Đề xuất miễn giảm phí tham quan và thành lập Quỹ Văn hóa trong dự thảo Nghị quyết phát triển văn hóa
Trong phiên giải trình trước Quốc hội về dự thảo Nghị quyết phát triển văn hóa Việt Nam vào sáng ngày 22/4, Bộ trưởng Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch Lâm Thị Phương Thanh đã công bố nhiều đề xuất quan trọng nhằm thúc đẩy lĩnh vực văn hóa. Dự thảo này không chỉ xác định ngày 24/11 hàng năm là Ngày Văn hóa Việt Nam, với quy định người lao động được nghỉ làm việc và hưởng nguyên lương, mà còn bổ sung các cơ chế chính sách đột phá.
Mở rộng cơ chế miễn giảm phí tham quan
Một trong những điểm nổi bật là đề xuất mở rộng cơ chế miễn, giảm phí tham quan không chỉ áp dụng cho các điểm tham quan công lập mà còn mở rộng sang khu vực tư nhân. Bộ trưởng Lâm Thị Phương Thanh nhấn mạnh rằng điều này nhằm tăng tính lan tỏa của chính sách, giúp người dân, đặc biệt là thế hệ trẻ, có khả năng tiếp cận, tham gia và thụ hưởng văn hóa một cách dễ dàng hơn. Dự thảo hướng tới mục tiêu nâng cao giá trị văn hóa trong các ngày lễ lớn của dân tộc, qua đó phát huy bản sắc văn hóa Việt.
Thành lập Quỹ Văn hóa nghệ thuật theo mô hình công - tư
Dự thảo cũng đề xuất thí điểm thành lập Quỹ Văn hóa nghệ thuật hoạt động theo mô hình hợp tác công - tư, tương tự như quỹ đầu tư mạo hiểm. Bộ trưởng giải thích rằng đây là cách tiếp cận phù hợp với đặc thù của lĩnh vực sáng tạo, nơi tiềm ẩn nhiều rủi ro nhưng cũng mang lại cơ hội lớn. Quỹ sẽ được hình thành từ nguồn vốn ngân sách đóng vai trò "vốn mồi", kết hợp với nguồn lực xã hội, nhằm hỗ trợ các dự án sáng tạo, khởi nghiệp văn hóa và các ý tưởng đột phá mà cơ chế tài chính truyền thống khó đáp ứng.
Tuy nhiên, để đảm bảo hiệu quả, cơ quan soạn thảo sẽ tiếp tục hoàn thiện mô hình quỹ dựa trên kinh nghiệm quốc tế, đồng thời xây dựng các tiêu chí đánh giá rủi ro, cơ chế chấp nhận rủi ro và hành lang pháp lý phù hợp để tránh lãng phí nguồn lực.
Ngân sách Nhà nước dành cho văn hóa tối thiểu 2%
Về nguồn lực tài chính, dự thảo xác định rõ ngân sách Nhà nước dành cho văn hóa sẽ đạt tối thiểu 2% tổng chi và được điều chỉnh tăng dần theo yêu cầu phát triển. Bộ Văn hóa Thể thao và Du lịch đang phối hợp với các bộ, ngành và địa phương để làm rõ cơ cấu phân bổ nguồn lực này, đảm bảo chi đúng mục tiêu và trọng tâm. Song song đó, cơ chế huy động các nguồn lực xã hội sẽ được tăng cường để tạo nền tảng tài chính bền vững cho phát triển văn hóa trong giai đoạn mới.
Bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa các dân tộc thiểu số
Dự thảo đã bổ sung nhiều cơ chế chính sách đặc thù dành cho văn hóa các dân tộc thiểu số, nghệ thuật truyền thống và nghệ thuật dân gian. Các nội dung liên quan đến gìn giữ tiếng nói, chữ viết, bảo tồn kiến trúc truyền thống, phát huy giá trị di sản trong giáo dục và xây dựng thiết chế văn hóa cho thiếu nhi đều được nghiên cứu và tiếp thu đầy đủ. Đáng chú ý, dự thảo hướng tới phát triển không gian văn hóa gắn với sinh kế bền vững, kết hợp bảo tồn với phát triển du lịch, qua đó phát huy vai trò chủ thể của cộng đồng trong gìn giữ bản sắc văn hóa.
Chuyển đổi số và phát triển nhân lực trong ngành văn hóa
Trong lĩnh vực nhân lực, cơ quan soạn thảo đã rà soát và tiếp thu các ý kiến liên quan đến chính sách thu hút, tuyển dụng và đãi ngộ đối với đội ngũ làm việc trong lĩnh vực văn hóa, thể thao. Các chương trình đào tạo, bồi dưỡng và đầu tư cho giáo dục văn hóa nghệ thuật, đặc biệt đối với học sinh, sinh viên, tiếp tục được hoàn thiện nhằm tạo nguồn nhân lực chất lượng cao, đồng thời có cơ chế giữ chân người tài, nhất là trong lĩnh vực nghệ thuật truyền thống.
Bên cạnh đó, chuyển đổi số trong ngành văn hóa, thể thao và du lịch được xác định là một nhiệm vụ trọng tâm, dù còn nhiều thách thức. Bộ trưởng thẳng thắn thừa nhận những hạn chế về hạ tầng, nhân lực và nguồn lực tài chính, đồng thời nhấn mạnh yêu cầu xây dựng hệ thống dữ liệu đồng bộ để phục vụ công tác quản lý, đánh giá và hoạch định chính sách một cách khoa học và toàn diện.
Dự thảo Nghị quyết tập trung vào hai vấn đề cốt lõi: tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc đang cản trở sự phát triển của lĩnh vực văn hóa và huy động, sử dụng hiệu quả mọi nguồn lực để tạo động lực tăng trưởng mới. Đây là bước đi cụ thể nhằm khẳng định quan điểm nhất quán của Đảng và Nhà nước trong việc coi văn hóa, con người vừa là nền tảng, vừa là nguồn lực nội sinh quan trọng, đồng thời là động lực và hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước.
