Bà Phan Mai Phương (79 tuổi), cán bộ hưu trí Bộ Công thương, hiện cư trú tại phố Hàng Bạc (Hà Nội), là con gái của đại tá Phan Phác (1915 - 2009), quyền Tổng tham mưu phó Quân đội nhân dân Việt Nam trong kháng chiến chống Pháp. Bà đã chia sẻ với chúng tôi những kỷ niệm xúc động về lần được vinh dự gặp Bác Hồ - Chủ tịch Hồ Chí Minh.
Nhiệm vụ đặc biệt
"Tôi nhớ vào buổi học cuối cùng của tháng 12.1958, cô Thắng - chủ nhiệm lớp 4G của chúng tôi ở Trường tiểu học Nguyễn Du (nay là Trường tiểu học Trưng Vương - phố Lý Thái Tổ, Hà Nội) gọi tôi ra dặn dò: 'Sáng mai đúng 6 giờ em ăn mặc đẹp có mặt ở Ấu Trĩ Viên (nay là Cung Thiếu nhi) để làm nhiệm vụ đặc biệt'. Hỏi nhiệm vụ gì thì cô giáo bảo là bí mật. Vâng lời cô giáo, tôi có mặt đúng giờ thì thấy có 3 bạn gồm 2 nam 1 nữ cũng vừa tới. Chúng tôi lúc đó vừa nhút nhát lại ngờ nghệch nữa (chứ không hoạt bát như học sinh lớp 4 bây giờ) không biết giao tiếp, trao đổi, trò chuyện, hỏi tên địa chỉ của nhau đâu (cho nên đến tận bây giờ tôi cứ tiếc và ân hận mãi là không biết các bạn ấy sau này thế nào…)", bà Mai Phương nhớ lại.
Đoàn đại biểu thiếu nhi
Trong ký ức của bà Mai Phương, 4 học sinh đó gồm: Một học sinh nữ trường Lương Ngọc Quyến (Hà Nội), đại diện cho thiếu nhi Hoa kiều. Một học sinh nam (có lẽ từ trường học sinh miền Nam ở Hải Phòng lên) đại diện cho thiếu nhi miền Nam. Học sinh nam thứ 2 đại diện cho thiếu nhi miền Bắc. Đại diện cho thiếu nhi toàn quốc, học sinh Phan Mai Phương được anh chị phụ trách hướng dẫn nói lời chúc tết Bác Hồ...
"Đoàn chúng tôi đến Phủ Chủ tịch đã thấy Bác Hồ, Bác Tôn cùng các vị lãnh đạo Đảng, Nhà nước đông đủ - bà Phan Mai Phương kể tiếp - Chúng tôi sung sướng, xúc động đến run người. Buổi lễ chúc mừng năm mới bắt đầu. Bốn chúng tôi được đứng hàng ngang cùng với Bác ở giữa, còn 2 hàng dọc 2 bên là các vị lãnh đạo".
Kể đến đây, bà Phan Mai Phương cho chúng tôi xem tờ báo Nhân dân số ra ngày 2.1.1959 đã ố vàng vì thời gian hơn 65 năm có đăng ảnh ngay trang nhất. Trong ảnh, học sinh lớp 4G Phan Mai Phương đứng còn thấp hơn micro. "Tôi không nhớ mình đã nói lời chúc tết Bác, các vị lãnh đạo Đảng, Chính phủ như thế nào nhưng lại nhớ như in hình ảnh Bác Hồ nhắc Bác Tôn (khi đó Bác Tôn Đức Thắng là Phó chủ tịch nước) khi Bác Tôn phát biểu đến chỗ '…chúng ta thực hiện kế hoạch...'; đến đó Bác Tôn hơi ngập ngừng thì Bác Hồ khẽ nhắc ngay 'kế hoạch 5 năm lần thứ nhất'. Nghe Bác Hồ nói như vậy tôi xúc động lắm vì không ngờ vị Chủ tịch nước lại nhắc cho vị Phó chủ tịch nước một cách thân tình, giản dị như thế", bà Mai Phương nói.
