3h sáng, khi nhiều người còn say giấc, vợ chồng ông Hồ Đức Thuyên (67 tuổi) và bà Trương Thị Năm (64 tuổi, trú phường Hoàng Mai, tỉnh Nghệ An) đã lục đục chuẩn bị đồ nghề, chất lên xe máy để bắt đầu hành trình mưu sinh. Điểm đến của họ là những cánh đồng ở xã Phúc Lộc, cách nhà hơn 70km.
Công việc săn 'tôm bay' - đặc sản đồng quê
Hơn 20 năm trước, vợ chồng ông bà làm nghề thợ xây. Khi tuổi cao, sức khỏe giảm sút, họ chuyển sang nghề săn cào cào - loại côn trùng còn được gọi là 'tôm bay'. Ông Thuyên cho biết: 'Công việc này tuy vất vả nhưng không gò bó thời gian, khi mệt có thể nghỉ, hôm nào khỏe lại tiếp tục'. Do mắt kém và không có bằng lái xe, ông ngồi sau còn bà Năm cầm lái.
Giữa cái nắng gay gắt cuối tháng 7, hai vợ chồng lặng lẽ men theo các bờ mương, đi khắp những thửa ruộng lúa đã thu hoạch. Mỗi bước chân, chiếc vợt lại được quét sát mặt ruộng, lướt qua những gốc rạ và đám cỏ ven bờ.
Dụng cụ săn bắt thủ công
Dụng cụ săn bắt khá đơn giản. Cán vợt làm bằng tre hoặc nứa dài khoảng 2m, giúp người cầm có thể quét sát mặt ruộng mà không phải cúi gập người. Phần miệng vợt hình bầu dục, rộng 70-100cm, được uốn bằng thép. Bao quanh là lớp nilon trắng mỏng tạo thành túi sâu khoảng 1m, trong đó gần 70cm làm bằng nilon, phần đáy là lưới thưa để cào cào có không khí, hạn chế chết ngạt.
Bà Năm chia sẻ: 'Chúng tôi còn mang theo túi lưới đeo bên hông để chuyển cào cào từ vợt sang. Không được nhồi quá nhiều, nếu chật chúng sẽ chết ngạt, không thể bán'. Nhờ thiết kế hình phễu, cào cào khi bay vào sẽ lao xuống đáy túi và rất khó thoát ra. Sau mỗi quãng vài chục mét, ông bà dựng đứng vợt, dồn cào cào xuống cuối túi rồi trút sang bao lưới.
Mùa săn kéo dài gần năm
Theo ông Thuyên, mùa săn kéo dài từ sau Tết Nguyên đán đến khoảng tháng 11 âm lịch. Thời điểm nhiều cào cào nhất là sau các vụ thu hoạch lúa. Đến khoảng 11h trưa, khi mặt đồng bỏng rát, vợ chồng ông bà trở về nhà để phân loại. Cào cào non được bán làm thức ăn cho chim cảnh, cào cào trưởng thành bán cho các quán nhậu, còn các loại côn trùng khác tận dụng làm thức ăn cho gà.
Thu nhập từng ngày
Giá cào cào dao động 250.000-280.000 đồng/kg, tùy thời điểm. Trung bình mỗi ngày, hai vợ chồng bắt được khoảng 3kg cào cào, hôm may mắn có thể đạt 5kg. Sau khi trừ chi phí xăng xe và ăn uống, thu nhập còn khoảng 600.000-700.000 đồng. Để có được số tiền ấy, không ít lần họ phải rong ruổi hơn 100km sang các cánh đồng ở Thanh Hóa, Hà Tĩnh khi nguồn cào cào ở địa phương khan hiếm.
Ở tuổi ngoài 60, vợ chồng ông Thuyên vẫn ngày ngày gắn bó với những cánh đồng. Từ lúc trời chưa sáng đến khi nắng đứng bóng, họ miệt mài quét từng luống cỏ, đổi những giọt mồ hôi lấy nguồn thu nhập trang trải cuộc sống.
