Hội thảo khoa học về xây dựng gia đình Việt Nam trong tình hình mới đã được tổ chức với sự đồng chủ trì của các đồng chí: Vũ Thanh Mai, Phó trưởng Ban Tuyên giáo và Dân vận Trung ương; Trịnh Thị Thủy, Thứ trưởng Văn hóa, Thể thao và Du lịch; Hoàng Anh Tuấn, Hiệu trưởng Trường đại học Khoa học xã hội và Nhân văn. Hội thảo tập trung làm rõ những quan điểm mới của Đảng về xây dựng gia đình Việt Nam theo tinh thần Nghị quyết Đại hội XIV, đồng thời đánh giá kết quả 5 năm thực hiện Chỉ thị số 06-CT/TW ngày 24/6/2021 của Ban Bí thư về tăng cường sự lãnh đạo của Đảng đối với công tác xây dựng gia đình trong tình hình mới.
Quan điểm mới và kết quả thực hiện Chỉ thị 06
Các đại biểu tham dự hội thảo đã nhận diện những vấn đề mới đặt ra trong bối cảnh kinh tế thị trường, hội nhập quốc tế và chuyển đổi số, đồng thời đề xuất các giải pháp hoàn thiện chính sách, nâng cao chất lượng tham mưu và hiệu quả tổ chức thực hiện công tác gia đình. Trong suốt 5 năm qua, Đảng và Nhà nước luôn quan tâm hoàn thiện chủ trương, chính sách, pháp luật và tăng cường quản lý nhà nước về công tác gia đình, hướng tới mục tiêu xây dựng gia đình Việt Nam no ấm, tiến bộ, hạnh phúc, văn minh; thực sự trở thành nền tảng vững chắc của xã hội và môi trường quan trọng để phát triển con người Việt Nam toàn diện.
Thực trạng biến đổi gia đình Việt Nam
Trong bối cảnh công nghiệp hóa, đô thị hóa, chuyển đổi số, già hóa dân số và hội nhập quốc tế diễn ra mạnh mẽ, gia đình Việt Nam đang có nhiều biến đổi về quy mô, cấu trúc, chức năng và hệ giá trị. Quy mô gia đình ngày càng thu nhỏ, mức sinh giảm ở nhiều địa phương; các loại hình gia đình trở nên đa dạng, khoảng cách thế hệ và sự khác biệt về lối sống ngày càng rõ nét. Cùng với đó là xu hướng suy giảm tương tác trực tiếp giữa các thành viên, các vấn đề về hôn nhân, ly hôn và sự ổn định của quan hệ gia đình đặt ra nhiều yêu cầu mới đối với công tác quản lý nhà nước.
Thảo luận tại hội thảo, nhiều đại biểu cho rằng, gia đình Việt Nam đang chuyển dịch mạnh từ mô hình gia đình truyền thống đa thế hệ sang gia đình hạt nhân. Theo kết quả khảo sát của đề tài nghiên cứu cấp Nhà nước về biến đổi gia đình Việt Nam, gia đình hạt nhân hiện chiếm 66,6% tổng số hộ, trong khi gia đình đa thế hệ chỉ còn 17,1%. "Xu hướng này giúp các gia đình tập trung nguồn lực cho giáo dục, chăm sóc sức khỏe và nâng cao chất lượng sống, đồng thời nâng cao vai trò của phụ nữ trong quyết định kinh tế gia đình", một đại biểu chia sẻ. Tuy nhiên, điều này cũng đặt ra thách thức như giảm sự gắn kết dòng họ, gia tăng nguy cơ cô đơn ở người cao tuổi và suy giảm chức năng hỗ trợ tinh thần, vốn là thế mạnh của gia đình truyền thống.
Thách thức từ mô hình gia đình hạt nhân
Việc thu nhỏ quy mô gia đình mang lại nhiều lợi ích kinh tế và xã hội, nhưng cũng bộc lộ những bất cập. Sự suy giảm tương tác trực tiếp giữa các thế hệ làm giảm tính liên kết trong dòng họ, đồng thời gia tăng áp lực lên hệ thống an sinh xã hội khi người cao tuổi thiếu sự hỗ trợ từ con cháu. Theo các chuyên gia, để giải quyết vấn đề này, cần có các chính sách khuyến khích kết nối thế hệ, phát huy vai trò của gia đình trong việc chăm sóc người cao tuổi và bảo tồn các giá trị văn hóa truyền thống.
Bên cạnh đó, hội thảo cũng đề cập đến tác động của chuyển đổi số và hội nhập quốc tế đối với đời sống gia đình. Các đại biểu nhấn mạnh rằng, công nghệ hiện đại vừa tạo cơ hội kết nối toàn cầu, vừa làm phai nhạt các mối quan hệ trực tiếp trong gia đình. Do đó, công tác quản lý nhà nước cần thích ứng linh hoạt, kết hợp giáo dục giá trị gia đình với việc tận dụng lợi ích của công nghệ.
Giải pháp hoàn thiện chính sách
Trên cơ sở phân tích thực trạng, hội thảo đã đề xuất nhiều giải pháp cụ thể. Trước hết, cần tiếp tục hoàn thiện hệ thống pháp luật về hôn nhân và gia đình, bảo đảm phù hợp với biến đổi xã hội. Thứ hai, tăng cường truyền thông về xây dựng gia đình hạnh phúc, bền vững, đặc biệt là trong giới trẻ. Thứ ba, phát triển các dịch vụ hỗ trợ gia đình, như tư vấn hôn nhân, chăm sóc sức khỏe tâm thần và hỗ trợ người cao tuổi. Cuối cùng, các cơ quan chức năng cần đẩy mạnh nghiên cứu, khảo sát định kỳ để kịp thời điều chỉnh chính sách.
Hội thảo khép lại với cam kết của các cơ quan liên quan trong việc tiếp thu các ý kiến đóng góp, nhằm xây dựng gia đình Việt Nam thực sự là tế bào lành mạnh của xã hội, góp phần vào sự phát triển bền vững của đất nước.
