Chiều 25.7, trong lúc tản bộ trên bãi biển Hội An (phường Hội An Tây), ông Lê Quốc Việt, Phó chủ tịch Hiệp hội Du lịch TP.Đà Nẵng, cùng một số người dân bất ngờ phát hiện phần khung sườn của con tàu cổ lộ rõ trên mặt cát. Con tàu vẫn nằm đúng vị trí được phát hiện gần 3 năm trước, song phần gỗ lộ thiên đã có dấu hiệu xuống cấp do tác động của thời tiết và môi trường biển.
Con tàu cổ phủ rêu xanh giữa bãi biển
Nhiều cấu kiện gỗ của con tàu phủ kín rêu xanh, tạo nên khung cảnh đặc biệt giữa bãi biển, thu hút nhiều người dừng chân quan sát. Khi biết đây là con tàu cổ có giá trị khảo cổ lớn, không ít người bày tỏ sự ngạc nhiên. Theo ông Lê Quốc Việt, con tàu xuất hiện sau những đợt sóng lớn, phần gỗ lộ ra nhiều hơn so với lần đầu phát hiện vào sáng 26.12.2023.
Kế hoạch khai quật gặp vướng mắc thủ tục
Liên quan đến kế hoạch khai quật, tại buổi họp báo về tình hình kinh tế - xã hội 6 tháng đầu năm 2026, bà Nguyễn Thu Phương, Phó giám đốc Sở VH-TT-DL TP.Đà Nẵng, cho biết việc khai quật chưa thể triển khai ngay do phải thực hiện đầy đủ các quy trình, thủ tục theo luật Di sản văn hóa mới có hiệu lực. Sở đã có văn bản báo cáo Bộ VH-TT-DL, đề nghị chấp thuận chủ trương khai quật khẩn cấp con tàu cổ.
Bà Phương nhấn mạnh đây là dự án có tính chất kỹ thuật phức tạp, khối lượng di vật lớn, kinh phí cao và đòi hỏi đơn vị tư vấn có chuyên môn sâu. Vì vậy, mọi khâu chuẩn bị phải được thực hiện thận trọng, bảo đảm đúng quy định pháp luật và an toàn cho di vật.
Bảo vệ hiện trường và chuẩn bị khai quật
Hiện Sở VH-TT-DL đang phối hợp với chính quyền địa phương tiếp tục bảo vệ hiện trường, triển khai các biện pháp bảo quản tạm thời đối với phần di vật đã lộ ra, đồng thời khẩn trương hoàn thiện hồ sơ trình UBND TP.Đà Nẵng phê duyệt phương án khai quật trong thời gian sớm nhất.
Con tàu gỗ cổ được người dân phát hiện lần đầu vào sáng 26.12.2023, khi phần khung tàu dần lộ ra dưới lớp cát sát mép nước trên bãi biển Hội An. Thời điểm đó, phần thân tàu lộ thiên dài khoảng 15 m, rộng khoảng 3 m, với hệ thống khung gỗ còn tương đối nguyên vẹn.
Giá trị khảo cổ và niên đại ước tính
Trong năm 2024, Trung tâm Quản lý bảo tồn di sản văn hóa Hội An phối hợp Bảo tàng Quảng Nam (nay là Bảo tàng Đà Nẵng) cùng các đơn vị liên quan tiến hành khảo sát chuyên sâu con tàu. Kết quả nghiên cứu ban đầu cho thấy con tàu có kích thước lớn, mang nhiều đặc trưng của tàu thuyền truyền thống Đông Nam Á như có sống mũi, nhiều lớp ván be; sử dụng gỗ bằng lăng (săng lẻ) làm giang và gỗ kiền kiền làm ván be.
Theo các chuyên gia, căn cứ vào cấu trúc, kỹ thuật đóng tàu và vật liệu, con tàu cổ ở bờ biển Hội An nhiều khả năng có niên đại từ khoảng thế kỷ 14 - 16. Đây được đánh giá là một phát hiện khảo cổ có giá trị lớn, góp phần cung cấp thêm tư liệu về lịch sử hàng hải và hoạt động giao thương trên tuyến biển khu vực.
