Đầu tháng 6/2026, tại thành phố Hernandarias, Cộng hòa Paraguay, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng đã chính thức được UNESCO vinh danh là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới. Sự kiện này khẳng định những giá trị nổi bật toàn cầu về đa dạng sinh học của di sản và mở ra cơ hội mới để Quảng Trị phát triển du lịch sinh thái, kinh tế xanh bền vững.
Giá trị đa dạng sinh học nổi bật
Được công nhận Vườn quốc gia năm 2001, Phong Nha-Kẻ Bàng nằm trên một vùng núi đá vôi liên tục, lớn nhất khu vực Đông Dương. Khối núi đá vôi nằm trên vùng chuyển tiếp giữa dãy Trường Sơn Bắc và Trường Sơn Nam, bao gồm cả Khu bảo tồn quốc gia Hin Namno, nay là Di sản thiên nhiên thế giới Vườn quốc gia Hin Namno của Lào.
Theo Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng, nơi đây sở hữu 15 kiểu sinh cảnh với 10 kiểu thảm thực vật quan trọng. Rừng kín thường xanh che phủ 93,5% diện tích, trong đó hơn 90% diện tích Vườn quốc gia là hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên núi đá vôi điển hình hiếm có còn sót lại mà hầu hết chưa bị tác động. Đây là một trong những Vườn quốc gia có tỷ lệ rừng nguyên sinh và độ che phủ lớn nhất trong hệ thống các rừng đặc dụng ở Việt Nam.
Đặc biệt, sự tồn tại của 4.000 ha quần thể Bách xanh đá 500 tuổi, mọc chủ yếu trên núi đá vôi ở độ cao hơn 600m, được xem là sinh cảnh rừng độc đáo nhất, có tầm quan trọng toàn cầu và giá trị bảo tồn. Bách xanh đá là loài thực vật cổ và đặc hữu của Việt Nam, hiện chỉ còn sót lại chủ yếu ở Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng.
Vinh danh từ UNESCO
Với những giá trị nổi bật toàn cầu về đa dạng sinh học, hệ sinh thái rừng nhiệt đới trên núi đá vôi, cảnh quan thiên nhiên cùng các giá trị địa chất, địa mạo đặc sắc, Phong Nha-Kẻ Bàng đã được UNESCO ghi danh. Phó Chủ tịch Ủy ban nhân dân tỉnh Quảng Trị Lê Văn Bảo chia sẻ: 'Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng được UNESCO ghi danh thể hiện sự ghi nhận của cộng đồng quốc tế đối với những nỗ lực bền bỉ của Việt Nam trong bảo tồn thiên nhiên, gìn giữ đa dạng sinh học và thúc đẩy phát triển bền vững.'
Danh hiệu Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng không chỉ là niềm tự hào mà còn là trách nhiệm lớn lao trong việc bảo tồn các giá trị thiên nhiên quý giá cho các thế hệ hiện tại và tương lai. Đây cũng là cơ hội để tăng cường hợp tác quốc tế, chia sẻ kinh nghiệm và huy động các nguồn lực phục vụ công tác bảo tồn, nghiên cứu khoa học và phát triển bền vững.
Quy mô và quy hoạch khu dự trữ sinh quyển
Khu Dự trữ sinh quyển thế giới Phong Nha-Kẻ Bàng có tổng diện tích 515.830 ha, là không gian sinh sống và phát triển của hơn 159.300 người. Toàn bộ vùng di sản được quy hoạch đồng bộ thành ba vùng chức năng: Vùng lõi rộng 123.326 ha (nằm trên địa bàn 5 xã Bố Trạch, Kim Điền, Kim Phú, Phong Nha, Thượng Trạch), vùng đệm rộng 220.055 ha (trải rộng trên địa bàn 7 xã: Phong Nha, Thượng Trạch, Dân Hóa, Trường Sơn, Kim Phú, Kim Điền, Bố Trạch) và vùng chuyển tiếp bao quanh có diện tích 172.449 ha (thuộc địa bàn 10 xã: Tân Thành, Minh Hóa, Tuyên Lâm, Tuyên Sơn, Tuyên Phú, Tuyên Hóa, Đồng Lê, Kim Phú, Kim Điền và Kim Ngân).
Toàn bộ vùng rừng rộng lớn này là nơi lưu giữ nguồn tài nguyên sinh học đặc biệt phong phú với hàng nghìn loài động, thực vật, trong đó có nhiều loài quý hiếm và đặc hữu có giá trị bảo tồn toàn cầu.
Hợp tác quốc tế và phát triển bền vững
Theo Giám đốc Ban quản lý Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng Phạm Hồng Thái, Phong Nha-Kẻ Bàng đã 2 lần được UNESCO ghi danh là Di sản thiên nhiên thế giới vào các năm 2003 và 2015. Đặc biệt, năm 2025, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng cùng với Vườn quốc gia Hin Namno của Lào được công nhận Di sản thiên nhiên thế giới liên biên giới đầu tiên tại Đông Nam Á, trở thành biểu tượng cho hợp tác quốc tế trong bảo tồn thiên nhiên và quản lý bền vững các hệ sinh thái xuyên biên giới.
Được công nhận là Khu Dự trữ sinh quyển thế giới sẽ giúp Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng có thêm điều kiện thuận lợi trong việc thực hiện các mục tiêu phát triển bền vững của Liên hợp quốc, đặc biệt trong các lĩnh vực bảo tồn hệ sinh thái trên cạn, ứng phó với biến đổi khí hậu và nâng cao sinh kế cho cộng đồng địa phương.
Kế hoạch tương lai
Thời gian tới, Vườn quốc gia Phong Nha-Kẻ Bàng và tỉnh Quảng Trị tiếp tục phối hợp chặt chẽ với các bộ, ngành liên quan, Ủy ban quốc gia UNESCO Việt Nam, Mạng lưới các Khu Dự trữ sinh quyển thế giới tại Việt Nam và các tổ chức quốc tế, nhà khoa học và đối tác phát triển nhằm triển khai hiệu quả các cam kết về bảo tồn thiên nhiên gắn với phát triển bền vững. Địa phương sẽ đẩy mạnh ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số trong quản lý tài nguyên thiên nhiên, nâng cao hiệu quả bảo tồn đa dạng sinh học, tạo sinh kế bền vững cho người dân sống trong và chung quanh khu dự trữ sinh quyển.
