Một người phụ nữ 51 tuổi ở Phúc Kiến, Trung Quốc, luôn tự hào về chế độ ăn uống lành mạnh của mình, không ăn dầu mỡ, đồ chiên rán hay nướng, chủ yếu ăn đồ hấp. Tuy nhiên, đầu năm nay, bà liên tục bị nhiệt miệng, các vết loét xuất hiện dày đặc gây đau đớn đến mức không thể nuốt cháo loãng. Khi đến bệnh viện, bác sĩ chẩn đoán bà mắc ung thư miệng giai đoạn cuối. Chỉ 3 tháng sau, bà qua đời.
Thói quen ăn đồ hấp khi còn nóng
Bà Lý có thói quen ăn đồ hấp ngay khi vừa ra lò, còn nghi ngút khói, vì quan niệm “ăn nóng mới tốt cho dạ dày”. Niêm mạc miệng con người chỉ chịu được nhiệt độ khoảng 50 độ C, trong khi đồ hấp vừa chín thường vượt quá 80 độ C. Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp thực phẩm nóng trên 65 độ C vào nhóm chất gây ung thư nhóm 2A. Việc bị bỏng nhiệt lặp đi lặp lại khiến niêm mạc rơi vào vòng luẩn quẩn “tổn thương - phục hồi”, lâu dần dẫn đến đột biến tế bào và hóa ác tính.
Thường xuyên ăn thực phẩm muối chua
Để món ăn thêm đậm vị, bà Lý thích dùng rau củ muối chua, cá muối hoặc thịt xông khói đặt lên đĩa để hấp cùng cơm. Bà tin rằng hơi nước nóng khi hấp sẽ loại bỏ bớt muối và chất độc hại. Thực tế, việc hấp không thể phân hủy hoàn toàn chất nitrit và lượng muối cực cao trong đồ muối chua. Lượng muối cao liên tục mài mòn niêm mạc miệng, còn nitrit khi tiếp xúc với enzym trong khoang miệng sẽ chuyển hóa thành nitrosamine, một chất gây ung thư cực mạnh.
Đồ mốc mang rửa hoặc cắt phần mốc rồi hấp
Gia đình bà Lý tích trữ nhiều rau củ sấy khô và ngũ cốc. Khi phát hiện chúng bị mốc nhẹ, bà không nỡ vứt đi mà chỉ rửa sạch, chần qua nước rồi đem hấp trực tiếp vì nghĩ nhiệt độ cao sẽ tiêu diệt được nấm mốc. Đây là sai lầm chết người. Độc tố aflatoxin sản sinh từ nấm mốc có khả năng chịu nhiệt cực kỳ đáng sợ, nhiệt độ 100 độ C khi hấp thông thường hoàn toàn “bất lực” trước nó. Khi ăn vào, aflatoxin sẽ trực tiếp tấn công, làm tổn thương nghiêm trọng các gen tế bào niêm mạc miệng.
Những dấu hiệu cảnh báo ung thư miệng
Trao đổi với Times of India, bác sĩ Amit Chakraborty, chuyên gia ung thư ngoại khoa tại Bệnh viện Dr L H Hiranandani (Ấn Độ), cho biết số ca ung thư khoang miệng đang có xu hướng gia tăng trong những năm gần đây. Tuy nhiên, nhận thức của cộng đồng về căn bệnh này vẫn còn hạn chế, khiến không ít trường hợp được phát hiện khi bệnh đã ở giai đoạn muộn.
Theo chuyên gia, những dấu hiệu như chảy máu chân răng, loét miệng kéo dài, hôi miệng dai dẳng hay cảm giác đau khi nhai thường bị xem nhẹ. Nhiều người cho rằng đây chỉ là tình trạng viêm nhiễm thông thường và sẽ tự khỏi sau vài ngày. Trên thực tế, đây có thể là những tín hiệu cảnh báo sớm của ung thư khoang miệng.
Một trong những dấu hiệu đáng lưu ý nhất là các vết loét trong miệng không lành sau 2 tuần. Ngoài ra, người bệnh cũng cần chú ý đến sự xuất hiện của các mảng trắng hoặc đỏ bất thường trong khoang miệng, các khối sưng hoặc cục nổi ở lưỡi, má, nướu, tình trạng răng lung lay không rõ nguyên nhân, khó nói, khó nuốt hoặc cảm giác tê bì kéo dài trong miệng. Ngay cả hơi thở có mùi hôi kéo dài cũng có thể là lời cảnh báo rằng bên trong khoang miệng đang tồn tại một vấn đề nghiêm trọng hơn.
Bác sĩ Chakraborty cho biết không phải mọi vết loét miệng đều là ung thư. Các vết loét thông thường thường lành trong vòng vài ngày và ít gây đau đớn. Tuy nhiên, nếu vết loét tồn tại quá 2 tuần, ngày càng lớn, dễ chảy máu hoặc gây khó khăn trong ăn uống, giao tiếp, người bệnh nên đi khám sớm để được đánh giá chính xác.
Tin tích cực là ung thư khoang miệng có tiên lượng khá tốt nếu được phát hiện sớm. Theo bác sĩ Chakraborty, tỉ lệ sống của người bệnh ở giai đoạn đầu có thể đạt khoảng 80-90%. Nhiều bệnh nhân sau điều trị vẫn có thể trở lại sinh hoạt và làm việc bình thường. Chính vì vậy, việc chú ý đến những thay đổi bất thường trong khoang miệng, khám răng miệng định kỳ và từ bỏ thuốc lá được xem là những bước quan trọng giúp giảm nguy cơ mắc bệnh cũng như nâng cao cơ hội điều trị thành công.