Kỷ niệm bên Bác
Cả 4 học sinh được ngồi cạnh Bác Hồ. Bác ngồi giữa; bạn nữ Hoa kiều chạy đến ngồi cạnh Bác trước. Biết ý, 4 học sinh ngồi xen kẽ có nam, có nữ sát bên Bác. Phan Mai Phương phía ngoài, cách một bạn nam bên tay trái Bác. "Lúc về Bác cho mỗi chúng tôi 2 cái kẹo. Tôi ghi nhớ mãi những lời Bác căn dặn còn kẹo thì tiếc không dám ăn cứ nắm chặt trong tay đến nỗi khi về nhà thì kẹo nhũn ra và tôi chia cho 2 em trai (Phan Bảo Khánh và Phan Tuấn Khôi) mỗi em 1 chiếc là quà của Bác Hồ - quý lắm", bà Phan Mai Phương xúc động.
Sau này, bà Mai Phương còn nhiều dịp được gặp Bác Hồ. Đó là dịp lãnh đạo cấp cao các nước sang thăm Việt Nam, bà đều được chọn trong đoàn thiếu nhi thủ đô Hà Nội dâng hoa cho nên lần nào cũng được gặp Bác Hồ.
Phải học suốt đời
Vinh dự này khiến cô nữ sinh phố Hàng Bạc càng cố gắng học tập rèn luyện để xứng đáng là cháu ngoan của Bác. Kết quả cả 3 cấp học: cấp 1, cấp 2, cấp 3 Phan Mai Phương đều là học sinh giỏi cấp thành phố, là "Cháu ngoan Bác Hồ". Kỳ Đại hội Đảng lần thứ III cô cũng được chọn trong đoàn thiếu nhi đến chào mừng và lên dâng hoa Chủ tịch đoàn.
Tốt nghiệp đại học, bà Phan Mai Phương về làm việc tại Bộ Ngoại thương (nay là Bộ Công thương). Cơ duyên, bà được tham gia phục vụ công trình xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh. Khi khánh thành công trình đúng dịp kỷ niệm 100 năm ngày sinh của Bác (1990) Ban chỉ đạo xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh tặng bà huy hiệu của Người và Bằng ghi công: "Người có công xây dựng Bảo tàng Hồ Chí Minh".
"Nhớ khi mẹ tôi mất (tháng 1.1988) ở TP.HCM - bà Mai Phương kể - sau tang lễ tôi trở về Hà Nội thì rất xúc động vì không hiểu sao lãnh đạo Bảo tàng Hồ Chí Minh cũng biết và mang hương hoa cùng các loại trái cây từ vườn của Bác đến thắp hương cho hương linh mẹ tôi...".
Năm 2003, nghỉ hưu, bà Phan Mai Phương tham gia sinh hoạt tại tổ dân phố và chi bộ Hàng Bạc 1, sau là Chi bộ tổ dân phố số 1 thuộc Đảng bộ phường Hàng Bạc (hiện nay là phường Hoàn Kiếm). Về nghỉ hưu, sinh hoạt hằng ngày với bà con xóm giềng, phố phường với bao tình cảm chân thành, thương mến, không ngại tuổi cao, sức yếu, bà vẫn tham gia hoạt động ở Đảng ủy phường và tổ dân phố.
Bà Phan Mai Phương chia sẻ: "Tận đáy lòng tôi luôn tâm nguyện mãi mãi phải vâng theo lời căn dặn của Bác, theo ánh sáng soi đường của Bác, luôn đặt lợi ích của Tổ quốc, của tập thể lên trên hết. Vì vậy tôi thấm nhuần 'Học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh' là phải học suốt đời".
Tôi may mắn từ thuở ấu thơ được sống trong nôi của cách mạng ở Chiến khu Việt Bắc, được ăn cơm bộ đội, được giáo dục tính kỷ luật, trung thành, chân thực, gương mẫu, tình đồng đội, vâng lời Bác, tin tưởng Đảng qua nếp sống, sinh hoạt của bộ đội. Điều đó đã thấm vào tôi một cách tự nhiên như ta hít thở không khí trong lành...
