Thực trạng trẻ mắc bệnh hô hấp tái diễn mỗi giao mùa
Một buổi sáng trời trở gió sau vài ngày oi bức, vợ chồng chị Huyền Thanh (TP.HCM) đưa con trai 2 tuổi đến trường. Ngồi trên xe, cậu bé kéo khẩu trang trễ xuống mũi, thỉnh thoảng lại ho khan vài tiếng. Chị Thanh liếc nhìn ứng dụng theo dõi chất lượng không khí trên điện thoại, chỉ số AQI hiện màu cam. “Mỗi lần thay đổi thời tiết là tôi lại nơm nớp lo lắng”, chị tâm sự. Nỗi lo ấy không phải không có cơ sở: con trai chị vừa mới dứt cơn ho được hơn chục ngày thì lại bắt đầu sổ mũi, hắt hơi rồi sốt nhẹ. “Con phải nghỉ học, đi khám, uống thuốc, khỏe được một thời gian ngắn rồi tái phát khi thời tiết thay đổi hoặc lớp có bạn bị bệnh. Vợ chồng tôi cũng phải thay phiên nhau xin nghỉ chăm con”, chị Thanh kể thêm. Điều khiến người mẹ trẻ mệt mỏi là cảm giác những cơn ho, sổ mũi dường như đã trở thành “khách quen” mỗi độ giao mùa. Thực tế, đây là tình trạng nhiều gia đình có con nhỏ gặp phải.
Giao mùa và chất lượng không khí: Nguyên nhân gia tăng bệnh hô hấp
Nhìn dưới góc độ chuyên môn, các chuyên gia nhi khoa cho biết đằng sau vòng lặp quen thuộc ấy là một cơ chế có thể lý giải. Giao mùa không phải là nguyên nhân trực tiếp gây bệnh, nhưng sự thay đổi của thời tiết tạo điều kiện thuận lợi để tác nhân gây bệnh hô hấp phát triển và lây lan, theo Trung tâm Kiểm soát Bệnh tật TP.HCM (HCDC). Tác nhân chủ yếu là các siêu vi thường gặp như Rhinovirus, virus hợp bào hô hấp (RSV), Adenovirus và cúm mùa. Với trẻ nhỏ, nếu không được theo dõi và điều trị phù hợp, các bệnh này có thể dẫn tới biến chứng như viêm tai giữa, viêm phổi hoặc viêm tiểu phế quản.
Bên cạnh yếu tố thời tiết, chất lượng không khí tại các đô thị lớn cũng trở thành thách thức đối với sức khỏe hô hấp của trẻ. Theo dữ liệu của IQAir, nồng độ bụi mịn PM2.5 tại đô thị lớn trong nhiều thời điểm vẫn cao hơn mức khuyến nghị trung bình năm của Tổ chức Y tế Thế giới (WHO). Ở Hà Nội, nồng độ bụi mịn PM2.5 trung bình năm vào khoảng 47 µg/m3 - gấp 2 lần so với ngưỡng cho phép là 25 µg/m3; con số này tại TP.HCM là 31 µg/m3. Những hạt bụi siêu mịn này có thể đi sâu vào đường hô hấp, gây kích ứng niêm mạc, ảnh hưởng đến cơ chế làm sạch tự nhiên của đường thở và làm suy yếu hàng rào bảo vệ trước tác nhân gây bệnh.
Đặc điểm sinh lý khiến trẻ dễ bị tổn thương
Trẻ em là nhóm chịu ảnh hưởng rõ rệt hơn người lớn bởi nhiều đặc điểm sinh lý. Đường thở của trẻ nhỏ hẹp hơn nên dễ bị phù nề hoặc tắc nghẽn khi viêm. Nhịp thở nhanh khiến lượng không khí hít vào (tính theo cân nặng) cao hơn đáng kể, đồng nghĩa với việc trẻ cũng tiếp xúc nhiều hơn với các tác nhân trong không khí. Trong khi đó, hệ miễn dịch vẫn đang trong giai đoạn hoàn thiện và trẻ thường xuyên học tập, vui chơi trong môi trường tập thể, với nguy cơ lây lan virus và vi khuẩn luôn hiện hữu. Sự cộng hưởng của loạt yếu tố khiến nhiều trẻ rơi vào vòng lặp quen thuộc: vừa khỏi bệnh lại tái diễn, ho và sổ mũi kéo dài, phải nghỉ học nhiều ngày và kéo theo nhịp sinh hoạt của cả gia đình bị xáo trộn.
