Xu hướng 'đoàn tụ ngược' làm thay đổi tập quán về quê ăn Tết tại Trung Quốc
Những thay đổi sâu sắc trong mô hình làm việc hiện đại, hệ thống giao thông ngày càng phát triển thuận tiện, cùng với những quan niệm mới về gia đình và truyền thống đang tạo nên một sự chuyển dịch âm thầm nhưng mạnh mẽ trong tập quán 'về quê ăn Tết' lâu đời tại Trung Quốc. Mỗi dịp Tết Nguyên đán, đất nước này thường chứng kiến cuộc 'Xuân vận' khổng lồ, với hàng triệu người chen chúc trên các phương tiện giao thông để trở về quê nhà, duy trì truyền thống sum họp gia đình. Tuy nhiên, những năm gần đây, dòng chảy này đang dần đảo chiều một cách rõ rệt.
Sự dịch chuyển từ 'về quê' sang 'đoàn tụ ngược'
Thay vì con cái từ các thành phố lớn trở về quê hương, ngày càng nhiều bậc cha mẹ từ nông thôn hoặc các thị trấn nhỏ lựa chọn lên thành phố để đón Tết cùng con cháu. Xu hướng này, được gọi là 'đoàn tụ ngược', đang trở nên phổ biến hơn bao giờ hết. Theo dữ liệu từ nền tảng du lịch Meituan, trong kỳ nghỉ Tết kéo dài 9 ngày năm nay – dài nhất trong nhiều thập kỷ, lượng đặt vé 'ngược dòng' đã tăng khoảng 35% so với cùng kỳ năm trước, cho thấy một bước ngoặt đáng chú ý trong văn hóa đón Tết.
Ông Zhou Songlin và con trai 42 tuổi Joe Chu là một ví dụ điển hình cho xu hướng này. Trong khi những năm trước, họ thường đón Tết tại quê nhà ở tỉnh Hồ Nam, năm nay họ quyết định ở lại Quảng Châu – nơi Joe sinh sống và làm việc. Joe chia sẻ rằng quyết định mời cha lên thành phố ăn Tết xuất phát từ nhiều lý do thực tế: công việc bận rộn, thời tiết ấm áp hơn ở Quảng Châu, và việc anh vừa chuyển đến căn hộ mới. Đối với người cha, việc di chuyển này cũng được đánh giá là 'thuận tiện, an toàn và thoải mái hơn' so với những chuyến về quê truyền thống.
Quan niệm mới về sum họp và sự phát triển giao thông
Theo ông Zhao Litao, nhà nghiên cứu cao cấp tại Viện Đông Á thuộc Đại học Quốc gia Singapore, trọng tâm của Tết hiện nay đang dần chuyển từ 'ở đâu' sang 'ở cùng nhau'. Điều quan trọng không còn là việc 'phải về quê' một cách cứng nhắc, mà là 'được sum họp' trong bất kỳ không gian nào. Giáo sư Shen Han của Đại học Phúc Đán nhấn mạnh rằng sự phát triển vượt bậc của hệ thống giao thông, đặc biệt là mạng lưới tàu cao tốc, đã giúp người cao tuổi dễ dàng di chuyển xa hơn trước đây. Điều này tạo điều kiện cho sự dịch chuyển hai chiều linh hoạt hơn trong mùa lễ, thay vì chỉ một chiều từ thành phố về nông thôn như trước kia.
Trong cao điểm Tết, vé tàu trên các tuyến phổ biến thường hết chỉ sau vài phút mở bán, gây áp lực lớn cho nhiều người. Năm nay, Wang Yu – một lập trình viên 31 tuổi – đã mời cha mẹ từ Hồ Nam lên Thâm Quyến ăn Tết cùng mình. Anh cho biết vé tàu cao tốc chiều từ quê lên thành phố dễ mua hơn so với chiều ngược lại, với chi phí tương đương nhưng mang lại sự thoải mái hơn nhiều. Anh dự định đưa cha mẹ tham quan các địa điểm nổi tiếng như công viên Vịnh Thâm Quyến, bãi biển Tiểu Mai Sa và vườn thực vật Tiên Hồ, biến dịp Tết thành một kỳ nghỉ đáng nhớ.
Tác động của đô thị hóa và thay đổi cấu trúc gia đình
Các chuyên gia nhận định rằng thế hệ trẻ ngày càng tập trung tại các siêu đô thị để lập nghiệp, trong khi cha mẹ đã nghỉ hưu có lịch trình linh hoạt hơn, tạo điều kiện cho xu hướng 'đoàn tụ ngược'. Quy mô gia đình nhỏ hơn và cấu trúc hộ gia đình thay đổi cũng khiến việc không về quê dịp Tết trở nên dễ được chấp nhận hơn về mặt xã hội. Chen Bo, cũng từ Viện Đông Á của Đại học Quốc gia Singapore, cho rằng quá trình đô thị hóa nhanh chóng và sự nới lỏng quy định hộ khẩu đã khiến nhiều người trẻ xem thành phố nơi họ làm việc là nhà thực sự. Việc đưa cha mẹ lên sống cùng, dù chỉ trong dịp Tết, cũng là cách khẳng định cảm giác thuộc về và ổn định tại nơi này.
Ảnh hưởng đến thị trường du lịch và tiêu dùng
Xu hướng 'đoàn tụ ngược' không chỉ thay đổi cách các gia đình Trung Quốc sum họp mà còn tác động mạnh mẽ đến thị trường du lịch và tiêu dùng dịp Tết. Nền tảng du lịch Fliggy ghi nhận lượng đặt khách sạn cao cấp trong dịp Tết tăng gần 70%, trong khi các khách sạn chủ đề thân thiện với gia đình tăng tới 94%. Dữ liệu từ Meituan cho thấy đơn đặt phòng xuyên thành phố từ hai ngày trở lên tăng khoảng 65%, với đặt phòng cho gia đình chiếm hơn 60%. Tại các siêu đô thị như Bắc Kinh, Thượng Hải hay Thâm Quyến, các trung tâm thương mại và nền tảng trực tuyến đã tung ra nhiều chương trình khuyến mãi hấp dẫn dành cho gia đình đoàn tụ, bao gồm giảm giá ăn uống, combo du lịch, và phiếu mua sắm.
Thậm chí, các hãng hàng không như Air China đã hợp tác với Meituan để triển khai chương trình hỗ trợ đặc biệt cho hành khách từ 55 tuổi trở lên, cung cấp hướng dẫn từng bước từ làm thủ tục đến lên máy bay, cùng với nhắc nhở giờ khởi hành, nhằm đảm bảo hành trình thuận lợi và an toàn.
Kết luận: Sự đa dạng hóa trong cách đón Tết
'Đoàn tụ ngược' chỉ là một trong nhiều thay đổi của thói quen đón Tết tại Trung Quốc, cho thấy không còn một 'công thức chuẩn' cho cách ăn Tết. Có người trẻ chọn không di chuyển, có người kết hợp Tết với những chuyến du lịch ngắn ngày, phản ánh sự linh hoạt và thích nghi với đời sống hiện đại. Các nhà phân tích cho rằng thế hệ trẻ Trung Quốc đã hoàn toàn thích nghi với đời sống đô thị; việc trở về quê không còn là cách duy nhất để cảm nhận ý nghĩa của ngày Tết. Dù địa điểm có thay đổi, nhiều gia đình vẫn giữ những truyền thống cốt lõi như ăn cơm đoàn viên, tặng quà và thăm hỏi người lớn tuổi – chỉ là trong một bối cảnh mới, năng động và phù hợp hơn với cuộc sống đương đại.
