Trong một buổi tọa đàm đầy xúc động tại Bảo tàng Hà Nội vào chiều ngày 14/3, gia đình liệt sĩ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đã chia sẻ lý do sâu xa đằng sau việc chưa đưa bản gốc cuốn nhật ký nổi tiếng về Việt Nam. Sự kiện có sự hiện diện của ba em gái bà là bà Đặng Phương Trâm, Đặng Hiền Trâm và Đặng Kim Trâm, những người đã mang đến góc nhìn chân thực, gần gũi về người chị cả anh hùng của mình.
Hình ảnh một người con gái giàu lòng nhân ái
Từ những câu chuyện kể đầy cảm xúc, hình ảnh bác sĩ Đặng Thùy Trâm hiện lên không chỉ là một liệt sĩ dũng cảm mà còn là một người con gái Hà Nội giàu lòng nhân ái, khát khao cứu người và sẵn sàng dấn thân vào nơi gian khó nhất. Môi trường giáo dục gia đình đã góp phần quan trọng trong việc hình thành nên nhân cách, lý tưởng sống cao đẹp và tinh thần cống hiến vô song của bà.
Bà Kim Trâm – em gái liệt sĩ – xúc động nhớ lại: “Trong ký ức của gia đình, chị Thùy Trâm không chỉ là người con hiếu thảo mà còn là người chị cả mẫu mực, đảm đang. Dù các chị em trong nhà có khoảng cách tuổi tác khá lớn, chị Thùy Trâm vẫn luôn là sợi dây kết nối và quán xuyến mọi việc. Chị được mẹ tin tưởng giao phó từ việc quản lý tài chính gia đình đến điều hành các công việc nội trợ như giặt giũ, dọn dẹp và cơm nước hàng ngày.”
Những kỷ vật quý giá và câu chuyện đằng sau
Tại tọa đàm, bà Đặng Phương Trâm đã trân trọng giới thiệu những kỷ vật vô giá của chị gái, bao gồm:
- Cuốn sổ chép nhạc do hai chị em tự tay đóng, kẻ dòng bằng que diêm nhúng mực.
- Cuốn mẫu thêu gắn liền với những ngày bà Thùy Trâm nhận thêu thuê để phụ giúp kinh tế gia đình.
- Cuốn lưu bút lớp 10 đầy ắp bút tích của thầy cô, bạn bè tại trường Chu Văn An.
Đặc biệt, cuốn nhật ký Đặng Thùy Trâm với những dòng ghi chép chân thực đã trở thành biểu tượng và niềm tự hào của cả một thế hệ cầm súng trong giai đoạn lịch sử không thể nào quên của dân tộc. Tuy nhiên, bản gốc của cuốn nhật ký này hiện vẫn đang được lưu giữ tại Mỹ.
Lý do sâu xa để nhật ký ở lại Mỹ
Giải thích về quyết định chưa đưa nhật ký về nước, đại diện gia đình cho biết: “Từng có nhiều khó khăn về mặt quy trình khi đưa cuốn nhật ký về lại Việt Nam. Trung tâm Lưu trữ của Đại học Texas cũng đã ngỏ ý và tạo mọi điều kiện thuận lợi nếu gia đình có mong muốn. Tuy nhiên, khi cuốn nhật ký vừa được công bố, đã xuất hiện một số tiếng nói 'lạc lõng' cho rằng đây chỉ là tác phẩm ngụy tạo.”
Gia đình quyết định để lại cuốn nhật ký tại Mỹ như một chứng tích sống động về hiện thực chiến tranh, một minh chứng cho thế giới thấy về một người Việt Nam chân thực, từ một cuộc chiến có thật. Họ tin rằng, tính lan tỏa và sức ảnh hưởng của nhật ký sẽ rộng rãi hơn khi được lưu giữ tại một trung tâm lưu trữ quốc tế uy tín như ở Mỹ.
Người thân của liệt sĩ Đặng Thùy Trâm đã nhiều lần sang Mỹ và hoàn toàn yên tâm về công tác bảo quản, bảo tồn chuyên nghiệp của Trung tâm Lưu trữ Đại học Texas. Gia đình khẳng định, ở thời điểm thích hợp trong tương lai, họ sẽ đưa bản gốc cuốn nhật ký trở về Việt Nam.
Trao tặng kỷ vật và kế hoạch số hóa
Trong khuôn khổ tọa đàm, gia đình liệt sĩ Đặng Thùy Trâm đã long trọng trao tặng một số kỷ vật quý cho Bảo tàng Hà Nội, bao gồm:
- Các cuốn sách: “Nhật ký Đặng Thuỳ Trâm”, “Đặng Thuỳ Trâm và Cuốn nhật ký thứ ba”.
- Bức ảnh chụp em gái Phương Trâm cùng bà Đặng Thuỳ Trâm trước khi bà lên đường vào chiến trường miền Nam.
- Cuốn lưu bút do thầy giáo và các bạn học trường Chu Văn An gửi tặng bà Đặng Thuỳ Trâm.
Ông Nguyễn Tiến Đà, Giám đốc Bảo tàng Hà Nội, khẳng định những kỷ vật này chính là “sợi chỉ đỏ” xuyên suốt trong công tác giáo dục truyền thống yêu nước cho thế hệ trẻ. Thời gian tới, bảo tàng sẽ tiến hành số hóa toàn diện nội dung nhật ký nhằm xây dựng kho dữ liệu số, giúp lan tỏa vĩnh cửu tinh thần quả cảm, lý tưởng sống cao đẹp của liệt sĩ, bác sĩ Đặng Thùy Trâm đến các thế hệ mai sau.
Buổi tọa đàm không chỉ là dịp tưởng nhớ, tri ân một nữ anh hùng mà còn là cơ hội để công chúng hiểu sâu sắc hơn về giá trị lịch sử, văn hóa và nhân văn được lưu giữ trong từng kỷ vật, từng dòng nhật ký. Quyết định của gia đình về việc lưu giữ bản gốc nhật ký tại Mỹ một lần nữa khẳng định mong muốn chân thành: để thế giới biết đến một câu chuyện Việt Nam chân thực, đầy xúc động và giàu tính nhân văn.
