Một thai phụ 31 tuổi tại Hà Nội hoàn toàn không có dấu hiệu bất thường trong suốt thai kỳ nhưng bất ngờ được phát hiện dây rốn thắt nút khi siêu âm thai định kỳ ở tuần thứ 20. Trường hợp này được ghi nhận tại Phòng khám Đa khoa Medlatec Tây Hồ, nơi sản phụ B.N.L. (31 tuổi) đến khám khi thai được 20 tuần 6 ngày. Đây là lần mang thai thứ hai của chị, từng sinh mổ một lần vào năm 2019.
Phát hiện bất ngờ qua siêu âm định kỳ
Tại thời điểm thăm khám, thai phụ hoàn toàn khỏe mạnh, không có bất kỳ triệu chứng nào đáng lo ngại. Các lần khám thai trước đó cũng không ghi nhận dấu hiệu bất thường. Tuy nhiên, trong quá trình siêu âm, bác sĩ phát hiện thai nhi có tình trạng dây rốn thắt nút thật - một hiện tượng hiếm gặp, chỉ xảy ra ở khoảng 0,3-1,2% các ca mang thai. Qua đánh giá, nút thắt còn lỏng, lưu lượng máu qua dây rốn vẫn bình thường, thai nhi phát triển phù hợp tuổi thai và chưa có dấu hiệu ảnh hưởng đến sức khỏe.
Chẩn đoán và hướng dẫn theo dõi
Sau khi phát hiện bất thường, bác sĩ Nguyễn Thị Duyên - Trung tâm Chẩn đoán hình ảnh của bệnh viện - hướng dẫn thai phụ theo dõi cử động thai hằng ngày và tái khám với tần suất 1-2 tuần/lần. Mục tiêu là kiểm soát chặt diễn biến thai kỳ, phát hiện sớm các thay đổi nguy hiểm nếu có. Bác sĩ Duyên cho biết: "Dây rốn thắt nút là tình trạng dây rốn bị thắt thành một hoặc nhiều nút thật, thường xảy ra khi thai nhi di chuyển hoặc xoay trở và vô tình chui qua một vòng dây rốn".
Nguy cơ tiềm ẩn của dây rốn thắt nút
Theo bác sĩ Duyên, một số yếu tố làm tăng nguy cơ xuất hiện dây rốn thắt nút bao gồm dây rốn dài, đa ối, song thai chung một buồng ối, thai phụ sinh nhiều lần, từng chọc ối hoặc mang thai bé trai. Phần lớn các nút thắt hình thành ở trạng thái lỏng nên chưa ảnh hưởng đến thai nhi nhờ lớp thạch Wharton bao quanh dây rốn - lớp đệm bảo vệ giúp mạch máu bên trong không bị chèn ép, đảm bảo vận chuyển oxy và dinh dưỡng từ mẹ sang con.
Tuy nhiên, khi thai lớn dần, cử động nhiều hoặc trong quá trình chuyển dạ, dây rốn có thể bị kéo căng khiến nút thắt siết chặt. Lưu lượng máu qua dây rốn giảm, làm tăng nguy cơ thai chậm phát triển trong tử cung, thiếu oxy, suy thai, ngạt sơ sinh và đặc biệt nguy cơ thai lưu có thể tăng khoảng 4 lần so với thai kỳ bình thường.
Thời điểm phát hiện và xử trí
Giai đoạn từ tuần thai 17-26 là thời điểm thuận lợi nhất để phát hiện dây rốn thắt nút qua siêu âm 2D, siêu âm Doppler hoặc siêu âm 3D/4D. Dù vậy, không phải tất cả trường hợp đều được phát hiện trước sinh; nhiều sản phụ chỉ biết sau khi em bé chào đời. Khi phát hiện, thai phụ không nên quá lo lắng vì không phải trường hợp nào cũng cần chấm dứt thai kỳ sớm. Nếu siêu âm Doppler và theo dõi tim thai cho thấy tuần hoàn dây rốn bình thường, thai nhi phát triển tốt, bác sĩ sẽ tiếp tục theo dõi sát đến khi đủ tháng. Chỉ định mổ lấy thai chủ động hoặc sinh sớm chỉ được cân nhắc khi có dấu hiệu suy thai hoặc bất thường huyết động nghiêm trọng.
Lưu ý cho mẹ bầu
Khi được chẩn đoán dây rốn thắt nút, mẹ bầu cần tuân thủ lịch khám thai chặt chẽ hơn, theo dõi cử động thai mỗi ngày và đến bệnh viện ngay nếu nhận thấy thai máy giảm, đau bụng bất thường, ra máu âm đạo hoặc có dấu hiệu chuyển dạ. Việc theo dõi sát trong suốt thai kỳ giúp bác sĩ kịp thời phát hiện những thay đổi bất thường của dây rốn và tình trạng thai nhi, từ đó đưa ra phương án xử trí phù hợp nhằm đảm bảo an toàn cho cả mẹ và bé.
Đa ối: Một yếu tố nguy cơ cần quan tâm
Đa ối - tình trạng lượng nước ối tăng cao quá mức - cũng là yếu tố làm tăng nguy cơ dây rốn thắt nút. Nước ối là môi trường nuôi dưỡng và bảo vệ thai nhi, nhưng khi dư thừa có thể kéo theo nhiều nguy cơ sản khoa nghiêm trọng như sinh non, ngôi thai bất thường, rối loạn tim thai hay thậm chí tử vong chu sinh nếu không được theo dõi và can thiệp kịp thời. Các bác sĩ khuyến cáo thai phụ cần nhận diện đúng các dấu hiệu đa ối, theo dõi chuẩn và can thiệp kịp thời để tránh biến chứng.
