Đại biểu Quốc hội thảo luận cơ chế đột phá phát triển văn hóa Việt Nam
Sáng ngày 20/4, trong phiên thảo luận tại tổ về dự thảo Nghị quyết của Quốc hội về một số cơ chế, chính sách đột phá nhằm phát triển văn hóa Việt Nam, các đại biểu đã thể hiện sự thống nhất cao trong việc ủng hộ ban hành Nghị quyết. Mục tiêu chính là kịp thời thể chế hóa và triển khai thực hiện Nghị quyết 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, đặt nền móng cho sự phát triển văn hóa trong giai đoạn mới.
Đề xuất tiêu chí rõ ràng cho xã hội hóa văn hóa
Đại biểu Hòa thượng Thích Bảo Nghiêm (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) nhấn mạnh, việc ban hành Nghị quyết là bước đi cần thiết khi văn hóa không chỉ là nền tảng tinh thần mà còn trở thành nguồn lực nội sinh quan trọng cho tăng trưởng. Về Điều 2 quy định Ngày Văn hóa Việt Nam 24/11, đại biểu đánh giá đây là sáng kiến đáng ghi nhận, nhưng cần thiết kế thành sự kiện văn hóa sáng tạo mang tính quốc gia, gắn với lễ hội, tuần lễ công nghiệp sáng tạo, kích cầu du lịch và tiêu dùng văn hóa để tạo giá trị kinh tế và xã hội rõ rệt.
Về cơ chế đầu tư và hợp tác công tư, đại biểu cho rằng dự thảo mở ra nhiều cơ chế thông thoáng, nhưng cần thận trọng để tránh thương mại hóa quá mức làm suy giảm giá trị văn hóa. Đại biểu đề nghị xây dựng tiêu chí rõ ràng để phân định lĩnh vực có thể xã hội hóa sâu và lĩnh vực nhà nước giữ vai trò chủ đạo, đặc biệt với di sản và thiết chế văn hóa cốt lõi.
Ưu đãi R&D và chính sách thu hút chất xám toàn cầu
Đại biểu Tạ Đình Thi (Đoàn ĐBQH TP Hà Nội) góp ý về văn hóa số và công nghiệp văn hóa công nghệ cao, đề nghị bổ sung ưu đãi thuế cho nghiên cứu và phát triển (R&D), các công cụ tạo nội dung số dựa trên trí tuệ nhân tạo (AI), thực tế ảo (VR) và chuỗi khối (Blockchain) phục vụ bảo tồn và sáng tạo văn hóa. Theo đại biểu, nếu không có ưu đãi đủ mạnh, Việt Nam sẽ khó tạo ra sản phẩm văn hóa số có sức cạnh tranh toàn cầu.
Về hội nhập quốc tế, đại biểu đề xuất bổ sung chính sách "visa văn hóa" hoặc "thẻ sáng tạo", cho phép chuyên gia, nghệ sĩ quốc tế được cấp thị thực dài hạn đến 5 năm khi tham gia dự án công nghiệp văn hóa tại Việt Nam. Ngoài ra, cần cơ chế "một cửa liên ngành" trong cấp phép quay phim để giảm thủ tục hành chính.
Quỹ mạo hiểm và hệ tiêu chí đánh giá hiệu quả
Đại biểu Nguyễn Thị Việt Nga (Đoàn ĐBQH TP Hải Phòng) tán thành việc thành lập Quỹ văn hóa, nghệ thuật hoạt động theo mô hình hợp tác công tư, là quỹ đầu tư mạo hiểm, phù hợp với chuyển dịch từ tư duy bảo tồn sang phát triển công nghiệp văn hóa. Đại biểu nhấn mạnh cần làm rõ tiêu chí "mạo hiểm" trong lĩnh vực văn hóa, tránh tình trạng quỹ không dám đầu tư hoặc mạo hiểm cảm tính.
Quỹ cần có cơ chế lựa chọn dự án cạnh tranh, minh bạch, trách nhiệm giải trình rõ ràng và kỷ luật đầu tư, không dàn trải. Đặc biệt, cần thiết kế cơ chế chia sẻ rủi ro với khu vực tư nhân thông qua mô hình đồng đầu tư. Hệ tiêu chí đánh giá hiệu quả phải phù hợp với đặc thù văn hóa, không chỉ dựa trên lợi nhuận mà còn tính đến sức lan tỏa xã hội, đóng góp cho bản sắc và năng lực cạnh tranh quốc gia.
Các đại biểu cũng đề xuất chi tối thiểu 2% ngân sách cho văn hóa và gắn với nguyên tắc "chi theo sản phẩm đầu ra", đo lường qua chỉ số như số lượng sản phẩm công nghiệp văn hóa xuất khẩu. Những ý kiến này nhằm bảo đảm chính sách phát triển văn hóa toàn diện và hiệu quả, góp phần nâng cao sức mạnh mềm của đất nước.
