Phóng sinh là hoạt động mang tinh thần từ bi trong Phật giáo, bắt nguồn từ kinh Phật Đại Thừa. Nghi thức này thịnh hành ở Trung Hoa, Tây Tạng, sau đó truyền sang Nhật Bản và các nước lân cận như Triều Tiên, Việt Nam. Về bản chất, phóng sinh xuất phát từ quan niệm bình đẳng giữa chúng sinh, cùng niềm tin về nhân quả trong vòng sinh tử luân hồi.
Theo cách hiểu phổ biến, phóng sinh là khi gặp một con vật đang bị nạn, người ta ra tay cứu thoát; hoặc khi thấy động vật sắp bị giết, người ta bỏ tiền mua lại để thả về môi trường tự nhiên. Điều quan trọng là hành động này phải xuất phát từ lòng từ bi thực sự, không vụ lợi hay xuất phát từ mục đích cá nhân.
Ý nghĩa tốt đẹp của phóng sinh trong mùa Vu Lan
Chia sẻ trên VTV, TS Nguyễn Thị Hồng - chuyên gia nghiên cứu Văn hóa Việt Nam - cho biết: "Tục phóng sinh của người Việt thường diễn ra vào 2 dịp là Rằm tháng Giêng và Rằm tháng 7. Việc phóng sinh vốn để thể hiện tấm lòng từ bi, mong muốn đem lại sự an lạc cho muôn loài chúng sinh."
Bà cũng nhắc đến tích xưa về Đức Phật khi còn là thái tử Tất Đạt Đa: lúc 9 tuổi, ngài đã cứu một con thiên nga bị thợ săn bắn hạ. Sau khi thành chính quả, Đức Phật khi thuyết pháp vẫn luôn đề cao việc từ bi, bất sát và phóng sinh cứu giúp muôn loài.
Theo góc nhìn Phật giáo, người thường xuyên cứu thả sinh mạng có thể tiêu trừ bệnh tật, thoát khỏi tai nạn. Người phóng sinh để tu phước, giúp muôn loài thoát khổ ách thì bản thân tránh được vận hạn xấu, con cháu đông đúc và hưởng an lành. Vì vậy, phóng sinh vào tháng 7 âm lịch được xem là cách cứu vớt chúng sinh, tích đức hồi hướng cho các linh hồn, cầu mong thoát khỏi vận hạn - TS Nguyễn Thị Hồng nhấn mạnh.
Không nên phóng sinh theo cảm hứng cá nhân
Bên cạnh ý nghĩa nhân văn, chuyên gia cũng đưa ra lưu ý: không nên phóng sinh một cách vô ý thức, rồi chọn sinh vật chỉ để thỏa mãn sở thích, nhu cầu của bản thân. Làm như vậy không còn được gọi là phóng sinh mà chỉ là hành động mang tính hình thức.
Tùy theo từng vùng miền, người Việt thường chọn các loài vật như chim, cá, ốc, lươn, rùa… để phóng sinh. Việc lựa chọn loài vật phóng sinh cần phù hợp với môi trường và không gây hại đến hệ sinh thái.
Cách phóng sinh đúng tại nhà
Nghi thức phóng sinh tại nhà không cần quá cầu kỳ. Gia chủ chỉ cần chuẩn bị đơn giản, gọn nhẹ nhưng thành tâm. Các loài vật thường được dùng là tôm, cá, cua, chim. Tuyệt đối không dùng những loài vật có thể ảnh hưởng đến môi trường như rùa.
Lễ vật cần chuẩn bị gồm: 1 mâm cơm chay, 1 bình hoa, 1 đĩa trái cây, 1 bát gạo, nhang, đèn, 1 đĩa bánh cúng, lồng chim và thau nước sạch chứa cá, tôm để phóng sinh.
Sau khi chuẩn bị đầy đủ, có thể thực hiện nghi thức ở bất kỳ không gian yên tĩnh nào. Người làm lễ đặt các con vật dưới đất, phía trước mặt, thành tâm đọc bài khấn cầu nguyện cho muôn loài và cho chính mình, gia đình được bình an, sức khỏe, như ý. Không bắt buộc thắp nhang; chỉ cần chắp tay hướng lên hư không, đọc khấn bạch Phật rồi mang các con vật đi thả.
Thông tin trong bài chỉ mang tính tham khảo.
