Ở tuổi 84, ký ức về những tháng ngày phục vụ tại Bệnh viện K76A vẫn còn nguyên vẹn trong tâm trí ông Cao Hữu Thành, dù hơn 6 thập niên đã trôi qua. Những ngày qua, Bộ Tư lệnh TP.HCM phối hợp với cơ quan chức năng triển khai khảo sát khu vực từng là Bệnh viện K76A (xã Hòa Hiệp, TP.HCM) - bệnh viện dã chiến được thành lập trong thời kỳ kháng chiến chống Mỹ để phục vụ điều trị thương binh trên chiến trường Bình Giã và các vùng lân cận.
Cựu quân y kể về thời gian phục vụ
Khi nhận được thông tin đợt khảo sát, ông Cao Hữu Thành (84 tuổi, ở xã Xuyên Mộc, TP.HCM) đã liên hệ với lực lượng chức năng kể lại những điều mình biết. Sau đó, Ban Chỉ huy quân sự xã Hòa Hiệp đã đưa nhân chứng đến hiện trường để xác định vị trí mà ông nhớ là nơi từng an táng các liệt sĩ. Tuy nhiên, sau hơn 60 năm, khu vực này đã thay đổi gần như hoàn toàn. Những cánh rừng rậm năm xưa không còn, địa hình bị biến đổi bởi thời gian và quá trình phát triển kinh tế - xã hội. Dù cố gắng hồi tưởng, ông Thành chỉ có thể xác định tương đối khu vực, không còn nhớ chính xác vị trí từng ngôi mộ.
Trao đổi với PV Báo Thanh Niên, ông Thành cho biết tháng 6.1964, ông gia nhập bộ đội địa phương huyện Xuyên Mộc. Khi Bệnh viện K76A được thành lập để phục vụ chiến dịch Bình Giã, ông được Bộ Chỉ huy quân sự tỉnh Bà Rịa - Vũng Tàu (cũ) điều động vào bệnh viện học y tá. Sau khoảng 5 - 6 tháng đào tạo, ông được giữ lại làm quân y.
Ký ức về Bệnh viện K76A
Theo lời kể của ông Thành, Bệnh viện K76A được dựng dưới những tán rừng già để tránh sự phát hiện của máy bay địch. Đây là nơi tiếp nhận, điều trị và phẫu thuật cho rất nhiều thương binh được chuyển về từ các chiến trường ác liệt. Trong điều kiện thiếu thốn đủ bề, đội ngũ quân y vừa làm nhiệm vụ cứu chữa, vừa phải đảm bảo bí mật tuyệt đối để bảo vệ bệnh viện. Trong khuôn viên bệnh viện khi ấy có khu điều trị, khu phẫu thuật và một khu vực dành để an táng những thương binh không qua khỏi.
Người quân y tự tay chôn cất 2 liệt sĩ
Ông Cao Hữu Thành kể: Theo quy định, việc đưa các liệt sĩ đến nơi an táng thường do lực lượng cảnh vệ đảm nhiệm, nên hầu hết quân y không biết chính xác vị trí khu mộ. Thế nhưng, ông Thành lại là một trong số rất ít người từng trực tiếp đến nơi ấy. Hôm đó, lực lượng cảnh vệ đều được điều động đi vận chuyển hàng hóa về bệnh viện thì có 2 thương binh lần lượt trút hơi thở cuối cùng sau nhiều tháng điều trị.
"Cả hai đều bị thương trong chiến dịch Bình Giã. Trong đó, tôi vẫn nhớ rõ một người tên Nguyễn Văn Tám, quê miền Bắc, bị gãy cột sống và đã được các y, bác sĩ tận tình cứu chữa nhưng không qua khỏi. Không có lực lượng cảnh vệ, tôi nhận trách nhiệm đưa 2 liệt sĩ đến khu an táng. Một mình tôi đào huyệt, cẩn thận mai táng từng người. Lúc đó, tôi cũng thấy có nhiều mộ xung quanh", ông Thành nhớ lại.
Điều khiến ông Thành nhớ nhất là theo bệnh án của bệnh viện, ông đã ghi tên của 2 liệt sĩ vào giấy, bỏ trong chai thủy tinh rồi chôn cùng các anh để sau này nếu có điều kiện tìm kiếm, việc xác định danh tính sẽ thuận lợi hơn. Ông Thành cho hay sau khoảng 7 tháng phục vụ tại Bệnh viện K76A, ông đã được điều động đến đơn vị quân y khác ở rừng Sác để phục vụ cứu thương cho các thương binh tại đây.
Nỗ lực tìm kiếm hài cốt liệt sĩ
Ngoài ông Thành, hiện nay cũng có vài cựu quân y Bệnh viện K76A được Bộ Tư lệnh TP.HCM và Ban Chỉ huy quân sự xã Hòa Hiệp mời đến hiện trường để chỉ khu vực an táng liệt sĩ. Từ những tư liệu của các cựu quân y, lực lượng chức năng đã khoanh vùng để tìm kiếm hài cốt liệt sĩ trong nhiều ngày qua. Hiện nay, Bộ Tư lệnh TP.HCM phối hợp các cơ quan chức năng tiến hành khảo sát, thu thập thông tin để phục vụ công tác tìm kiếm, quy tập hài cốt liệt sĩ tại Bệnh viện K76A.
Bộ Tư lệnh TP.HCM kêu gọi các cựu chiến binh, cựu quân y, dân công hỏa tuyến, nhân chứng lịch sử, người dân địa phương và thân nhân liệt sĩ, nếu còn lưu giữ bất kỳ thông tin nào về Bệnh viện K76A giai đoạn 1965 -1967; vị trí các khu điều trị, khu phẫu thuật, nơi an táng liệt sĩ; danh sách cán bộ, chiến sĩ từng điều trị hoặc công tác tại bệnh viện; bản đồ, sơ đồ, nhật ký, hình ảnh, thư từ hoặc những ký ức liên quan... liên hệ để cung cấp thông tin cho trung tá Tô Văn Khuê, Chính trị viên phó Ban Chỉ huy quân sự xã Hòa Hiệp.
