TP.HCM: 'ADN Mở' Và Hành Trình Biến Người Lạ Thành Người Ở Lại
Không phải ngẫu nhiên mà Thành phố Hồ Chí Minh vươn lên trở thành đầu tàu kinh tế của cả nước. Bản sắc độc đáo của thành phố này được bồi đắp qua thời gian bởi những 'gen trội' từ khắp mọi miền. Từ một vùng đất với hệ thống sông ngòi chằng chịt, nơi đây đã phát triển thành một siêu đô thị sầm uất, mang trong mình 'ADN mở' đặc trưng. Đó là nơi những con người xa lạ tìm đến, gắn bó và cùng nhau kiến tạo nên một TP.HCM văn minh, hiện đại, nhưng cũng đầy nghĩa tình.
Những Cuộc Đời 'Trả Ơn' Cho Mảnh Đất Nghĩa Tình
Bức tranh ADN của TP.HCM sẽ không thể trọn vẹn nếu thiếu đi những mảnh ghép đến từ người nhập cư khắp các vùng miền. Họ đến với bàn tay trắng, mang theo khát vọng đổi đời cháy bỏng và được thành phố nghĩa tình này cưu mang, dung dưỡng.
Vào một buổi chiều cuối tháng 3 năm 2026, chúng tôi tìm đến tiệm sửa và buôn bán túi xách nhỏ của chị Đoàn Thị Mỹ Tiên (50 tuổi, quê Đồng Tháp) trên con đường Nguyễn Văn Cừ thuộc quận 1 cũ. Giữa ngã tư đầy nắng, người phụ nữ trong tà áo dài truyền thống vẫn lặng lẽ ngồi bên chiếc máy may cũ kỹ, tỉ mỉ với từng đường kim mũi chỉ. Hơn hai thập kỷ trôi qua, hình ảnh ấy dường như chẳng hề thay đổi.
Chiếc máy may cũ đã gắn bó với hành trình lập nghiệp đầy gian nan của người phụ nữ xa quê. Lên thành phố từ những năm 1990, chị Tiên từng chật vật với đủ thứ nghề trước khi tìm thấy sự ổn định với tiệm sửa túi xách nhỏ bé. Ban đầu, chị chỉ kinh doanh bán hàng, nhưng khi nhận thấy nhu cầu sửa chữa của khách, chị đã tự mày mò học may vá để phục vụ tốt hơn. Từ một góc nhỏ khiêm tốn, chị vừa làm vừa học, vừa xoay xở khôn khéo, dần dần gây dựng nên một kế sinh nhai ổn định cho bản thân và gia đình.
Đối với chị Tiên, TP.HCM không chỉ đơn thuần là nơi mưu sinh mà còn là vùng đất của cơ hội: 'Ở đây dễ xoay sở, chỉ cần chịu khó là có thể sống được. Thành phố đã cho con tôi cơ hội ăn học thành tài, cho tôi một căn nhà nhỏ và vô vàn niềm vui sống mỗi ngày'. Hiện nay, chị mặc áo dài mỗi ngày như một cách thể hiện sự tôn trọng bản thân và giữ gìn nét chỉn chu trong cuộc sống. Trong ngôi nhà nhỏ, hàng trăm bộ áo dài được chị treo gọn gàng, ngăn nắp.
Tiệm sửa túi xách nhỏ trên đường Nguyễn Văn Cừ đã trở thành điểm đến quen thuộc của chị Tiên trong suốt hơn 20 năm qua. Vậy động lực nào từ 'ADN mở' của TP.HCM đã biến những người đến thành người ở lại? Điểm khác biệt của thành phố này không chỉ nằm ở sức hút thu hút người từ khắp nơi, mà còn ở cách nó 'nhào nặn' và hòa nhập họ. Người xa lạ dần trở nên quen thuộc, người tay trắng có thể gây dựng cơ nghiệp, và những mối quan hệ chân thành được hình thành từ sự chia sẻ, giúp đỡ lẫn nhau.
'Ai cũng từ nơi khác đến, nên dễ thương, dễ bỏ qua cho nhau', chị Tiên chia sẻ. Khi công việc đã ổn định, chị bắt đầu nhận thêm những người có hoàn cảnh khó khăn vào làm, đặc biệt ưu tiên những ai đang nợ nần, cần kiếm tiền gấp. Với người bán vé số hay ve chai, chị sửa đồ giúp mà không lấy tiền. Những việc làm nhỏ bé ấy được chị duy trì đều đặn như một cách trả ơn mảnh đất đã cưu mang mình. Sau hơn hai thập kỷ gắn bó, chị Tiên không còn nghĩ đến chuyện rời đi. Với chị, TP.HCM không chỉ là nơi mưu sinh mà đã trở thành mái nhà để ở lại trọn đời.
Từ Bàn Tay Trắng Đến Bếp Ăn Vì Cộng Đồng
Rời cửa hàng của chị Tiên, chúng tôi men theo nhiều tuyến đường nội đô để tìm đến địa chỉ 17 Tạ Uyên thuộc phường Chợ Lớn - nơi đặt bếp chay Mãn Tự của chị Thái Phiên (43 tuổi, quê Cần Thơ). Từng có lúc phải ngủ nhờ tại bến xe buýt với chỉ 500.000 đồng trong túi, chị Phiên đã vươn lên mạnh mẽ để trở thành chủ một doanh nghiệp xây dựng và hiện là người vận hành bếp ăn tùy tâm ý nghĩa.
