiểu tăng lên và đẩy nhanh quá trình suy giảm chức năng thận.
9. Uống rượu để dễ ngủ
Rượu có thể giúp buồn ngủ nhanh hơn nhưng làm giảm chất lượng giấc ngủ ở nửa đêm sau. Ngoài ra, uống rượu còn làm tăng nguy cơ tiểu đêm, tăng huyết áp và rối loạn chuyển hóa, đây đều là những yếu tố gây bất lợi cho thận.
10. Tự ý dùng thuốc giảm đau
Bác sĩ Hồng cảnh báo cạm bẫy phổ biến nhất là tự ý dùng thuốc giảm đau kháng viêm không steroid (NSAIDs) như ibuprofen hoặc naproxen. Các thuốc này có thể làm giảm lưu lượng máu đến thận. Nếu dùng trong lúc cơ thể mất nước, người cao tuổi hoặc bệnh nhân đã mắc bệnh thận mạn, nguy cơ tổn thương thận cấp tăng đáng kể. Tuyệt đối không nên tự mua, dùng kéo dài hoặc lạm dụng các loại thuốc này như một loại thuốc bổ.
Dùng thuốc đúng nguyên tắc để bảo vệ thận
Trong cuốn sách Sống khỏe mạnh không phụ thuộc vào thuốc, giáo sư Ryoko Chiba nhấn mạnh nguyên tắc cơ bản khi sử dụng thuốc trong cuộc sống hằng ngày là “ngắn và cụ thể”. Khi bị bệnh mới uống, hết bệnh thì nhanh chóng dừng. Tuy nhiên, nếu chỉ thay đổi cách dùng thuốc, mỗi người vẫn chưa thể khỏe mạnh hơn. Muốn bảo vệ thận bền vững, cần thay đổi cả thói quen sống và cách suy nghĩ về sức khỏe.
