Thành Cổ Quảng Trị: Hành Trình Tri Ân Không Ngừng Tìm Kiếm Liệt Sĩ
Hành trình tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Thành Cổ Quảng Trị không phải là điều mới mẻ, mà đã âm thầm diễn ra từ rất lâu, bắt nguồn từ đạo lý 'uống nước nhớ nguồn' và trách nhiệm thiêng liêng của Đảng, Nhà nước cùng toàn thể nhân dân trong việc đưa những người hùng chưa trở về. Việc Ban Chỉ đạo quốc gia về tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ chọn nơi đây để tổ chức lễ phát động là hoàn toàn có lý do, bởi Thành Cổ từng được ví như 'nghĩa trang không mộ bia' lớn nhất cả nước, nơi yên nghỉ của hàng vạn anh hùng liệt sĩ.
Cỏ Vẫn Xanh, Sông Vẫn Chảy: Dấu Ấn Lịch Sử Không Phai Mờ
Mỗi lần đặt chân đến Thành Cổ Quảng Trị, không ai có thể ngăn được cảm xúc dâng trào khi nhìn những thảm cỏ xanh mướt trải dài, phất phơ trong gió từ dòng sông Thạch Hãn. Những câu hát của nhạc sĩ Tân Huyền 'Cỏ non Thành cổ một màu xanh non tơ/Nào có ai ngờ nơi đây một thời máu đổ…' vẫn văng vẳng đâu đây, nhắc nhở về một thời kỳ lịch sử hào hùng nhưng đầy đau thương. Quá khứ dù đã lùi xa, khi máu hòa vào nước, xương hòa vào đất, nhưng bước chân trên mảnh đất này vẫn cảm nhận rõ sự thiêng liêng.
Khu di tích được công nhận là Di tích quốc gia đặc biệt từ năm 1994. Do hứng chịu khối lượng bom đạn khổng lồ trong trận chiến năm 1972, ước tính tương đương sức công phá của nhiều quả bom nguyên tử, Thành Cổ ngày nay chỉ còn lại dấu tích của một số đoạn thành, lao xá, cổng tiền và cổng hậu. Cách đó không xa, dòng sông Thạch Hãn vẫn chảy hiền hòa, nơi những vần thơ của nhà thơ Lê Bá Dương 'Đò lên Thạch Hãn, ơi… chèo nhẹ/ Đáy sông còn đó, bạn tôi nằm' đã khắc sâu vào tâm khảm bao thế hệ.
Các Anh Về: Những Phát Hiện Xúc Động Tại Thành Cổ
Tại Thành Cổ, người dân thường nói rằng mỗi nhát cuốc có thể chạm phải hài cốt liệt sĩ. Hầu như không có gia đình nào trong vùng không lập bàn thờ vọng để tưởng nhớ những anh hùng chưa được tìm thấy, chưa thể trở về với gia đình hoặc nằm cạnh đồng đội nơi nghĩa trang. Vào các dịp lễ như 30/4, 27/7, 2/9 hay cận Tết, người ta thường phát hiện thêm di hài, và bà con vẫn gọi đó là các anh 'về'.
Gần đây, vào tháng 9/2025, trong quá trình cải tạo khuôn viên di tích lịch sử Trường Bồ Đề tại phường Quảng Trị, lực lượng chức năng đã phát hiện và quy tập được 2 hài cốt liệt sĩ. Các hài cốt được chôn sâu khoảng 60 cm, bọc trong tăng võng, cùng nhiều di vật như xẻng bộ binh, mũ cối, hộp tiếp đạn AK. Đây là khu vực gắn liền với chiến dịch Thành Cổ Quảng Trị năm 1972.
Không lâu sau, từ ngày 14/9 đến 16/10/2025, trong quá trình tu bổ, tôn tạo tại khu di tích quốc gia đặc biệt Thành Cổ, đơn vị thi công tiếp tục phát hiện nhiều di vật. Chính quyền địa phương đã phối hợp với Bộ Chỉ huy Quân sự tỉnh Quảng Trị để khảo sát, và kết quả là Đội 584 đã quy tập được thêm 32 hài cốt liệt sĩ cùng các di vật tương tự. Toàn bộ hài cốt sau đó được quàn tại Nhà tiếp đón khu di tích, được hương khói và bảo quản chu đáo trước khi an táng.
Mỗi hài cốt, mỗi di vật được tìm thấy không chỉ là sự trở về với đồng đội và quê hương, mà còn là mảnh ghép thiêng liêng nối lại ký ức lịch sử.
Việc Tìm Kiếm Chưa Bao Giờ Dừng Lại: Trách Nhiệm Với Quá Khứ
Hơn nửa thế kỷ đã trôi qua kể từ trận chiến 81 ngày đêm bảo vệ Thành Cổ Quảng Trị năm 1972, nhưng dấu ấn lịch sử vẫn in đậm trong tâm khảm nhiều thế hệ. Nơi đây trở thành vùng đất linh thiêng, thấm đẫm máu xương của hàng vạn người con từ khắp mọi miền Tổ quốc. Dưới lớp cỏ xanh hôm nay, vẫn còn biết bao linh hồn chưa được trở về, khiến công tác tìm kiếm, quy tập trở thành hành trình tri ân không ngừng nghỉ.
Trung tá Nguyễn Trung Thành, Phó đội trưởng Đội quy tập hài cốt liệt sĩ 584, chia sẻ: 'Tìm được hài cốt liệt sĩ ở khu vực này, chúng tôi rất xúc động. Đây vừa là nhiệm vụ, vừa là trách nhiệm để đền đáp công lao của các liệt sĩ đã hy sinh bảo vệ Tổ quốc…'. Trong quá trình tìm kiếm, từng lớp đất được bóc tách cẩn trọng, và những di vật như mũ cối, xẻng bộ binh vẫn còn gần như nguyên vẹn, không chỉ là vật chứng mà còn là minh chứng cho sự anh dũng của thế hệ đi trước.
Bà Cáp Thị Thiên Trang, Trưởng ban quản lý Khu lưu niệm Tổng Bí thư Lê Duẩn và Thành Cổ Quảng Trị, đã tận tình chăm lo mâm cúng cho các hài cốt liệt sĩ được tìm thấy, thể hiện sự tri ân sâu sắc. Công tác tìm kiếm vẫn tiếp tục với chiến dịch '500 ngày đêm đẩy mạnh tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ', như một lời hứa rằng ngày trở về của các anh sẽ không còn xa.
Dưới lớp cỏ non Thành Cổ, những linh hồn bất tử vẫn nằm lại, nhắc nhở chúng ta về một thời hoa lửa không thể nào quên. Hành trình tri ân này không chỉ là trách nhiệm với quá khứ, mà còn là lời cam kết vững chắc đối với những người đã ngã xuống vì độc lập, tự do của dân tộc.
