Fred Wissink, nhiếp ảnh gia người Canada, đã gắn bó với TP.HCM từ năm 2006 và dành hai thập kỷ để ghi lại sự chuyển mình của thành phố qua những bức ảnh đầy cảm xúc. Anh coi TP.HCM là một bức tranh đang vẽ, nơi mỗi ngày đều có thêm những nét cọ mới.
Hành trình đến với nhiếp ảnh tại TP.HCM
Fred Wissink đặt chân đến Việt Nam vào tháng 3/2006 theo bạn gái cũ. Sau khi chia tay, anh quyết định ở lại và bắt đầu dạy tiếng Anh. Tuy nhiên, niềm đam mê nhiếp ảnh đã đến một cách tình cờ khi bạn bè khuyến khích anh theo đuổi bộ môn nghệ thuật này. Anh nộp đơn vào một tạp chí và làm biên tập viên ảnh suốt 7 năm.
Fred tự nhận mình là một nhiếp ảnh gia ý niệm (conceptual photographer), thích kể chuyện bằng nghệ thuật và những khái niệm trừu tượng. Cùng với giám đốc sáng tạo và chủ tạp chí, anh đã tạo ra nhiều ý tưởng độc đáo, biến căn hộ cũ ở quận 1 thành studio chụp ảnh bìa. Tạp chí đóng cửa năm 2019 vì thiếu tài chính, nhưng bộ ảnh vẫn lưu giữ hình ảnh TP.HCM trong một giai đoạn lịch sử.
TP.HCM thay đổi qua từng khung hình
Một trong những bức ảnh Fred yêu thích nhất chụp từ nóc khách sạn Renaissance Riverside năm 2007. Khi đó, cầu Thủ Thiêm chưa xuất hiện, khu Thủ Thiêm chỉ là bến cảng cũ thưa thớt, trừ tòa The Manor ở xa. Cùng buổi sáng, anh đứng ở đường Tôn Đức Thắng nhìn sang quận 2, nơi bến phà là huyết mạch duy nhất với dòng người và xe máy nối đuôi nhau lên phà. Hàng cây cổ thụ dọc bờ sông rợp bóng xanh. Giờ đây, bến phà đã nhường chỗ cho cầu Thủ Thiêm 2 và các dự án hiện đại.
Fred ghi nhận sự thay đổi nhanh chóng của thành phố: năm 2015, quận 8 còn nhà thấp tầng và kênh rạch ô nhiễm; quận 7 năm 2008 nhiều đất trống, nhưng giờ đã mọc lên các chung cư. "Thành phố này luôn hối hả, nó cứ thế tiến về phía trước. Đó là bản chất của mảnh đất này. Nếu bạn không chấp nhận sự thay đổi, bạn sẽ chẳng bao giờ hiểu được linh hồn của TP.HCM", Fred chia sẻ.
Con người mới là ký ức của đô thị
Với Fred, linh hồn thành phố nằm ở con người. Anh thích ghi lại những mảnh đời kỳ lạ, như ông Long - người lái xe ôm mà anh coi như chiến hữu. Năm 2010, Fred chụp ông đứng trước tòa Bitexco đang xây, một hình ảnh tượng trưng cho sự giao thoa giữa thế hệ cũ và biểu tượng mới. Rồi Suboi, nữ rapper trẻ đầy cá tính, chưa nổi tiếng hồi 2010, đã cùng Fred tạo nên những bức ảnh "nổi loạn" ngay tại nhà.
Fred cũng từng lang thang đến tiệm phở Bình trên đường Lý Chính Thắng để chụp chân dung chủ tiệm. Ngôi nhà có lịch sử thời chiến: lính Mỹ ăn phở tầng dưới, còn tầng trên là nơi ẩn náu của chiến sĩ biệt động. Chung cư Cô Bắc cũng để lại nhiều kỷ niệm, nơi anh trò chuyện với những người đã bám trụ qua nhiều năm, nghe họ kể về khu Đề Thám - Bùi Viện xưa.
Ở lại để chụp ngày mai
Fred yêu sự sôi động của TP.HCM và màu cam rực cháy của bầu trời sau mưa, một màu sắc anh cho là không thể tìm thấy ở nơi nào khác. Anh từng thực hiện ấn phẩm Expat về những người nước ngoài sống trên 10 năm tại đây, coi thành phố là quê hương thứ hai. Hiện tại, anh đang làm dự án về "Việt Kiều" - những người trở về tìm lại linh hồn Việt, như John Huy Trần, lớn lên ở Canada rồi về lập nghiệp.
Fred thích lang thang trong hẻm nhỏ, chụp những ghế gỗ cũ kỹ hay bảng hiệu vẽ tay đang dần biến mất. Anh muốn người xem hạnh phúc khi thấy vẻ đẹp của thành phố qua ảnh. "Hai mươi năm ở đây, tôi thấy mình nhận được nhiều hơn là cho đi. TP.HCM cho tôi sự nghiệp, bạn bè và gia đình. Nơi đây dạy tôi cách chấp nhận thay đổi và luôn lạc quan về tương lai", Fred bày tỏ.
Anh khẳng định sẽ tiếp tục ở lại, cầm máy ghi lại những khoảnh khắc của thành phố luôn hối hả lớn mạnh. "Vì TP.HCM là thế, nó không bao giờ dừng lại. Và tôi cũng vậy".
