Hội thảo tại TP.HCM bàn về văn hóa trong kỷ nguyên số và sức mạnh mềm quốc gia
Chiều ngày 20 tháng 4, tại Đài Phát thanh - Truyền hình Thành phố Hồ Chí Minh (HTV), một hội thảo quan trọng với chủ đề 'Văn hóa trong kỷ nguyên số: từ bản sắc đến sức mạnh mềm quốc gia' đã được tổ chức. Sự kiện này do Hội Nhà báo Việt Nam, Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương cùng HTV phối hợp thực hiện, với sự đồng hành của FPT và Giáo dục Phương Nam. Mục tiêu chính của hội thảo là tiếp tục kế thừa, phát triển và nâng cao nhận thức, đặt văn hóa vào vị trí trung tâm trong cấu trúc sức mạnh tổng hợp quốc gia.
Đẩy mạnh liên kết vùng và phát triển công nghiệp văn hóa
Phó giám đốc Sở Văn hóa và Thể thao TP.HCM, bà Nguyễn Thị Thanh Thúy, đã trình bày tham luận về tiềm năng của thành phố. Sau khi sáp nhập, TP.HCM sở hữu hệ thống cảnh quan đa dạng bao gồm biển, núi, rừng, cùng với 321 di tích lịch sử - văn hóa, trong đó có 4 di tích quốc gia đặc biệt. Thành phố cũng có một nền văn hóa phong phú, đặc sắc, tích hợp từ văn hóa của 54 dân tộc anh em. Những tài nguyên này không chỉ là nguồn cảm hứng nghệ thuật mà còn là lợi thế cho ngành công nghiệp điện ảnh, giúp tiết kiệm thời gian và chi phí sản xuất.
Bà Thúy cho biết, hiện nay trên địa bàn thành phố có hơn 100 cơ sở đăng ký sản xuất và phát hành phim, với khoảng 30 cơ sở hoạt động thường xuyên. Năm 2024, TP.HCM có 38 cụm rạp chiếu phim với hơn 200 phòng chiếu, phục vụ hơn 4 triệu lượt khán giả mỗi năm, và được xem là đứng đầu cả nước về công nghiệp sáng tạo nội dung số. Để phát triển công nghiệp văn hóa, bà đề xuất:
- Gắn kết và đẩy mạnh liên kết vùng, cộng đồng quốc tế để tạo động lực phát triển.
- Xây dựng các sản phẩm nghệ thuật, du lịch văn hóa đặc trưng mang tầm quốc gia và quốc tế.
- Chuyển hóa giá trị di sản văn hóa phi vật thể và lễ hội truyền thống thành sản phẩm công nghiệp văn hóa chủ lực.
- Nâng tầm các sự kiện tâm linh, lịch sử thành lễ hội văn hóa - lịch sử kiểu mẫu liên vùng.
- Tiếp tục xây dựng thành phố điện ảnh thông qua mạng lưới các thành phố sáng tạo của UNESCO.
Bảo tồn di sản và tiếp thu tinh hoa văn minh nhân loại
Nhà báo Nguyễn Ngọc Toàn, Phó chủ tịch Hội Liên hiệp Thanh niên Việt Nam và Tổng biên tập Báo Thanh Niên, đã chia sẻ những câu chuyện thực tế từ tòa soạn. Ông nhấn mạnh rằng bảo tồn di sản văn hóa dân tộc và tiếp thu tinh hoa văn minh nhân loại là hai mặt của một quá trình thống nhất, làm phong phú bản sắc Việt Nam. Các dân tộc có bản sắc vững mạnh là những dân tộc biết chắt lọc và tích hợp những giá trị tốt nhất của nhân loại.
Ông Toàn cũng cho biết, Báo Thanh Niên trong 40 năm qua luôn song hành cùng công cuộc Đổi mới, phản ánh tiêu cực xã hội và xây dựng giá trị nhân văn. Những tuyến bài về di sản văn hóa truyền thống không chỉ cung cấp thông tin mà còn nâng cao nhận thức xã hội và tạo cầu nối tinh thần giữa các thế hệ.
Ứng dụng công nghệ và xây dựng thương hiệu văn hóa
Phó tổng giám đốc HTV, ông Nguyễn Quốc Bình, chia sẻ về việc định vị nội dung dựa trên ba bản sắc văn hóa đặc trưng của vùng đất phương Nam: hào sảng, tiên phong và nhân văn. Các chương trình như Vầng trăng cổ nhạc và Chuông vàng vọng cổ đã trở thành kho lưu trữ sống động về nghệ thuật đờn ca tài tử và cải lương.
Ông Bình cũng tiết lộ về việc HTV đang ứng dụng trí tuệ nhân tạo (AI) để phục chế các tư liệu nghệ thuật kinh điển, như dự án phục chế tác phẩm cải lương Tiếng trống Mê Linh. Việc này không chỉ có ý nghĩa kỹ thuật mà còn khẳng định trách nhiệm của báo chí trong việc bảo vệ ký ức di sản quốc gia. Khi di sản được chuyển hóa thành tài sản số chất lượng cao, nó trở thành công cụ giáo dục truyền thống hiệu quả cho thế hệ trẻ.
Vai trò phản biện của báo chí trong kỷ nguyên số
Phó chủ tịch thường trực Hội Nhà báo Việt Nam, ông Nguyễn Đức Lợi, nhấn mạnh rằng báo chí cần phát huy vai trò phản biện, mạnh dạn chỉ ra những 'điểm nghẽn', khuynh hướng thương mại hóa cực đoan hoặc lệch chuẩn trong văn hóa số. Từ đó, đề xuất các giải pháp đột phá để hoàn thiện thể chế và cải thiện môi trường văn hóa.
Ông Nguyễn Ngọc Toàn bổ sung rằng, với hơn 30 triệu lượt tiếp cận mỗi tháng trên nền tảng số, Báo Thanh Niên không chỉ là cơ quan ngôn luận mà còn tham gia sâu rộng vào đời sống văn hóa. Báo chí cần hiện đại về công nghệ nhưng cũng phải có bề dày văn hóa, đứng vững trên nền tảng bản sắc dân tộc và mở rộng tầm nhìn ra thế giới.
Hội thảo đã thu hút sự quan tâm của nhiều nhà nghiên cứu, cơ quan quản lý văn hóa và đại diện báo chí, góp phần thúc đẩy tư duy về phát triển văn hóa trong thời đại kỹ thuật số.
