Cáp quang internet dưới đáy biển, vốn được sử dụng hơn 150 năm để kết nối thông tin liên lục địa và từ năm 1988 đảm nhận truyền tải dữ liệu xuyên đại dương, nay được các nhà khoa học tại Đại học Washington (Mỹ) chuyển đổi mục đích cho một sứ mệnh hoàn toàn mới: theo dõi chuyển động của loài cá voi sát thủ đang đứng trước nguy cơ tuyệt chủng.
Ứng dụng công nghệ cảm biến âm thanh phân bố
Vào tháng 10.2025, nhóm nghiên cứu do tiến sĩ Shima Abadi dẫn đầu đã triển khai 2 km cáp quang tại eo biển Haro, nối liền Mỹ và Canada. Dự án ứng dụng công nghệ cảm biến âm thanh phân bố (DAS) bằng cách bắn xung laser qua đường dây cáp. Nhờ khả năng đo lường các rung động, toàn bộ sợi cáp thực chất biến thành một cảm biến khổng lồ dưới lòng biển. Dữ liệu thời gian thực thu được giúp xác định chính xác vị trí nhiễu động do sự di chuyển của cá voi gây ra, từ đó ghi nhận vị trí và mô hình di cư của chúng.
Ý nghĩa với quần thể cá voi sát thủ đang suy giảm
Dự án kéo dài hai năm này đặc biệt có ý nghĩa với quần thể cá voi sát thủ cư trú phía nam, vốn chỉ còn 74 cá thể tính đến tháng 7.2025. Tiếng ồn từ tàu thuyền đang làm gián đoạn khả năng định vị bằng tiếng vang của chúng, ảnh hưởng nghiêm trọng đến việc săn cá hồi Chinook – nguồn thức ăn chính. Việc thử nghiệm thành công công nghệ DAS tần số cao sẽ mang lại sứ mệnh mới cho hàng ngàn dặm cáp biển trên toàn cầu.
Hỗ trợ điều chỉnh hoạt động của con người
Nguồn dữ liệu từ hệ thống cảm biến này sẽ hỗ trợ con người điều chỉnh các hoạt động xây dựng hoặc lịch trình tàu phà khi cá voi xuất hiện, giúp giảm thiểu tác động tiêu cực. Không chỉ dừng lại ở đại dương, sự sáng tạo trong ứng dụng khoa học còn được thể hiện tại bang California, nơi các trang trại điện mặt trời được thiết kế hàng rào đặc biệt nhằm tạo nơi trú ẩn cho loài cáo Kit San Joaquin. Những giải pháp bảo tồn thiết thực này cho thấy tiềm năng chuyển đổi mục đích của công nghệ nhân tạo để hỗ trợ động vật hoang dã.
