Chàng trai Hà Nội 8 năm phục dựng lễ phục cung đình, hồi sinh cổ phục Việt
Vũ Đức, một cựu học sinh chuyên Sử trường Chu Văn An tại Hà Nội, đã dành trọn tám năm cuộc đời để nghiên cứu và phục dựng lễ phục cung đình Việt Nam. Cùng với cộng đồng có chung niềm đam mê, anh đã đưa hàng trăm bộ cổ phục trở lại giữa phố phường, giúp cho di sản trang phục truyền thống của dân tộc một lần nữa tìm thấy đời sống mới mẻ và sống động.
Hành trình khởi nguồn từ đam mê lịch sử và nghệ thuật
Trong một buổi trò chuyện nhân dịp Ngày Văn hoá các dân tộc Việt Nam 19 tháng 4, Vũ Đức - người sáng lập thương hiệu Great Việt Nam và đồng sáng lập sự kiện Bách Hoa Bộ Hành - chia sẻ về hành trình tiên phong của mình. Anh thuộc thế hệ đầu tiên dấn thân vào lĩnh vực nghiên cứu và phục dựng cổ phục Việt, một lĩnh vực vốn còn nhiều khoảng trống và thách thức.
Phần lớn người Việt hiện nay khi nhắc đến trang phục truyền thống thường chỉ nghĩ ngay đến áo dài cách tân, một thiết kế ra đời từ thập niên 1930. Tuy nhiên, trải qua hàng nghìn năm lịch sử với nhiều triều đại, cha ông ta đã để lại một kho tàng phong phú bao gồm áo giao lĩnh, áo nhật bình, mãng bào, và phụng bào. Đáng tiếc, phần lớn kho tàng quý giá này đã dần chìm vào quên lãng theo thời gian.
Vũ Đức thẳng thắn thừa nhận: “Số người Việt Nam thực sự hiểu về trang phục truyền thống, về chiếc áo dài truyền thống năm thân, còn rất ít. Đấy là điều đáng báo động”. Thực tế này được phản ánh rõ nét trong nhiều lĩnh vực văn hoá. Đến năm 2026, các bộ phim cổ trang Việt Nam vẫn thiếu vắng những bộ trang phục được dựng đúng theo sử liệu. Truyện tranh lấy chất liệu cổ phục mới chỉ manh nha phát triển. Ngay cả các lễ hội truyền thống trên cả nước cũng hầu như vắng bóng trang phục cổ, dù bản thân lễ hội đã mang danh “truyền thống”.
Great Việt Nam và sứ mệnh phục hưng di sản
So với các quốc gia như Nhật Bản, Hàn Quốc hay Trung Quốc, hành trình phục hưng cổ phục tại Việt Nam đã xuất phát khá trễ. Năm 2018, Vũ Đức bắt tay vào một dự án truyện tranh vẽ các nhân vật mặc trang phục cung đình. Anh cần hình ảnh minh hoạ về diện mạo một vị vua Việt Nam, nhưng gặp rất nhiều khó khăn trong việc tìm kiếm tư liệu đáng tin cậy.
“Khi tìm hiểu sâu hơn về cách tạo hình hoa văn, mình nhận ra mình là một trong số ít người hiểu được nguyên tắc tạo hình đó. Mình thấy mình có thể làm và nên làm”, Vũ Đức kể lại. Được cộng đồng văn hoá sáng tạo khuyến khích, anh bắt đầu tham gia vào việc may phục dựng, dẫn đến sự ra đời của Great Việt Nam - một thương hiệu chuyên về lễ phục cung đình.
Cái tên Great Việt Nam có gốc rễ sâu xa trong chính sử. Trong cuốn Quốc sử di biên, vua Minh Mạng từng đặt tên nước là Đại Nam hoặc Đại Việt Nam. Vũ Đức chọn cách viết tiếng Anh để tránh sự phô trương, nhưng vẫn gói ghém hoài bão và tinh thần của người xưa.
Bách Hoa Bộ Hành: Sân chơi di động cho cổ phục
Năm 2022, ý tưởng về một ngày hội diễu hành Việt phục được hiện thực hoá tại phố đi bộ Hồ Gươm. Hàng trăm người cùng mặc cổ phục, cùng bước đi giữa lòng Hà Nội hiện đại. Sự hưởng ứng đến nhanh hơn dự kiến, chứng tỏ nhu cầu và niềm yêu thích của công chúng đối với di sản này.
Vũ Đức lý giải: “Chúng ta đang quá thiếu sân chơi về trang phục truyền thống. Những người đam mê, nghiên cứu hoặc sưu tầm, hằng ngày không có diễn đàn, không có không gian nào để mặc nó cả”. Bách Hoa Bộ Hành hoạt động như một sàn diễn di động, mang cổ phục đến với công chúng một cách sinh động. Sau mỗi mùa tổ chức, hình ảnh từ sự kiện lại tràn ngập trên mạng xã hội, thu hút thêm nhiều người trẻ tham gia.
Mùa đông năm 2025, Bách Hoa Bộ Hành gắn liền với Ngày hội Đại đoàn kết các dân tộc. Lần đầu tiên, trang phục truyền thống của nhiều dân tộc Việt Nam cùng xuất hiện trong một cuộc diễu hành tại phố đi bộ Hồ Gươm. “Đây là lần đầu tiên các dân tộc cùng mặc trang phục truyền thống và cùng hiện diện trong một không gian như vậy”, Vũ Đức chia sẻ với niềm tự hào.
Thách thức và triển vọng cho tương lai
Vũ Đức nhấn mạnh rằng nghiên cứu cổ phục là một hành trình liên ngành, đòi hỏi sự chung tay của nhiều lĩnh vực. “Người làm sử, người làm nghệ thuật, mỹ thuật, thời trang đều cần chung tay, vì cổ phục là đối tượng đặc thù, vừa cần tư liệu vừa cần thẩm mỹ”. Qua quá trình làm việc, anh đã phát hiện nhiều chi tiết quan trọng mà tư liệu chính thống chưa ghi nhận, chẳng hạn như quy luật tạo hình mây và sóng nước trên trang phục.
Nhật Bản có kimono, Hàn Quốc có hanbok - những biểu tượng được thế giới nhận diện ngay lập tức. Việt Nam được biết đến với áo dài, nhưng kho tàng cổ phục Việt Nam cũng là một điểm nhấn đáng tự hào cần được quảng bá rộng rãi trên bản đồ văn hoá quốc tế. Vũ Đức cho rằng trước hết cần đào sâu nghiên cứu và nâng cao nhận thức về di sản này.
Phong trào cổ phục tại Việt Nam phần lớn xuất phát từ người trẻ và mới phát triển mạnh trong khoảng hơn mười năm qua. Vũ Đức mong rằng cổ phục sẽ vượt xa hơn một phong trào cộng đồng, trở thành một lĩnh vực được đầu tư chuyên nghiệp trong dòng chảy phát triển công nghiệp văn hoá. “Thêm sân chơi, thêm nguồn lực, thêm những nhóm nghiên cứu song hành, cổ phục Việt mới có cơ hội bước ra ngoài biên giới với vị thế xứng đáng”, anh chia sẻ.
Trên phố đi bộ Hồ Gươm mỗi mùa Bách Hoa Bộ Hành, giữa dòng người qua lại tấp nập, những tà cổ phục Việt vẫn tiếp tục sống động và từng ngày dệt nên những trang sử mới bằng tơ lụa, khẳng định sức sống bền bỉ của di sản văn hoá dân tộc.
