Một trường hợp thương tâm vừa xảy ra tại Đài Loan (Trung Quốc), khi một người đàn ông 20 tuổi tử vong sau khi ăn mì để trong bếp khoảng 5 ngày. Câu chuyện được chia sẻ trên mạng xã hội đã thu hút sự chú ý của cộng đồng và giới chuyên gia y tế, gióng lên hồi chuông cảnh báo về thói quen bảo quản thực phẩm hàng ngày.
Diễn biến vụ việc
Trước khi nhập viện, bệnh nhân xuất hiện các triệu chứng rối loạn tiêu hóa nghiêm trọng như nôn mửa và tiêu chảy dữ dội. Tình trạng nhanh chóng xấu đi, dẫn đến hoại tử gan, nhiễm độc toàn thân và cuối cùng là suy đa cơ quan, không thể cứu chữa.
Nguyên nhân: Hội chứng cơm chiên
Theo bác sĩ Yen Tsung-hai, Trưởng khoa Độc chất học tại Bệnh viện Đa khoa Chang Gung Linkou Đài Loan (Trung Quốc), nguyên nhân nhiều khả năng liên quan đến "hội chứng cơm chiên" do vi khuẩn Bacillus cereus gây ra. Đây là thuật ngữ y học chỉ tình trạng ngộ độc thực phẩm khi ăn phải cơm, mì hoặc các món giàu tinh bột để ở nhiệt độ phòng quá lâu.
Vi khuẩn Bacillus cereus đặc biệt nguy hiểm vì có thể tồn tại trong môi trường khắc nghiệt và sản sinh độc tố gây nôn hoặc tiêu chảy. Khi số lượng vi khuẩn tăng cao, độc tố gây ra các triệu chứng cấp tính:
- Buồn nôn dữ dội
- Nôn ói liên tục
- Đau bụng quặn thắt
- Tiêu chảy cấp
Trong trường hợp nặng, độc tố có thể gây tổn thương gan, thận, hệ thần kinh và dẫn đến suy đa tạng hoặc tử vong.
Nguy cơ từ thói quen bảo quản thực phẩm
Bác sĩ Yen cho biết nhiều người có thói quen nấu dư thức ăn, đặc biệt là cơm, mì hoặc các món giàu tinh bột, sau đó để ở nhiệt độ phòng trong thời gian dài rồi mới bảo quản lạnh hoặc hâm nóng. Điều này tiềm ẩn rủi ro lớn về an toàn thực phẩm.
Trong điều kiện nóng ẩm, đặc biệt vào mùa hè khi nhiệt độ vượt 30°C, thực phẩm dễ rơi vào "vùng nhiệt độ nguy hiểm" từ 7°C đến 60°C, là khoảng nhiệt độ lý tưởng cho vi khuẩn sinh sôi. Nếu để quá lâu, vi khuẩn không chỉ phát triển mà còn tạo ra độc tố chịu nhiệt cao, không bị phá hủy hoàn toàn dù đun sôi hay hâm nóng kỹ.
Tại sao hâm nóng không đủ an toàn?
Theo nghiên cứu, độc tố do Bacillus cereus sản sinh có khả năng chịu nhiệt lên đến khoảng 120°C trong thời gian dài. Trong khi đó, các phương pháp nấu thông thường như lò vi sóng, xào hoặc hâm nóng chỉ đạt khoảng 100°C trong thời gian ngắn, không đủ để phá hủy độc tố. Do đó, dù thực phẩm được "đun sôi kỹ", nguy cơ ngộ độc vẫn có thể xảy ra nếu vi khuẩn đã kịp sinh độc tố trước đó.
Các vi khuẩn nguy hiểm khác trong thực phẩm
Ngoài Bacillus cereus, bác sĩ Yen cảnh báo nhiều loại vi khuẩn khác thường gây ngộ độc thực phẩm vào mùa hè:
- Salmonella: Xuất hiện trong trứng sống, thịt gia cầm hoặc thực phẩm chưa nấu chín kỹ, gây ngộ độc nặng, nguy hiểm với trẻ nhỏ và người có hệ miễn dịch yếu.
- Tụ cầu vàng (Staphylococcus aureus): Tồn tại trong thịt, sữa, salad, bánh ngọt, phát triển mạnh ở 35–37°C, sản sinh độc tố gây ngộ độc cấp tính.
- Các nhóm vi khuẩn đường ruột khác: Gây rối loạn tiêu hóa, sốt, mất nước và biến chứng nặng nếu không xử lý kịp thời.
Đối tượng nguy cơ cao
Ngộ độc thực phẩm có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, đặc biệt ở:
- Người cao tuổi
- Trẻ nhỏ
- Phụ nữ mang thai
- Người mắc bệnh mạn tính như tiểu đường, xơ gan, suy thận
Ở các nhóm này, khả năng chống nhiễm trùng yếu hơn, nguy cơ tiến triển thành nhiễm trùng huyết hoặc suy đa tạng cao hơn.
Khuyến cáo phòng ngộ độc thực phẩm
Chuyên gia đưa ra 5 nguyên tắc quan trọng:
- Bảo quản thực phẩm đúng thời gian vàng: Thức ăn đã nấu chín cần được làm lạnh trong vòng 1 giờ sau khi nấu, đưa vào tủ lạnh ở khoảng 4°C càng sớm càng tốt.
- Hạn chế sử dụng đồ ăn thừa: Thức ăn bảo quản lạnh chỉ nên dùng trong vòng 24 giờ, không hâm đi hâm lại nhiều lần.
- Nấu chín kỹ thực phẩm giàu đạm: Thịt và trứng cần nấu chín hoàn toàn, nhiệt độ bên trong đạt trên 70°C.
- Tránh nhiễm chéo trong chế biến: Dao, thớt cho thực phẩm sống và chín phải tách biệt.
- Không nấu ăn khi đang bị bệnh: Người mắc bệnh đường tiêu hóa hoặc có vết thương hở nên hạn chế tiếp xúc trực tiếp với thực phẩm.
Các chuyên gia y tế nhấn mạnh rằng an toàn thực phẩm không chỉ phụ thuộc vào việc nấu chín kỹ hay hâm nóng lại, mà quan trọng nhất là cách bảo quản ngay từ ban đầu. Chỉ một sai sót nhỏ trong khâu lưu trữ cũng có thể dẫn đến hậu quả nghiêm trọng, thậm chí đe dọa tính mạng.
