Bi kịch gia đình sau những sới bạc dịp Tết: Nợ nần và ly tán thay vì sum vầy
Nhiều người xem cờ bạc như một hình thức giải trí, xả hơi trong dịp Tết Nguyên đán, nhưng hậu quả thường là sự trượt dài vào nợ nần, khiến gia đình rơi vào cảnh lục đục, thậm chí ly tán, thay vì những khoảnh khắc sum vầy ấm áp. Gần hai thập kỷ qua, nhiệm vụ quen thuộc của chị Tình, 45 tuổi, mỗi khi Tết đến là canh chừng chồng mình không sa vào các sới bạc gần nhà.
Những câu chuyện đau lòng từ chiếu bạc
Vợ chồng chị Tình quanh năm bán rau ngoài chợ, và ba ngày Tết là quãng nghỉ ngơi hiếm hoi. Tuy nhiên, với anh Đức - chồng chị, số tiền tích cóp được lại trở thành vốn liếng cho những ván xóc đĩa. "Có năm thua quá nhiều, anh ấy về nhà lấy trộm cả cây vàng của tôi để gỡ gạc. Khi không thành công, sang tháng Giêng, hai vợ chồng lại phải còng lưng làm việc để trả nợ cho cuộc vui chỉ kéo dài vài ngày", chị Tình chia sẻ một cách xót xa.
Khi bị vợ ngăn cản, anh Đức thường tỏ ra gắt gỏng: "Làm việc cả năm trời, chỉ có mấy ngày Tết để anh xả hơi một chút thôi mà". Thế nhưng, sự "xả hơi" đó lại khiến gia đình họ năm nào cũng đón năm mới trong những cuộc cãi vã không dứt.
Cùng cảnh ngộ, chị Thu Trà ở Hà Nam luôn mang trong mình nỗi ám ảnh về những cái Tết cô độc. Từ ngày 28 Tết, mẹ chồng chị đã lập nhóm đánh bài xuyên đêm, và thói quen này dần lây sang cả chồng chị. Đỉnh điểm là khi Trà sinh con được 10 ngày, chị phải một mình ôm con, chịu đựng vết mổ còn rỉ máu, trong khi chồng và mẹ chồng mải mê sát phạt dưới bếp. Thậm chí, tiền mừng tuổi của con để dưới gối cũng bị chồng rút sạch để nướng vào các trò đỏ đen. Năm đó, Trà quyết định ôm con về nhà ngoại, bất chấp mọi lời năn nỉ của chồng.
Phân tích từ góc độ tâm lý và y khoa
Lý giải về tâm lý "xả hơi" này, thạc sĩ Nguyễn Văn Nội từ Đại học Văn hóa Hà Nội cho biết, trong văn hóa truyền thống, các trò may rủi dịp Tết Nguyên đán từng mang tính nghi thức để "lấy vía" hanh thông, với quy mô nhỏ và phần thưởng chỉ mang tính tượng trưng. Sử gia Trịnh Hoài Đức từ thế kỷ 18 cũng đã ghi nhận cảnh nhà nhà đua nhau cờ bạc vui chơi vào ngày Tết.
Tuy nhiên, khi tiền bạc trở thành trung tâm, những cuộc vui này nhanh chóng bị biến tướng. Trên quy mô toàn cầu, một báo cáo trên tạp chí The Lancet Public Health năm 2024 ước tính có khoảng 80 triệu người nghiện cờ bạc, cho thấy sức tàn phá của loại hình này không chỉ giới hạn ở trò vui ngày Tết.
Thực tế, nhiều người bước vào chiếu bạc với tâm thế "chơi cho vui", nhưng rất nhanh chóng đánh mất lý trí. Chuyên gia Nguyễn Mạnh Cường từ Trung tâm Tâm lý và Phát triển con người NHC Việt Nam phân tích, Tết là thời điểm tiền mặt lưu thông nhiều. Hiệu ứng "tiền dễ đến" từ thưởng Tết và lì xì khiến người chơi dễ dãi chấp nhận rủi ro, từ đó làm suy giảm cơ chế tự kiểm soát của bản thân.
Dưới góc độ y khoa, tiến sĩ, bác sĩ Trần Thị Hồng Thu, Phó giám đốc Bệnh viện Tâm thần ban ngày Mai Hương, khẳng định thói quen cờ bạc là một dạng rối loạn hành vi có cơ chế sinh học, tác động lên hệ thống khoái cảm trong não bộ tương tự như các chất gây nghiện. Người chơi thường mất ý niệm về thời gian và tiền bạc, đồng thời trở nên cáu gắt khi bị cản trở. Số liệu cho thấy, có tới 15-24% người nghiện cờ bạc từng có ý định tự sát, và nhiều trường hợp đi kèm với nghiện rượu hoặc các chất kích thích khác.
Quy định pháp luật và thực trạng đáng báo động
Pháp luật hiện hành không có bất kỳ "ngoại lệ ngày Tết" nào cho hành vi đánh bạc. Việc sát phạt bằng tiền hoặc hiện vật, dù nhỏ như khao ăn sáng, vẫn có thể bị xử phạt hành chính từ 1 đến 2 triệu đồng. Nếu số tiền liên quan trên 5 triệu đồng, người chơi sẽ phải đối mặt với trách nhiệm hình sự.
Theo thống kê từ Bộ Công an, chỉ trong 9 ngày nghỉ Tết Ất Tỵ 2025, lực lượng chức năng đã xử lý 342 vụ đánh bạc và bắt giữ hơn 1.800 người liên quan.
Tác động tiêu cực đến trẻ em và giải pháp
Nghiêm trọng hơn, việc đánh bạc trước mặt trẻ em để lại những hệ lụy rất lớn. Ông Cường cảnh báo, khi trẻ thường xuyên chứng kiến tiền bạc đến từ may rủi, chúng dễ hình thành tư duy kiếm tiền nhanh mà không cần nỗ lực lao động, làm tăng nguy cơ sa ngã khi trưởng thành.
Để tránh những bi kịch đầu năm, các chuyên gia đề xuất "bốn nguyên tắc" cơ bản:
- Giới hạn rõ ràng về thời gian và số tiền bạc sử dụng.
- Ưu tiên các hoạt động gia đình và sum vầy.
- Tránh sử dụng rượu bia như một cái cớ để tham gia cờ bạc.
- Luôn biết điểm dừng đúng lúc.
Thay vì sa vào các trò đỏ đen, gia đình nên gắn kết thông qua các trò chơi dân gian, hoạt động thể thao hoặc sinh hoạt tập thể lành mạnh.
Sau 4 năm, chị Trà không còn sốc với thú vui cờ bạc của nhà chồng, nhưng một nỗi lo mới lại ập đến. Cậu con trai nhỏ của chị năm nay đã bắt đầu háo hức cầm tiền lì xì và đòi nhập hội "bầu cua tôm cá" cùng đám trẻ con trong xóm, khiến chị không khỏi lo lắng về tương lai.
* Tên các nhân vật trong bài viết đã được thay đổi để bảo vệ danh tính.
