Nhật Bản đang đối mặt với cú sốc dân số chưa từng có khi số công dân sinh sống trong nước lần đầu tiên giảm xuống dưới 120 triệu người sau 42 năm, trong bối cảnh tỷ lệ sinh tiếp tục chạm đáy và tốc độ già hóa ngày càng đè nặng lên nền kinh tế. Theo số liệu do Bộ Nội vụ và Truyền thông Nhật Bản công bố ngày 29.7, tính đến đầu năm 2026, nước này có khoảng 119,74 triệu công dân Nhật Bản cư trú trong nước, giảm 0,76% so với một năm trước đó.
Khủng hoảng nhân khẩu học kéo dài
Dân số Nhật Bản đã giảm liên tục 17 năm, sau khi đạt đỉnh vào năm 2009. Trong khi đó, số người nước ngoài sinh sống tại Nhật Bản lại tăng lên mức cao nhất kể từ khi nước này bắt đầu thống kê vào năm 2013. Tính cả người nước ngoài, tổng dân số Nhật Bản hiện vào khoảng 123,8 triệu người, theo AFP.
Theo Ngân hàng Thế giới, với độ tuổi trung bình 49,9, Nhật Bản là quốc gia có dân số già thứ 2 thế giới, chỉ sau Monaco. Cuộc khủng hoảng nhân khẩu học kéo dài đang khiến Nhật Bản đối mặt với tình trạng thiếu lao động trầm trọng, chi phí an sinh xã hội tăng cao và nguồn thu thuế suy giảm. Nhiều chuyên gia lo ngại rằng xu hướng này sẽ còn tiếp diễn nếu không có giải pháp đột phá.
Tỷ lệ sinh giảm kỷ lục
Số liệu công bố hồi tháng 6 cho thấy tỷ lệ sinh tổng cộng của Nhật Bản trong năm 2025 giảm còn 1,14 con trên mỗi phụ nữ, đánh dấu năm giảm thứ 10 liên tiếp. Số trẻ chào đời trong nước cũng giảm gần 15.000, xuống còn hơn 670.000, mức thấp nhất kể từ khi bắt đầu thống kê vào năm 1899. Con số này phản ánh sự suy giảm mạnh mẽ trong tỷ lệ sinh, vốn đã ở dưới mức tái sinh (2,1 con) trong nhiều thập kỷ.
Già hóa dân số cũng là một thách thức lớn. Tỷ lệ người trên 65 tuổi tại Nhật Bản đã vượt quá 29%, đặt áp lực lên hệ thống lương hưu và y tế. Số người lao động trong độ tuổi thanh niên ngày càng thu hẹp, buộc các doanh nghiệp phải tìm kiếm giải pháp tự động hóa hoặc tuyển dụng lao động nước ngoài.
Ứng dụng mai mối AI của chính phủ
Trong nỗ lực khuyến khích kết hôn và nâng tỷ lệ sinh, chính phủ Nhật Bản đã triển khai ứng dụng mai mối mang tên TOKYO Enmusubi, sử dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để kết nối những người có nhu cầu lập gia đình. Ứng dụng ra mắt vào tháng 9.2024, sau khi một khảo sát cho thấy khoảng 70% người quan tâm đến hôn nhân chưa từng chủ động sử dụng dịch vụ mai mối.
Người đăng ký phải chứng minh tình trạng độc thân hợp pháp, vượt qua phỏng vấn trực tuyến và đáp ứng một số điều kiện khác. Đến ngày 30.6, ứng dụng có khoảng 16.000 thành viên, trong đó có 760 cặp đang trong "mối quan hệ nghiêm túc" và 265 cặp đã tiến tới hôn nhân. Hiệu quả bước đầu khả quan, nhưng con số này còn rất nhỏ so với tổng dân số.
Câu chuyện từ người dùng
Một người dùng có biệt danh "Turtle" cho biết cô thử ứng dụng như "cơ hội cuối cùng" trước tuổi 40. "Sau vài buổi hẹn hò giấu mặt, tôi đã gặp chồng hiện tại của mình vào cuối tháng 8, và chúng tôi bắt đầu một mối quan hệ nghiêm túc vào giữa tháng 9. Tôi đã chấp nhận lời cầu hôn của anh ấy vào cuối tháng 12.2025", cô chia sẻ. Câu chuyện của Turtle cho thấy tiềm năng của ứng dụng trong việc giải quyết tình trạng ngại kết hôn ở giới trẻ Nhật Bản.
Tuy nhiên, các chuyên gia cho rằng ứng dụng mai mối chỉ là một phần của giải pháp. Chính phủ Nhật Bản cần có chính sách toàn diện hơn như hỗ trợ tài chính cho các gia đình trẻ, cải thiện môi trường làm việc và thúc đẩy bình đẳng giới để giải quyết tận gốc cuộc khủng hoảng nhân khẩu học.
