Vũ Phạm Ý Dĩ: Gìn giữ nghề vẽ bảng hiệu bằng tay truyền thống giữa thời đại số
Vũ Phạm Ý Dĩ (30 tuổi, quê Cà Mau) đang âm thầm duy trì một nghề tưởng chừng đã mai một: vẽ bảng hiệu bằng tay, theo cách mà cha anh đã gắn bó suốt hơn bốn thập kỷ. Sinh ra trong gia đình có truyền thống làm bảng hiệu, nhưng con đường đến với nghề của Dĩ không hề được định sẵn từ trước.
Cơ duyên bất ngờ từ một đơn hàng
Dĩ kể lại, năm 2016, khi lần đầu bày tỏ mong muốn nối nghiệp cha, anh không nhận được sự ủng hộ từ gia đình. “Ba mình nghĩ nghề này không còn phù hợp, môi trường làm việc khắc nghiệt, lại khó phát triển trong thời buổi hiện đại”, Dĩ nhớ lại. Sau khi tốt nghiệp ngành thiết kế đồ họa, anh đã thử sức với nhiều hướng đi khác nhau.
Mãi đến năm 2019, một khách hàng bất ngờ tìm đến đặt vẽ bảng hiệu đầu tiên, mọi thứ mới thay đổi. “Mọi thứ đến rất tự nhiên. Mình không chủ động theo nghề, nhưng công việc cứ tìm đến, rồi mình theo nghề lúc nào không hay”, Dĩ chia sẻ. Từ một đơn hàng nhỏ, anh dần gắn bó với công việc cho đến tận hôm nay.
Kết nối gia đình và học hỏi từ cha
Không qua trường lớp chuyên về vẽ bảng hiệu, Dĩ học nghề trực tiếp từ cha mình, người thợ đã hơn bốn mươi năm cầm cọ. Với anh, đây không chỉ là công việc kiếm sống mà còn là cách để kết nối và lưu giữ ký ức gia đình. “Mình làm nghề một phần cũng để ba có cơ hội sống lại với thời trẻ, khi ông còn vẽ nhiều”, anh tâm sự.
Gia đình Dĩ có truyền thống hơn 40 năm trong nghề vẽ bảng hiệu, nhưng anh mang vào sản phẩm tư duy thiết kế hiện đại nhờ nền tảng đồ họa. Điều này giúp anh thực hiện bố cục và phối màu hài hòa hơn, tạo ra những bảng hiệu vừa giữ nét xưa vừa phù hợp với thẩm mỹ đương đại.
Giữ nguyên phương pháp truyền thống để đảm bảo độ bền
Tuy nhiên, khi nói đến độ bền, Dĩ lại không chọn cải tiến mà kiên trì giữ nguyên phương pháp truyền thống. “Tất cả vật liệu, cách làm mình đều bám theo ba. Những bảng ông vẽ 30 năm trước vẫn còn tốt, đó là minh chứng rõ nhất”, anh khẳng định.
Anh sử dụng sơn dầu truyền thống, loại sơn quen thuộc với nhiều họa sĩ bảng hiệu xưa, với ưu điểm là độ bám cao và bền màu theo thời gian. Bề mặt vẽ chủ yếu là tôn kẽm dày, đôi khi là gỗ nếu khách hàng mang đến.
Quy trình tỉ mỉ tạo nên “hồn” cho sản phẩm
Theo Dĩ, một bảng hiệu hoàn chỉnh không thể làm nhanh trong vài giờ. Để đạt chất lượng tốt, anh phải mất hơn một tuần. “Không phải vì vẽ lâu, mà chờ sơn khô. Một bảng cần 6-7 lớp sơn, mỗi lớp cách nhau 6-8 tiếng đồng hồ”, Dĩ giải thích. Sự tỉ mỉ này chính là yếu tố tạo nên “hồn” cho sản phẩm, thứ mà bảng in kỹ thuật số không thể có được.
Về màu sắc, những gam màu quen thuộc như đỏ, vàng, hay xanh thường xuyên xuất hiện. Màu đỏ được dùng cho tên bảng vì dễ thu hút ánh nhìn, còn vàng tạo sự nổi bật. Đặc biệt, có những màu không có sẵn mà là kết quả của việc bảng hiệu cũ bị phai màu theo thời gian. Hiện nay, nhiều khách hàng thích cảm giác hoài cổ nên Dĩ phải pha màu lại để tạo hiệu ứng cũ ngay từ đầu.
Khách hàng tìm đến vì giá trị thủ công và cảm xúc
Dĩ cho biết, lượng khách tìm đến bảng hiệu vẽ tay không nhiều, nhưng đủ để duy trì nghề. “Họ là những người có chiều sâu, cảm nhận được giá trị của sản phẩm thủ công”, anh nhận định. So với bảng in chỉ dùng được khoảng một năm, bảng vẽ tay có thể bền hàng chục năm nếu làm đúng kỹ thuật.
Tuy nhiên, với Dĩ, yếu tố giữ chân khách không chỉ là độ bền mà còn là cảm xúc. “Người vẽ đặt rất nhiều tâm huyết vào đó. Khi khách nhận hàng, họ cũng cảm nhận được năng lượng ấy. Còn sản phẩm công nghiệp thì không có điều đó. Mình mong khi nhìn vào những bảng hiệu này, người ta sẽ chậm lại một chút, nhớ về những điều xưa cũ. Trong cuộc sống hiện đại, đôi khi mình cần những thứ như vậy”, anh chia sẻ.
Cha của Dĩ từng lo lắng nhưng nay đã thay đổi suy nghĩ
Ông Vũ Duy Năng (60 tuổi), cha của Dĩ, người đã gắn bó với nghề vẽ bảng hiệu từ khi còn trẻ, chia sẻ rằng ông từng không muốn con nối nghiệp. “Thời của tôi khác, lúc đó bảng hiệu vẽ tay là lựa chọn gần như duy nhất. Còn bây giờ, máy móc làm nhanh, rẻ hơn, nên tôi sợ con theo nghề sẽ vất vả mà không ổn định”, ông nói.
Ông Năng cũng cho rằng nghề này đòi hỏi sự kiên nhẫn để chờ sơn khô, chưa kể ảnh hưởng sức khỏe khi tiếp xúc với hóa chất lâu dài. Tuy vậy, khi thấy con kiên trì theo đuổi, ông dần thay đổi suy nghĩ. “Con không học bài bản nghề này, nhưng chịu khó quan sát, học lại từ tôi từng chút một. Quan trọng là con có tâm với nghề”, ông Năng nhận xét.
Qua từng bảng hiệu, Dĩ không chỉ muốn kiếm sống mà còn mong muốn truyền tải đam mê thủ công và gìn giữ giá trị xưa giữa nhịp sống hiện đại hối hả.
