Trong dịp kỷ niệm Ngày Thương binh-Liệt sĩ 27/7, gia đình liệt sĩ Lê Đồng Cội cùng Đảng ủy, Hội đồng nhân dân, Ủy ban nhân dân và Ủy ban Mặt trận Tổ quốc xã Tân Ninh (Thanh Hóa) đã tổ chức lễ tiếp nhận, truy điệu và an táng hài cốt liệt sĩ sau hơn nửa thế kỷ tìm kiếm.
Câu chuyện hai liệt sĩ được xác định danh tính nhờ ADN
Liệt sĩ Lê Đồng Cội, sinh năm 1952 tại xã Tân Ninh, tình nguyện nhập ngũ tháng 12/1970. Ngày 20/7/1973, đồng chí hy sinh trong trận chiến ác liệt tại chiến trường miền Nam và được an táng tại Nghĩa trang liệt sĩ Ngã Bảy-Phụng Hiệp (nay thuộc phường Đại Thành, TP Cần Thơ). Suốt hơn 50 năm, gia đình không ngừng tìm kiếm nhưng bất lực.
Khi Công an Thanh Hóa triển khai lấy mẫu sinh phẩm của thân nhân, hai em trai liệt sĩ Cội đã đăng ký. Đồng thời, hoạt động lấy mẫu hài cốt liệt sĩ tại nghĩa trang phục vụ chiết tách ADN đã đối chiếu chính xác quan hệ cận huyết thống. Nhờ đó, hài cốt được di chuyển về quê an táng.
Tương tự, liệt sĩ Nguyễn Trọng Cát (quê xã Hợp Tiến) hy sinh trong kháng chiến chống Mỹ. Ông Nguyễn Trọng Bảy, em trai, bộc bạch: “Bố mẹ tôi đã qua đời trong nỗi nhớ, mong mỏi tin tức về đứa con trai đã hy sinh. Hôm nhận được thông báo về kết quả chính xác danh tính cùng mộ phần của người anh trai, dù bố mẹ tôi không còn nữa, nhưng tôi cảm thấy thanh thản, bằng lòng đã thực hiện được tâm nguyện của đấng sinh thành, dưỡng dục”.
Thanh Hóa đi trước trong xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân liệt sĩ
Theo Công an tỉnh, hai liệt sĩ trên thuộc 8 trường hợp đầu tiên được xác định danh tính nhờ tỉnh đi trước một bước trong tham mưu, tổ chức lấy mẫu sinh phẩm, phân tích và xây dựng cơ sở dữ liệu ADN thân nhân. Đến nay, tỉnh Thanh Hóa đã hoàn thành lấy mẫu sinh phẩm của hơn 38.000 thân nhân liệt sĩ; đồng thời phát động các tầng lớp nhân dân, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp tình nguyện ủng hộ kinh phí phân tích mẫu ADN phục vụ kết nối liệt sĩ với thân nhân.
Theo Viện Hàn lâm Khoa học và Công nghệ Việt Nam, với công nghệ giải trình tự gen ADN thế hệ mới được chuyển giao và ứng dụng tại Việt Nam, hiệu suất tách chiết ADN đạt tỷ lệ khá cao. Kết quả phân tích mẫu ADN của liệt sĩ có thể tham chiếu với nhiều thế hệ, phục vụ đối chiếu, giám định và kết nối liệt sĩ với thân nhân.
Chiến dịch 500 ngày đêm: Mục tiêu lấy mẫu 2.932 liệt sĩ
Triển khai chiến dịch 500 ngày đêm tìm kiếm, quy tập, xác định danh tính liệt sĩ, ngoài tiếp tục tìm kiếm và phấn đấu quy tập gắn với lấy mẫu ADN hơn 40 liệt sĩ, từ ngày 15/3/2025, lực lượng chức năng ở Thanh Hóa đã lấy mẫu các hài cốt liệt sĩ đang an táng tại 25 nghĩa trang để bảo quản, phân tích, đối chiếu ADN, xác định danh tính. Tỉnh phấn đấu đến hết quý I/2027 hoàn thành lấy mẫu của 2.932 liệt sĩ chưa xác định được thông tin.
Phó Chủ tịch UBND tỉnh Thanh Hóa Đầu Thanh Tùng yêu cầu các cơ quan, địa phương tập trung chỉ đạo với quyết tâm cao nhất, hành động quyết liệt, cụ thể hóa tinh thần “6 rõ” (rõ người, rõ việc, rõ trách nhiệm, rõ thẩm quyền, rõ thời gian, rõ kết quả), gắn với kiểm tra, đôn đốc, đánh giá tiến độ thường xuyên, kịp thời tháo gỡ khó khăn, vướng mắc.
Chính sách đền ơn đáp nghĩa đi đôi với tìm kiếm danh tính
Tỉnh Thanh Hóa có gần 56.000 liệt sĩ hy sinh trong đấu tranh giải phóng dân tộc, thống nhất đất nước, làm nghĩa vụ quốc tế và bảo vệ Tổ quốc. Song song với thực hiện đầy đủ, kịp thời chế độ chính sách đối với người có công, tỉnh tiếp tục đẩy mạnh phong trào “Đền ơn, đáp nghĩa”. Đến nay, tỉnh đã sớm phân bổ kinh phí hỗ trợ xây dựng, sửa chữa 67 ngôi nhà cho con của người hoạt động kháng chiến bị nhiễm chất độc hóa học, hoàn thành trước ngày 20/7/2025. Riêng đợt kỷ niệm 79 năm Ngày Thương binh-Liệt sĩ (27/7/1947-27/7/2026), tỉnh phê duyệt bổ sung gần 45 tỷ đồng từ ngân sách để tặng quà cho người có công và thân nhân.
Những kết quả bước đầu từ công tác giám định ADN đã mang lại niềm an ủi lớn cho các gia đình liệt sĩ, đồng thời khẳng định hiệu quả của việc ứng dụng khoa học công nghệ trong hoạt động nhân văn sâu sắc này.
Bài và ảnh: MAI LUẬN
