Ngày 25/6, UBND xã Tân Trụ (Tây Ninh) công bố quyết định của Bộ trưởng Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch về việc đưa nghề làm trống Bình An vào danh mục di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là sự ghi nhận cho hơn 150 năm hình thành và phát triển của làng nghề nằm bên dòng Vàm Cỏ Tây, thuộc xã Bình Lãng, huyện Tân Trụ, tỉnh Long An trước đây, nay là xã Tân Trụ, tỉnh Tây Ninh.
Lịch sử hơn 150 năm và 5 thế hệ
Nghề làm trống Bình An được khởi xướng từ thế kỷ XIX bởi nghệ nhân Nguyễn Văn Ty và được gìn giữ qua mô hình “cha truyền con nối” suốt 5 thế hệ. Nhiều năm qua, sản phẩm của làng nghề không chỉ tiêu thụ trong nước mà còn được xuất khẩu đến hơn 10 quốc gia và vùng lãnh thổ.
Kỹ thuật chế tác thủ công tinh xảo
Danh tiếng của trống Bình An đến từ kỹ thuật chế tác hoàn toàn thủ công, trải qua hơn 20 công đoạn tỉ mỉ. Thân trống, hay còn gọi là dăm trống, được làm từ gỗ sao lâu năm để hạn chế cong vênh, mối mọt. Các thanh gỗ được uốn bằng lửa từ củi dừa khô rồi ghép kín, không để lại khe hở.
Mặt trống được chọn từ phần da lưng và vai của trâu cái trên 20 năm tuổi để bảo đảm độ bền và độ dai. Trong quy trình chế tác, công đoạn khó nhất là gạn da trâu và bịt trống bằng giàn chò truyền thống.
Thẩm âm bằng kinh nghiệm
Không dùng máy móc đo đạc, người thợ làng Bình An chủ yếu dựa vào kinh nghiệm và khả năng thẩm âm để căn chỉnh âm thanh. Tùy từng loại trống, âm sắc sẽ được tạo ra khác nhau, như trống lân cần tiếng giòn, dồn dập; trong khi trống trường, trống đình chùa lại đòi hỏi âm thanh trầm, vang xa.
Điểm nhấn cuối cùng của mỗi sản phẩm là lớp sơn đỏ truyền thống cùng những hoa văn được mài thủ công trực tiếp trên mặt da trống.
Giá trị văn hóa và sinh kế
Theo địa phương, qua nhiều thăng trầm, nghề làm trống Bình An không chỉ tạo sinh kế cho nhiều thế hệ người dân mà còn góp phần lưu giữ giá trị văn hóa, âm nhạc dân gian Nam Bộ. Việc được công nhận là di sản văn hóa phi vật thể quốc gia sẽ giúp bảo tồn và phát huy giá trị của làng nghề truyền thống này.