Vai trò của lactoferrin trong tăng cường đề kháng
Khi niêm mạc đường hô hấp liên tục chịu tác động từ bụi mịn và thường xuyên tiếp xúc với virus, vi khuẩn, điều trị mỗi đợt bệnh chỉ là một phần của bài toán. Về lâu dài, nhiều chuyên gia khuyến cáo việc xây dựng nền tảng đề kháng khỏe mạnh ngay từ sớm là yếu tố giúp trẻ thích ứng tốt hơn trước tác nhân gây bệnh. Bên cạnh chế độ dinh dưỡng cân đối, ngủ đủ giấc, vận động phù hợp, tiêm chủng đầy đủ và hạn chế tiếp xúc với môi trường ô nhiễm, giải pháp dinh dưỡng có cơ sở khoa học được phụ huynh quan tâm. Trong số các thành phần nổi bật, lactoferrin - hoạt chất sinh học hiện diện với hàm lượng cao trong sữa non và sữa mẹ, được ghi nhận trong mối liên hệ với cơ chế bảo vệ tự nhiên của cơ thể.
Hoạt chất sinh học này có khả năng liên kết rất mạnh với sắt tự do trong cơ thể. Khi lượng sắt tự do giảm, tác nhân gây hại sẽ khó tiếp cận nguồn dinh dưỡng cần thiết để sinh trưởng và nhân lên, từ đó góp phần kìm hãm sự phát triển của chúng. Hơn hết, trong vai trò hỗ trợ điều hòa miễn dịch tự nhiên, lactoferrin có khả năng kích hoạt và tăng cường hoạt động của các tế bào miễn dịch.
Bằng chứng lâm sàng về hiệu quả của lactoferrin
Không chỉ dừng lại ở cơ chế tác động, nhiều nghiên cứu lâm sàng cũng ghi nhận hiệu quả của lactoferrin trong việc hỗ trợ sức khỏe hô hấp cho trẻ nhỏ. Báo cáo công bố năm 2024 trên tạp chí Children, thực hiện trên nhóm trẻ mẫu giáo hay tái phát nhiễm khuẩn hô hấp, cho thấy nhóm được bổ sung lactoferrin có số đợt bệnh giảm khoảng một nửa và thời gian triệu chứng rút ngắn đáng kể so với nhóm không dùng.
Giải pháp dinh dưỡng kết hợp lactoferrin và sữa non
Từ những bằng chứng này, nhiều công thức dinh dưỡng hiện nay hướng đến việc kết hợp nhiều thành phần có cơ chế tăng cường đề kháng để tạo tác động cộng hưởng. Nổi bật là Nutifood GrowPLUS+ Colostrum Lactoferrin, bổ sung lactoferrin cùng sữa non 24h chứa IgG và công thức FDI (HMO + FOS), hướng đến việc đồng hành cùng cha mẹ trong quá trình xây dựng nền tảng đề kháng cho trẻ. Trong đó, lactoferrin đóng vai trò củng cố hàng rào bảo vệ tự nhiên của cơ thể, kết hợp sữa non 24h chứa kháng thể IgG với cơ chế kháng nguyên, giúp ghi nhớ và ngăn ngừa mầm bệnh từ sớm. Cùng công thức FDI với bộ đôi dưỡng chất 2’-FL HMO và FOS, trong đó 2’-FL HMO là oligosaccharide tự nhiên có trong sữa mẹ, hỗ trợ phát triển đề kháng cho trẻ; còn FOS là chất xơ hòa tan có nguồn gốc thực vật, giúp cân bằng lợi khuẩn đường ruột. Phức hợp tăng đề kháng với ba cơ chế chuyên biệt tạo tác động cộng hưởng, hiệp lực xây dựng nền tảng đề kháng toàn diện hơn cho bé.
Với hiệu quả tăng đề kháng vượt trội, hỗ trợ giảm nhiễm trùng hô hấp tối ưu, Nutifood GrowPLUS+ Colostrum Lactoferrin được nhiều phụ huynh lựa chọn để củng cố sức khỏe của con trong giai đoạn giao mùa - thời điểm hệ hô hấp phải đối mặt với nhiều thách thức từ môi trường và tác nhân gây bệnh. Sức đề kháng của một đứa trẻ là thành quả được tích lũy từ những khoản đầu tư bền bỉ của cha mẹ: giấc ngủ chất lượng, môi trường sạch sẽ, tiêm chủng đúng lịch và dinh dưỡng dựa trên nền tảng khoa học. Trong bức tranh ấy, chăm sóc đề kháng từ sớm là cách cha mẹ đầu tư cho vốn sức khỏe của con trong những năm đầu đời, cũng là giai đoạn nền móng cho cả chặng đường phát triển về sau.
