Mỗi năm, khoa Giải Phẫu, Đại học Y Dược TP.HCM tiếp nhận 40-50 thi hài từ khắp nơi, bắt đầu hành trình trở thành 'người thầy thầm lặng' cho các thế hệ bác sĩ. Đến cuối năm 2025, tổng số người đăng ký hiến xác đạt 37.739, trong đó 973 thi hài đã được tiếp nhận, 828 phục vụ giảng dạy và 145 đang bảo quản.
Cuộc gọi lúc nửa đêm và chuyến xe vượt 200 km
21h, phòng bảo quản Đại học Y Dược TP.HCM sáng đèn. Tiếng điện thoại reo: 'Alo, các thầy ơi, ông tôi vừa mất. Ông có thẻ đăng ký hiến xác từ năm 2001.' Anh Đỗ Thành Nhân, Đội trưởng Đội Tiếp nhận và Bảo quản thi hài, nhanh chóng ghi nhận thông tin. Chuyến xe vượt gần 200 km từ An Giang, đưa thi thể cụ ông về phòng lab.
Anh Nhân, người có 29 năm gắn bó với công việc, chia sẻ: 'Cái mệt thể xác chẳng thấm thía gì so với ước nguyện của người đã khuất được hoàn tất.' Quy trình bảo quản đòi hỏi sự tỉ mỉ: mở động mạch cảnh, bơm 18-20 lít dung dịch formol, xoa bóp đều suốt hơn một giờ. Thi hài được giữ yên 2-3 ngày trước khi đưa vào bồn chuyên dụng.
Lễ tri ân Macchabée và những giọt nước mắt
Hằng năm, Lễ Macchabée được tổ chức trang nghiêm. Bà Nguyễn Thị Thanh Thủy đứng lặng giữa khu thực tập, tìm lại hình bóng người chú quá cố. Gia đình bà đã có 5 người đăng ký hiến xác. Trong không gian tĩnh mịch, người thân đứng bên những dãy bồn inox, nén tiếng nấc. Mọi chi phí an táng, hỏa táng đều do trường chu toàn.
PGS.TS Nguyễn Hoàng Vũ, Trưởng Bộ môn Giải phẫu học, khẳng định: 'Cơ thể người thật vẫn là độc nhất. Sinh viên không chỉ học bằng mắt, mà bằng xúc giác trên từng mô cơ.' Mỗi thi hài chỉ được mở và khâu lại một lần, sau đó hỏa táng và trả tro cốt cho gia đình.
Những 'người thầy thầm lặng' từ mọi miền
Bà Huỳnh Thị Mỹ Lệ (65 tuổi, An Giang) đăng ký hiến xác tháng 3/2026: 'Người ta mất rồi, thân xác đâu còn gì. Để lại cho khoa học là điều hữu ích nhất.' Anh Mai Thanh Chiến (42 tuổi, TP.HCM) xem hiến xác là cơ hội trở thành người thầy thầm lặng. Anh Phạm Trí Hiếu (40 tuổi) phải thuyết phục gia đình vượt qua quan niệm 'mồ yên mả đẹp'.
Trong năm 2025, Bộ môn Giải phẫu học tiếp nhận 1.499 hồ sơ đăng ký mới, nâng tổng số lên 37.739. Từ đầu đến nay, 973 thi hài đã được tiếp nhận, trong đó 828 đưa vào giảng dạy. Sinh viên năm nhất Trần Vũ Nhật Nam (19 tuổi) chia sẻ: 'Được sờ, chạm vào cơ thể thật là một đặc ân.'
Một đoàn sinh viên quốc tế từ Trường Cao đẳng Y tế Heisei (Osaka, Nhật Bản) đã có buổi thực hành. Nhiều bạn xúc động, cúi đầu mặc niệm. Những 'người thầy im lặng' đã dạy bài học đầu tiên về lòng nhân ái và sự chính xác. Khi những mũi khâu cuối cùng khép lại, di nguyện của họ hòa vào huyết quản y học, tiếp tục cứu người.
