Tình cảm của Bác Hồ với thương binh, liệt sĩ
Gần 80 năm trôi qua kể từ ngày Chủ tịch Hồ Chí Minh đề nghị chọn một ngày trong năm làm Ngày Thương binh - Liệt sĩ, ngày 27.7 đã trở thành dịp linh thiêng để toàn dân tộc bày tỏ lòng hiếu nghĩa, biết ơn đối với thương binh, liệt sĩ và những người có công với cách mạng. Chủ tịch Hồ Chí Minh đã nâng công tác thương binh, liệt sĩ lên ngang tầm hoạt động văn hóa, kế thừa truyền thống “Uống nước nhớ nguồn”. Tình cảm của Người dành cho các anh hùng liệt sĩ là sự trân trọng, biết ơn sâu sắc. Bác từng khẳng định: “Máu đào của các liệt sĩ đã nhuộm lá cờ cách mạng càng thêm đỏ chói. Sự hy sinh của các liệt sĩ đã chuẩn bị cho đất nước ta nở hoa độc lập, kết trái tự do”.
Bác căn dặn chúng ta phải luôn ý thức trách nhiệm và nghĩa vụ đối với những người đã ngã xuống, tri ân các gia đình đã hiến dâng những người con ưu tú cho Tổ quốc. Vì vậy, phong trào “Đền ơn đáp nghĩa” cần được thắp sáng, lan tỏa, huy động nhiều nguồn lực để tạo điều kiện cho thương binh, bệnh binh, gia đình liệt sĩ khẳng định vị thế trong cuộc sống.
Thực trạng công tác tìm kiếm liệt sĩ
Thấm nhuần đạo lý “Uống nước nhớ nguồn”, Đảng, Nhà nước và toàn xã hội luôn dành sự quan tâm sâu sắc đến công tác chính sách hậu phương quân đội. Công tác tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ được xác định là nhiệm vụ chính trị đặc biệt quan trọng, mang ý nghĩa nhân văn sâu sắc. Giai đoạn 2021 - 2025, cả nước đã tìm kiếm, quy tập được gần 7.000 hài cốt liệt sĩ; tiếp nhận gần 13.500 mẫu hài cốt và mẫu thân nhân phục vụ giám định; xác định danh tính hơn 100 liệt sĩ bằng phương pháp ADN và hơn 2.500 liệt sĩ bằng phương pháp thực chứng. Cơ sở dữ liệu và ngân hàng gen thân nhân liệt sĩ được đẩy mạnh với gần 60.000 mẫu sinh phẩm đã thu nhận.
Tuy nhiên, khối lượng công việc còn rất lớn. Hiện cả nước vẫn còn khoảng 175.000 hài cốt liệt sĩ chưa được tìm thấy và trên 300.000 mộ liệt sĩ chưa xác định được danh tính. Nguồn thông tin ngày càng hạn chế, nhân chứng lịch sử ngày càng ít, địa hình và hiện trạng nhiều khu vực thay đổi theo thời gian, làm gia tăng khó khăn.
Chiến dịch 500 ngày đêm - Mệnh lệnh từ trái tim
Xuất phát từ yêu cầu thực tiễn và nguyện vọng của thân nhân liệt sĩ, ngày 2.4.2026, Ban Chỉ đạo quốc gia đã phát động “Chiến dịch 500 ngày đêm đẩy mạnh thực hiện tìm kiếm, quy tập và xác định danh tính hài cốt liệt sĩ”, triển khai từ ngày 15.3.2026 đến ngày 27.7.2027, hướng tới kỷ niệm 80 năm Ngày Thương binh - Liệt sĩ (27.7.1947 - 27.7.2027). Mục tiêu trọng tâm gồm: tìm kiếm, quy tập khoảng 7.000 hài cốt liệt sĩ; hoàn thành lấy mẫu đối với khoảng 230.000 mộ liệt sĩ chưa xác định danh tính; giám định ADN khoảng 18.000 mẫu hài cốt; xây dựng và vận hành cơ sở dữ liệu gen thân nhân liệt sĩ; đẩy mạnh rà phá bom mìn, vật nổ tại các địa bàn trọng điểm.
Ngay sau khi phát động, các bộ, ngành, địa phương và lực lượng chức năng đã tích cực triển khai. Bộ Quốc phòng duy trì hoạt động của 24 đội tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ trong nước, tại Lào và Campuchia. Đến nay đã tìm kiếm, quy tập được 1.109 hài cốt liệt sĩ, trong đó có 242 hài cốt trong nước, 173 hài cốt tại Lào và 694 hài cốt tại Campuchia; phát hiện thêm các địa điểm nghi có mộ liệt sĩ tập thể. Công tác rà phá bom mìn được triển khai đồng bộ với 360 đội rà phá, gần 5.000 cán bộ, chiến sĩ tham gia, huy động hơn 1.300 thiết bị chuyên dụng, đã rà phá được khoảng 3.500 ha đất, tạo điều kiện mở rộng phạm vi tìm kiếm.
Ứng dụng công nghệ và kết quả bước đầu
Một nhiệm vụ trọng tâm là tổ chức lấy mẫu hài cốt liệt sĩ chưa xác định thông tin để giám định ADN. Bộ Quốc phòng, Bộ Công an đã ban hành quy trình kỹ thuật, tập huấn toàn quốc. Đến nay, 100% quân khu, tỉnh, thành phố đã xây dựng kế hoạch; thành lập gần 300 tổ, đội lấy mẫu với hơn 3.600 nhân sự; bước đầu tổ chức lấy mẫu tại hàng nghìn phần mộ liệt sĩ. Việc ứng dụng khoa học công nghệ, chuyển đổi số và trí tuệ nhân tạo trở thành giải pháp đột phá. Hệ thống phần mềm quản lý thông tin mẫu, theo dõi tiến độ, cơ sở dữ liệu đối sánh ADN đang hoàn thiện. Các cơ quan chức năng đẩy mạnh số hóa hồ sơ liệt sĩ, nhận diện thông tin, xây dựng ngân hàng gen, nâng cao độ chính xác và rút ngắn thời gian xác minh.
Chiến dịch 500 ngày đêm đang tạo chuyển biến tích cực, góp phần tri ân các anh hùng liệt sĩ, đáp ứng nguyện vọng của thân nhân và nhân dân. Như tác giả bài viết, TS Trần Thị Kim Ninh, nhấn mạnh: “Tham gia cung cấp thông tin tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ không chỉ là trách nhiệm, nghĩa vụ, mà còn là mệnh lệnh từ trái tim của mỗi chúng ta. Một thông tin chính xác lúc này chính là nén tâm nhang thành kính nhất tri ân các anh hùng liệt sĩ”. Chiến tranh đã lùi xa, nhưng trách nhiệm của người ở lại chưa bao giờ khép lại. Đó là sự trân trọng quá khứ, chăm lo xây dựng hiện tại và hướng đến tương lai phồn vinh, văn minh, hạnh phúc.
