Ông Tống, 45 tuổi, gần đây thường xuyên chóng mặt, mệt mỏi, quầng thâm mắt ngày càng rõ và hay bị chảy máu chân răng mỗi khi đánh răng. Nghĩ mình mắc bệnh răng miệng, ông đến khám nha khoa nhưng kết quả cho thấy nướu và nha chu đều bình thường. Bác sĩ khuyên ông chuyển sang khám chuyên khoa tiêu hóa.
Câu chuyện bệnh nhân: Dấu hiệu gan tổn thương bị bỏ qua
Khai thác bệnh sử, ông Tống từng được chẩn đoán viêm gan B mạn tính cách đây 10 năm. Trong nhiều năm, ông đã nhập viện nhiều lần vì cổ trướng. Ba tháng trước, ông điều trị xuất huyết tiêu hóa trên, nội soi phát hiện giãn tĩnh mạch thực quản kèm chảy máu. Bác sĩ chỉ định xét nghiệm chức năng gan, siêu âm gan và kiểm tra khả năng đông máu. Kết quả cho thấy nhiều chỉ số men gan tăng bất thường, siêu âm phát hiện xơ gan, cổ trướng và lách to. Thời gian đông máu kéo dài, hoạt tính prothrombin chỉ còn khoảng 50% so với mức bình thường, chứng tỏ chức năng gan đã suy giảm nghiêm trọng. Bác sĩ chẩn đoán ông Tống bị xơ gan mất bù, kèm rối loạn chức năng đông máu, cần nhập viện điều trị ngay để tránh biến chứng nguy hiểm.
Quầng thâm mắt kéo dài - dấu hiệu cảnh báo gan yếu
Nhiều người cho rằng quầng thâm chỉ do thức khuya hoặc thiếu ngủ. Tuy nhiên, nếu đã nghỉ ngơi đầy đủ nhưng vùng da quanh mắt vẫn sẫm màu, có xu hướng xanh tím hoặc đen và kéo dài nhiều tuần thì cần cảnh giác. Theo y học hiện đại, khi chức năng chuyển hóa của gan suy giảm, các chất độc tích tụ trong cơ thể nhiều hơn. Vùng da quanh mắt rất mỏng và có nhiều mao mạch nên dễ bị tăng sắc tố, tạo nên quầng thâm dai dẳng. Y học cổ truyền Trung Quốc cho rằng gan điều hòa dòng chảy của khí; ứ trệ khí gan và huyết ứ có thể dẫn đến da mặt xỉn màu, đặc biệt là vùng quanh mắt. Nếu quầng thâm kéo dài kèm mệt mỏi, chán ăn hoặc giảm sức khỏe tổng thể, người bệnh nên kiểm tra chức năng gan.
Chảy máu chân răng thường xuyên - nguyên nhân từ gan
Chảy máu chân răng thường khiến người ta nghĩ đến viêm nướu hoặc viêm nha chu. Nhưng nếu đã khám nha khoa không phát hiện bất thường mà tình trạng vẫn tái diễn, nguyên nhân có thể liên quan đến gan. Gan sản xuất phần lớn các yếu tố đông máu. Khi gan bị tổn thương, quá trình tổng hợp các yếu tố này suy giảm, khiến máu khó đông hơn. Loại chảy máu này thường tự phát hoặc chỉ cần kích thích nhẹ, như cắn táo để lại vết máu, hoặc nhổ ra bọt hồng khi đánh răng. Nếu trên da xuất hiện vết bầm tím không rõ nguyên nhân hoặc vết thương chậm lành, cần kiểm tra chức năng đông máu ngay.
Nốt đỏ trên da và lòng trắng mắt vàng - dấu hiệu nguy hiểm
Một dấu hiệu điển hình của bệnh gan là nốt mạch hình sao - những chấm đỏ nhỏ ở mặt, cổ hoặc ngực, xung quanh có mạch máu nhỏ tỏa ra như chân nhện. Khi ấn vào trung tâm, các tia đỏ biến mất và xuất hiện trở lại sau khi thả tay. Nguyên nhân là khi gan tổn thương, khả năng phân hủy hormone estrogen suy giảm, làm nồng độ estrogen tăng cao, khiến mao mạch dưới da giãn ra. Nếu các nốt này xuất hiện nhiều trong thời gian ngắn, đặc biệt ở người có tiền sử viêm gan hoặc bệnh gan mạn tính, cần đến cơ sở y tế kiểm tra. Lòng trắng mắt ngả vàng là biểu hiện của vàng da do tăng bilirubin trong máu. Ở người khỏe mạnh, củng mạc mắt màu trắng trong. Khi gan không chuyển hóa bilirubin hiệu quả, sắc tố tích tụ trong máu, lắng đọng ở mắt, da và niêm mạc, khiến mắt và da dần chuyển vàng. Người bệnh cũng có thể thấy nước tiểu sẫm màu như nước trà và phân nhạt màu. Nếu vàng mắt kèm ngứa da, mệt mỏi hoặc đau tức vùng hạ sườn phải, cần khám ngay vì đây có thể là dấu hiệu bệnh gan đã tiến triển nặng.
Lời khuyên từ bác sĩ
Bác sĩ cho hay nhiều người không biết rằng một số thay đổi bất thường trên khuôn mặt thực chất là tín hiệu cảnh báo gan đang bị tổn thương. Đặc biệt, người mắc viêm gan B mạn tính cần tái khám định kỳ, không nên chờ đến khi xuất hiện triệu chứng rõ ràng mới đi khám, bởi khi đó bệnh có thể đã tiến triển đến xơ gan hoặc thậm chí ung thư gan. Gan được mệnh danh là 'cơ quan im lặng' vì giai đoạn đầu thường không gây đau hay triệu chứng rõ rệt. Khi chức năng gan suy giảm, những bất thường về chuyển hóa, đông máu và đào thải độc tố có thể biểu hiện ngay trên khuôn mặt. Nhận biết sớm các dấu hiệu này có thể giúp phát hiện bệnh kịp thời.