'May mắn là khi xưa có những người làm từ thiện đi ngang cho tôi phần cơm, nhờ vậy tôi mới có thể sống và có động lực để vươn lên như hôm nay', chị Phiên xúc động nhớ lại. Chị tự hào nói thêm: 'Lúc khó khăn nhất, TP.HCM luôn tìm cách giúp đỡ mình, không để ai bị bỏ lại phía sau. Nay tôi mở bếp cơm chay với giá tùy tâm; ai khó khăn thì không lấy tiền. Đó vừa là cách tiếp thêm động lực cho những mảnh đời như tôi ngày trước, vừa tạo việc làm ổn định cho nhiều người lao động'.
Bếp chay Mãn Tự hoạt động theo hình thức tùy tâm, phục vụ đông đảo người lao động và những người có hoàn cảnh khó khăn. Mô hình này không chỉ cung cấp bữa ăn ngon lành mà còn lan tỏa tinh thần tương thân tương ái, góp phần làm giàu thêm 'ADN nghĩa tình' của thành phố.
ADN Của Sự Hòa Nhập: Từ Trong Nước Đến Quốc Tế
Theo báo cáo Chỉ số hiệu quả quản trị và hành chính công cấp tỉnh ở Việt Nam năm 2023, TP.HCM đứng đầu danh sách các địa phương mà người dân cả nước mong muốn đến sinh sống, tiếp theo là Hà Nội và Đà Nẵng. Không chỉ thu hút người trong nước, TP.HCM còn ngày càng hấp dẫn cộng đồng quốc tế đến sinh sống, làm việc và gắn bó lâu dài.
Hiện nay, chỉ trong bán kính vài km ở khu vực trung tâm, có thể dễ dàng bắt gặp nhiều 'lớp văn hóa' đa dạng của các quốc gia cùng tồn tại hài hòa. Mỗi không gian là một 'gen' riêng biệt, nhưng chúng hòa quyện với nhau, tạo nên một đô thị đa sắc màu, không thuần nhất nhưng tràn đầy sức sống và năng động.
Thảo Điền được xem là 'khu expat' tiêu biểu, nơi tập trung đông đảo chuyên gia và người nước ngoài sinh sống, làm việc. Các bảng hiệu tiếng Anh, quán cà phê ven sông lãng mạn, nhà hàng Âu - Á đa dạng, trường quốc tế hiện đại... xuất hiện dày đặc tại đây.
Ông Mark (66 tuổi, bác sĩ người Mỹ) từng sống tại Thảo Điền từ những năm 2000, khi khu vực này còn khá yên tĩnh. Sau nhiều năm làm việc ở nhiều quốc gia khác nhau, ông đã quay lại TP.HCM và tiếp tục gắn bó. Khi được hỏi về lý do, ông Mark giải thích: 'Người Việt Nam vô cùng thân thiện và chân thành. Đó chính là điều khiến tôi luôn muốn quay lại'.
Theo thống kê năm 2024, khu vực Thảo Điền có khoảng 12.000 cư dân quốc tế, kéo theo sự phát triển mạnh mẽ của các dịch vụ quốc tế từ giáo dục, y tế đến ẩm thực và giải trí. Chị Rosie (32 tuổi, quốc tịch Canada) cho biết, Thảo Điền có nhiều trường học chất lượng, câu lạc bộ thể thao và hoạt động giải trí đa dạng, đáp ứng nhu cầu của cư dân. Cộng đồng 'expat' tại đây cũng tự lập các trang mạng riêng, thu hút gần 3.000 thành viên tham gia tích cực.
Sự hiện diện của cộng đồng quốc tế không chỉ mang theo dòng vốn FDI dồi dào hay nguồn nhân lực chất lượng cao, mà còn đóng góp tích cực vào việc phát triển hạ tầng và dịch vụ của thành phố.
Nếu Thảo Điền đại diện cho lớp ADN hiện đại và quốc tế hóa, thì Chợ Lớn lại là lớp trầm tích lịch sử sâu dày. Cộng đồng người Hoa đã đến Sài Gòn từ hàng trăm năm trước, tập trung quanh kênh Tàu Hủ và khu Chợ Lớn, để lại dấu ấn sâu đậm trong đời sống kinh tế, văn hóa và tín ngưỡng của thành phố.
Từ khi người Hoa được công nhận là một trong 54 dân tộc của Việt Nam vào năm 1979, các giá trị về ẩm thực phong phú, tín ngưỡng đa dạng, kiến trúc độc đáo... của cộng đồng này không còn là yếu tố ngoại lai, mà đã trở thành phần không thể tách rời trong bản sắc TP.HCM.
Nếu ADN của sinh vật là phân tử cốt lõi mang thông tin di truyền, quyết định bản chất, hình thái, chức năng và sự phát triển của mọi sinh vật sống, thì ADN của Sài Gòn - TP.HCM cũng độc nhất vô nhị. Đó là những yếu tố nền tảng tạo nên bản sắc đặc trưng của thành phố này, đồng thời chi phối cách nó được kế thừa và phát triển qua hơn 300 năm lịch sử. 'ADN mở' với tinh thần hòa nhập, nghĩa tình và năng động chính là động lực then chốt biến TP.HCM thành điểm đến lý tưởng cho mọi người, từ khắp mọi miền đất nước và thế giới.
