Theo Tổng Công ty Cao-su Đồng Nai, năm 1901, khi thực dân Pháp xây dựng tuyến đường sắt từ Sài Gòn ra Phan Thiết đi qua Đồng Nai, các kỹ sư và nhà thầu châu Âu đã lập trang trại Dầu Giây để trồng thử nghiệm cà-phê, cao-su, tiêu. Trong số đó, cây cao-su phát triển vượt trội.
Lô cao-su đầu tiên ra đời năm 1906
Năm 1906, trang trại Dầu Giây cho trồng lô cao-su đầu tiên với khoảng 1.000 cây giống trên diện tích 8ha, được gọi là vườn cao-su Lô 9. Công ty Nông nghiệp Suzannah – công ty cao-su đầu tiên của Pháp – ra đời để hợp thức hóa hoạt động và thu lợi nhuận. Thực dân Pháp mộ phu công tra từ các tỉnh miền Bắc, miền Trung vào làm việc; đoàn phu đầu tiên từ Triệu Phong, Quảng Trị.
Anh Bùi Xuân Phú, nhân viên bảo vệ vườn cao-su bảo tồn, cho biết: “Tất cả các cây đều được đánh số để theo dõi, quản lý tình trạng. Với những cây bị mối mọt, nhân viên kỹ thuật sẽ xử lý.”
Bảo tồn vườn cây 120 năm tuổi
Sau ngày miền Nam hoàn toàn giải phóng, vườn cây thuộc quản lý của Nông trường Dầu Giây, Tổng Công ty Cao-su Đồng Nai. Năm 1980, nông trường ngừng cạo mủ ở Lô 9 để bảo tồn di tích. Cũng trong năm đó, nông trường trồng thêm cây thay thế những cây bị gãy đổ do thời tiết. Lô 9 là vườn cao-su có lịch sử lâu đời nhất nước ta, tính đến nay tròn 120 tuổi.
Năm 2009, Lô 9 được công nhận là di tích lịch sử cấp tỉnh. Hiện vườn còn hơn 284 cây cao-su trồng năm 1906 và 641 cây trồng lại. Một số cây già cỗi, rỗng bên trong do mối mọt; 2 gốc bị gãy đã được Bảo tàng Đồng Nai đưa về xử lý và trưng bày.
Đồng Nai – thủ phủ cao-su của cả nước
Thành phố Đồng Nai hiện có diện tích trồng cao-su lớn nhất nước với hơn 242 nghìn ha, chiếm 26% diện tích cả nước. Đây cũng là địa phương chế biến cao-su hàng đầu, cung cấp cho thị trường nội địa và xuất khẩu. Theo Tổng Công ty Cao-su Đồng Nai, vùng này chiếm khoảng 1/3 tổng sản lượng ngành, có năng suất vườn cây cao nhất Việt Nam và cao nhất thế giới.
Vườn cao-su bảo tồn thu hút đông du khách đến tham quan, tìm hiểu lịch sử. Các cây được đánh số thứ tự để quản lý. Trong khuôn viên còn phục dựng điểm nghỉ ngơi, làm việc và dụng cụ lấy mủ cao-su xưa. Việc gìn giữ di tích đang được Tổng Công ty Cao-su Đồng Nai và địa phương thực hiện nghiêm túc.
