Tiến sĩ Ngô Đức Phương, Viện trưởng Viện Khoa học thuốc nam, cho biết cỏ sữa lá lớn có tên khoa học là Euphorbia hirta. Đây là loài cây mọc hoang phổ biến tại Việt Nam, thường xuất hiện nhiều ở ven đường đi, sân vườn, các bãi đất trống hoặc những vùng đất hoang. Sở dĩ người dân gian gọi tên cây là "cỏ sữa" vì khi bẻ nhẹ phần thân hoặc lá của cây, một loại nhựa màu trắng đục giống như sữa sẽ chảy ra.
Công dụng chính: Hỗ trợ tiêu hóa và chữa tiêu chảy
Công dụng nổi tiếng và phổ biến nhất của cỏ sữa lá lớn là hỗ trợ đắc lực cho các trường hợp bị tiêu chảy, kiết lỵ hoặc rối loạn tiêu hóa thể nhẹ. Người dân thường có thói quen hái toàn bộ cây, mang về rửa sạch rồi sắc lấy nước uống khi trong nhà có người đi ngoài liên tục.
Ứng dụng trong y học dân gian
Bên cạnh công dụng trị tiêu chảy, chuyên gia cũng cho biết, y học dân gian còn ứng dụng cỏ sữa trong một số trường hợp bị viêm da, nổi mụn nhọt hoặc đắp ngoài da khi có các tổn thương nông, nhẹ. Một số người còn truyền tai nhau việc dùng loại cây này nấu nước uống với tác dụng lợi sữa cho phụ nữ sau sinh. Ở một số quốc gia châu Á và châu Phi, cỏ sữa từng được y học bản địa sử dụng để hỗ trợ điều trị ho, hen suyễn cùng các chứng bệnh liên quan đến đường hô hấp.
Cơ sở khoa học: Hoạt chất tannin và các hợp chất quý
“Dưới góc nhìn của y học hiện đại, các công trình nghiên cứu đã chứng minh trong cỏ sữa lá lớn chứa các hoạt chất quý giá như flavonoid, tannin, triterpenoid... Trong đó, tannin là nhóm hợp chất mang vị chát đặc trưng, có khả năng làm săn se niêm mạc ruột. Đây chính là lý do cốt lõi khiến các loài cây giàu chất tannin thường được ưu tiên lựa chọn để trị tiêu chảy”, Tiến sĩ Phương thông tin.
Hiện, các nghiên cứu thực nghiệm cũng ghi nhận cỏ sữa sở hữu hoạt tính kháng khuẩn, chống viêm, chống oxy hóa, đồng thời hỗ trợ làm giảm co thắt đường tiêu hóa ở mức độ nhất định và bước đầu ghi nhận khả năng làm giãn cơ trơn phế quản trên mô hình thực nghiệm.
Lưu ý khi sử dụng
Tuy nhiên, Tiến sĩ Phương cũng lưu ý phần nhựa trắng của cây có thể gây kích ứng với một số người có cơ địa nhạy cảm, do đó người dân cần cẩn trọng khi thu hái. Đặc biệt, người dùng không nên tự ý sử dụng cỏ sữa kéo dài hoặc thay thế các phác đồ điều trị y khoa khi có các biểu hiện tiêu chảy nặng, cơ thể mất nước, sốt cao hoặc đi ngoài ra máu.
