Hà Nội đang hướng tới phát triển kinh tế đêm với các không gian nghệ thuật mở tại công viên lớn, kết hợp trình chiếu ánh sáng và biểu diễn đường phố, nhằm tạo điểm đến hấp dẫn cho cả người dân và du khách quốc tế.
Văn Miếu là điểm sáng nhưng chưa đủ
TS Trần Hậu Yên Thế, Trường Khoa học liên ngành và nghệ thuật (ĐHQG Hà Nội), thường lúng túng khi sinh viên nước ngoài hỏi về địa điểm vui chơi đêm ở Hà Nội. Ông cho biết: "Vừa có biểu diễn nghệ thuật thị giác vừa ăn nhiều món, loại hình diễn xuất này sinh viên Trung Quốc cứ hỏi tôi là có chỗ nào như thế để có thể đi được thì khó quá. May quá có Văn Miếu".
Văn Miếu hiện có chương trình khám phá di sản về đêm, trình chiếu 3D mapping, biểu diễn thời trang và âm nhạc (dù không định kỳ), thưởng thức trà, trưng bày triển lãm và khu quà tặng đặc trưng. Tuy nhiên, TS Yên Thế nhấn mạnh rằng chỉ một mình Văn Miếu là không đủ cho Hà Nội, và bản thân di tích này cũng còn hạn chế do tính đặc thù, như không thể tổ chức đêm nhạc lớn cho giới trẻ.
Bài học từ Hoàng thành Thăng Long và liên hoan Gió Mùa
Hạn chế của Văn Miếu gợi nhớ đến di sản UNESCO Hoàng thành Thăng Long, nơi từng tổ chức Liên hoan âm nhạc quốc tế Gió Mùa. Khi đó, Hà Nội đã huy động nhiều không gian xung quanh để tổ chức trông xe, cùng đội ngũ tình nguyện viên lớn giữ gìn vệ sinh Đoan Môn. Tuy nhiên, Gió Mùa đã không thể duy trì dù từng là điểm đến âm nhạc thu hút công chúng nước ngoài.
Đề án kinh tế đêm: Không gian nghệ thuật mở tại công viên
Đề án phát triển kinh tế đêm của Hà Nội nhấn mạnh việc tổ chức các không gian nghệ thuật đêm mở tại các công viên lớn như Thống Nhất, Hòa Bình, Yên Sở. Nghệ sĩ đường phố sẽ được cấp phép biểu diễn và trưng bày tác phẩm công cộng vào ban đêm theo tiêu chuẩn thẩm định. Đồng thời, cần có đơn vị chuyên ánh sáng để tổ chức triển lãm ánh sáng nghệ thuật, trình chiếu 3D mapping và các sự kiện sáng tạo đêm.
Hà Nội cũng đặt vấn đề đầu tư nâng cấp hệ thống âm thanh, ánh sáng và thiết bị trình chiếu tại các di tích lịch sử tổ chức tour đêm, đảm bảo tiêu chuẩn kỹ thuật quốc tế và không xâm hại di tích, điều mà Văn Miếu, Hoàng thành Thăng Long, đền Ngọc Sơn có thể hưởng lợi.
Lợi thế từ câu chuyện và tính chuyên nghiệp
TS Yên Thế bày tỏ sự thận trọng: "Đưa vào công viên để làm kinh tế và gắn kết cộng đồng thì cũng là giải pháp hay. Nhưng cần chú ý các chỉ số về mặt bằng, thảm cỏ khi bổ sung các công trình để tổ chức không gian nghệ thuật". Ông chỉ ra thực trạng các công viên thiếu nơi trưng bày tác phẩm trong nhà, chỉ có thể bày tượng ngoài trời, nhưng nếu không chuyên nghiệp, tượng xuống cấp nhanh như trại điêu khắc quốc tế ở công viên Bách Thảo trước đây. Giải pháp là phải có kế hoạch quản trị tốt, lồng ghép yếu tố giải trí, cộng đồng và thương mại để duy trì.
Ông cũng đề cập đến bối cảnh số hóa, việc xem tác phẩm số hóa và hiệu ứng mapping cần không gian. Ông dẫn chứng tác phẩm mapping tại ĐHQG Hà Nội ở phố Lê Thánh Tông, trình chiếu hành trình của địa điểm từ thiết chế Pháp thuộc đến không gian tiếp nhận tri thức hiện đại, thể hiện giấc mơ học tập và phục vụ đất nước của nhiều thế hệ.
Ánh sáng và câu chuyện: Yếu tố then chốt
TS Yên Thế chia sẻ về khả năng có các chương trình ánh sáng, trình chiếu thường xuyên ở Hà Nội. Ông cho rằng trình chiếu tốn kém, là cuộc chơi của nhà giàu, nhưng nếu là sự kiện thành phố hoặc hoạt động quảng bá thương hiệu, ví dụ thương hiệu máy chiếu, thì có thể có nhà tài trợ. "Họ có thể tài trợ khi việc đó là hằng tuần, hằng tháng và nó nằm trong không gian điểm nhấn. Còn chơi lẻ thì rất đắt. Tư duy quản trị sự kiện là như vậy", ông nói.
Điều quan trọng là phải nghiên cứu, sáng tạo ra câu chuyện của địa điểm. "Hiện ở Hà Nội có một số tòa nhà có thay đổi chiếu sáng được thường xuyên đấy. Nhưng nếu đó không phải địa điểm có những lớp ký ức, hoặc kể câu chuyện có lớp ký ức thì sẽ ít được quan tâm. Họ đi qua có thể ồ à, nhưng không ai đứng lại xem cả. Vì thị giác số là theo trend, nếu không có câu chuyện ký ức, bản sắc, tự sự đặc biệt thì họ xem một lần đã chán", TS Yên Thế nhấn mạnh.
