TS. Nguyễn Ngọc Huy, chuyên gia về biến đổi khí hậu và cảnh báo thiên tai, vừa đưa ra nhận định về đợt nắng nóng sắp tới, đồng thời lý giải sự bất ổn định của hệ thống khí hậu. Theo ông, dữ liệu từ mô hình CFSv2 cho thấy nhiệt độ không khí ở độ cao 2m so với mặt đất trong giai đoạn 19-26/6/2026 nóng hơn bất thường so với mức trung bình cùng thời kỳ tham chiếu 1981-2010.
Nhiệt độ Bắc Bộ cao hơn 5-7 độ C
Cụ thể, khu vực Bắc Bộ có nhiệt độ trung bình cao hơn từ 5-7 độ C so với cùng kỳ các năm trước. Tại Bắc Trung Bộ, mức chênh lệch phổ biến từ 3,5-6 độ, trong khi khu vực Trung Bộ ghi nhận nền nhiệt cao hơn khoảng 1,5-2 độ so với trung bình nhiều năm. Điều này cho thấy đợt nắng nóng trong tuần tới sẽ rất gay gắt, đặc biệt tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ.
Bất ổn định khí hậu gây khó thích nghi
TS. Huy nhấn mạnh: “Xu hướng gia tăng nhiệt độ toàn cầu ngoài tính chất tịnh tiến còn mang tính bất ổn định. Chẳng hạn, ngay sau đợt nắng nóng từ 21-26/6 sẽ là một giai đoạn mát hơn. Các mô hình dự báo cho thấy nhiệt độ trung bình trong giai đoạn 27-29/6 tại Bắc Bộ và Bắc Trung Bộ có thể thấp hơn trung bình nhiều năm từ 1,5-2 độ.” Sự bất ổn định này tạo ra những ngày nắng nóng cực đoan, đồng thời làm chênh lệch nhiệt độ rõ rệt và đột ngột trong thời gian ngắn, khiến con người và hệ sinh thái khó thích nghi kịp thời.
Nhiệt độ chi phối khí quyển và hiện tượng giông lốc
Nhiệt độ đóng vai trò trung tâm trong việc chi phối khí quyển. Khi nhiệt độ cao, không khí giãn nở, thay đổi khí áp, tạo ra gió. Sự chênh lệch khí áp càng lớn thì gió càng mạnh. Các đới gió mùa (gió tín phong) vốn ổn định hàng triệu năm nay đã không còn “tín phong” như trước. Sự hỗn loạn về nhiệt độ cục bộ tạo ra những đợt gió mạnh đi ngược quy luật thông thường, giải thích vì sao ngày càng nhiều hiện tượng giông lốc.
Đô thị hóa và vòng luẩn quẩn thích ứng
Ở các đô thị có mật độ xây dựng cao, bề mặt bê tông hấp thụ nhiệt mạnh, tạo ra các đảo nhiệt đô thị. Các đảo nhiệt này có khí áp thấp hơn khu vực xung quanh, khi không khí lạnh tràn về sẽ hình thành gió đối lưu và gió ngang, gây mây giông mạnh và mưa cực đoan tại chỗ. Để thích ứng, cần giảm diện tích bê tông, tăng diện tích mặt nước và cây xanh. Tuy nhiên, TS. Huy chỉ ra: “Mỗi mét vuông đất đô thị hiện nay có giá trị quá cao. Không ai dễ dàng đánh đổi hàng trăm triệu đồng cho 1m² đất chỉ để trồng thêm một cây xanh.” Vòng luẩn quẩn cứ tiếp diễn: nóng quá thì bật điều hòa; càng bật nhiều điều hòa thì môi trường càng nóng hơn.
Cảnh báo nắng nóng đỉnh điểm và El Nino
Cơ quan khí tượng cảnh báo đợt nắng nóng gay gắt sắp đạt đỉnh tại miền Bắc, với Hà Nội, Hưng Yên, Ninh Bình là tâm điểm chịu mức nhiệt cao nhất lên tới 39 độ C. El Nino đã chính thức hình thành và có khả năng phát triển rất mạnh trong năm 2026, tiềm ẩn nguy cơ tái diễn đợt nắng nóng kéo dài hơn 1 tháng như năm 2015, cùng với hạn hán và xâm nhập mặn gia tăng. Dự báo 6 tháng cuối năm, nền nhiệt trên cả nước có xu hướng cao hơn trung bình nhiều năm, nắng nóng gia tăng, mưa bão diễn biến phức tạp và khó lường.
