Triển lãm khoa học xã hội khởi động chuỗi sự kiện chào mừng 51 năm giải phóng miền Nam
Hoạt động này mở đầu cho một loạt sự kiện giới thiệu những thành tựu tiêu biểu của Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam, nhằm chào mừng kỷ niệm 51 năm Ngày Giải phóng miền Nam, thống nhất đất nước. Đồng thời, sự kiện cũng hướng tới Ngày Khoa học công nghệ Việt Nam và Ngày Quốc tế Bảo tàng, hưởng ứng Nghị quyết 80 của Bộ Chính trị về phát triển văn hóa Việt Nam, cùng Nghị quyết 57 về đẩy mạnh phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số quốc gia.
Sự kiện thu hút đông đảo đại biểu và công chúng
Buổi lễ có sự tham dự của Giáo sư, Tiến sĩ Lê Văn Lợi, Ủy viên Trung ương Đảng, Bí thư Đảng ủy, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam. Cùng với đó là sự hiện diện của nhiều đại biểu, nhà khoa học, nhà nghiên cứu và công chúng yêu thích chuyên ngành dân tộc học. Triển lãm đã thu hút sự quan tâm đặc biệt từ giới trẻ, tạo nên không khí sôi động và ý nghĩa.
Vai trò quan trọng của khoa học xã hội trong phát triển đất nước
Trong bài phát biểu khai mạc, Chủ tịch Viện Hàn lâm Khoa học Xã hội Việt Nam nhấn mạnh vai trò đặc biệt của khoa học xã hội và nhân văn trong tiến trình phát triển quốc gia. Ông khẳng định rằng lĩnh vực này không chỉ dừng lại ở nghiên cứu học thuật mà còn là nền tảng tri thức quan trọng, cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định chính sách và định hướng phát triển bền vững.
Giáo sư Lê Văn Lợi cũng cho biết, trong bối cảnh mới với nhiều cơ hội và thách thức đan xen, khoa học xã hội cần tiếp tục phát huy vai trò tiên phong. Điều này bao gồm việc làm sáng tỏ các vấn đề lịch sử, văn hóa, con người, đồng thời đóng góp thiết thực vào quá trình hội nhập quốc tế và phát triển kinh tế-xã hội.
Nội dung và thời gian triển lãm
Không gian trưng bày diễn ra từ ngày 11/4 đến ngày 15/5, giới thiệu những thành tựu nghiên cứu tiêu biểu và các công trình khoa học có giá trị lý luận và thực tiễn cao. Mục tiêu là khẳng định đóng góp quan trọng của khoa học xã hội Việt Nam trong việc cung cấp luận cứ khoa học phục vụ hoạch định đường lối, chủ trương, chính sách của Đảng và Nhà nước.
Triển lãm cũng góp phần làm sáng tỏ các vấn đề cơ bản về lịch sử, văn hóa, con người và xã hội Việt Nam, với điểm nhấn là giới thiệu những phát hiện mới từ ngành Khảo cổ học và Sử học. Những nghiên cứu này đã góp phần làm rõ tiến trình hình thành và phát triển của lịch sử-văn hóa Cội nguồn dân tộc Việt Nam.
Thành tựu nghiên cứu nổi bật về dân tộc học
Một thành tựu nghiên cứu khoa học đáng chú ý là việc xác định Danh mục thành phần 54 dân tộc, dựa trên các cuộc điều tra dân tộc học quy mô toàn quốc. Danh mục này được Nhà nước chính thức công bố năm 1979 và đến nay vẫn là nền tảng khoa học quan trọng cho công tác điều tra kinh tế-xã hội.
Nó hỗ trợ nghiên cứu cấu trúc tộc người, phân bố dân cư và bản sắc văn hóa của các cộng đồng dân tộc ở Việt Nam, thể hiện sự thống nhất trong đa dạng bản sắc của quốc gia.
Tài liệu và hiện vật trưng bày đa dạng
Ngoài các pa nô giới thiệu thành tựu nghiên cứu khoa học xã hội của các đơn vị trực thuộc Viện Hàn lâm, triển lãm còn trưng bày những nguồn tài liệu khoa học bổ trợ có giá trị. Tiêu biểu là các tư liệu của nhà dân tộc học Từ Chi, bao gồm bản vẽ sơ đồ Cửa Sót và Cửa Nhượng tại Nghệ An, bản thảo viết tay “Ký họa Mường”, sổ ghi chép điền dã tại Hòa Bình, và những bức ảnh điền dã.
Triển lãm cũng giới thiệu các hiện vật như máy chụp ảnh và máy quay phim từ Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam, được sử dụng trong các đợt nghiên cứu, sưu tầm và làm phim dân tộc học, phục vụ cho hoạt động trưng bày và trình diễn.
Giới thiệu trang phục mới của dân tộc Chứt
Đặc biệt, triển lãm này còn giới thiệu hai bộ trang phục mới của dân tộc Chứt, được xây dựng dựa trên kết quả thực hiện nhiệm vụ khoa học công nghệ cấp Sở với chủ đề “Nghiên cứu, đề xuất mẫu trang phục của dân tộc Chứt ở tỉnh Quảng Bình” năm 2024.
Phó Giáo sư, Tiến sĩ Lâm Bá Nam, Chủ tịch Hội Dân tộc học và Nhân học Việt Nam, đã chia sẻ về bộ trang phục này. Hai bộ trang phục là kết quả của quá trình điền dã và phỏng vấn cộng đồng người Chứt ở Quảng Trị, do các nhà nghiên cứu từ Viện Dân tộc học và Tôn giáo, Bảo tàng Dân tộc học Việt Nam thực hiện.
Dựa trên lý luận khoa học và thực tiễn, kết hợp với tham vấn người dân, nhiệm vụ đã thiết kế thành công hai bộ trang phục sinh hoạt cộng đồng cho nam và nữ người Chứt ở tỉnh Quảng Trị. Kết quả này nhận được sự thống nhất cao từ người dân và chính quyền địa phương, góp phần bảo tồn và phát huy bản sắc văn hóa dân tộc.
