Đề xuất chi 38.500 tỷ đồng hồi sinh hệ thống kênh Bắc Hưng Hải
Bộ Nông nghiệp và Môi trường vừa đề xuất một kế hoạch đầu tư khẩn cấp trị giá 38.500 tỷ đồng nhằm hồi sinh hệ thống kênh Bắc Hưng Hải, công trình thủy lợi hơn 200 km nối liền bốn tỉnh miền Bắc. Mục tiêu chính là giảm thiểu ô nhiễm, xây dựng hệ thống đô thị sinh thái dọc kênh và đảm bảo an ninh nguồn nước. Bộ này sẽ báo cáo Chính phủ để đưa dự án vào danh mục cấp bách, với kinh phí chưa bao gồm giải phóng mặt bằng và chỉnh trang.
Ba nhóm giải pháp trọng tâm
Kế hoạch được triển khai qua ba nhóm giải pháp chính:
- Hoàn thiện hạ tầng và hiện đại hóa quản lý: Cải tạo 13 công trình đầu mối lớn như Xuân Quan, Cầu Cát, An Thổ, Nam Kế Sặt; lắp đặt hệ thống quan trắc tự động; gia cố các đoạn kênh xung yếu.
- Kiểm soát ô nhiễm và quản lý chất lượng nước: Xây dựng hệ thống xử lý nước thải tại 18 điểm đầu kênh, thu gom nguồn thải phân tán và phân cấp rõ trách nhiệm quản lý.
- Khai thác đa tầng không gian: Phát triển đô thị sinh thái dọc kênh, chỉnh trang công trình trọng điểm, kết nối du lịch, tạo quỹ đất khoảng 2.150 ha cho đô thị và dịch vụ.
Phân bổ kinh phí và thách thức hiện tại
Theo dự toán, kinh phí sẽ được phân bổ như sau: Bộ Nông nghiệp và Môi trường 6.000 tỷ đồng, Hà Nội 2.185 tỷ đồng, Bắc Ninh 2.670 tỷ đồng, Hưng Yên 13.425 tỷ đồng và Hải Phòng 14.125 tỷ đồng. Bộ này nhấn mạnh sẽ yêu cầu các địa phương tuân thủ tiêu chuẩn chung để tránh tình trạng mỗi nơi làm một kiểu, đặc biệt trong xử lý xả thải và quan trắc.
Hệ thống Bắc Hưng Hải hiện đang đối mặt với ô nhiễm nghiêm trọng, nhiều thời điểm nguồn nước không đạt tiêu chuẩn tối thiểu cho tưới tiêu nông nghiệp. Ông Nguyễn Hoàng Hiệp, Thứ trưởng Bộ Nông nghiệp và Môi trường, cho biết thách thức lớn nhất là nguồn nước cấp từ sông Hồng qua cống Xuân Quan chỉ đạt khoảng 20% lưu lượng thiết kế do mực nước sông hạ thấp. Xâm nhập mặn cũng gia tăng, với độ mặn trên 3‰ xuất hiện thường xuyên, vượt ngưỡng cho phép dưới 1‰.
Lịch sử và tầm quan trọng của hệ thống
Xây dựng từ năm 1958, Bắc Hưng Hải từng là hệ thống thủy lợi lớn nhất miền Bắc, bao gồm kênh, đập, trạm bơm và đê điều phục vụ tưới tiêu, thoát úng cho Hà Nội, Bắc Ninh, Hưng Yên và Hải Dương. Hệ thống có nhiệm vụ cấp nước cho hơn 116.600 ha đất nông nghiệp, hỗ trợ nuôi trồng thủy sản, dân sinh và các ngành kinh tế. Tuy nhiên, dưới áp lực đô thị hóa, công nghiệp hóa và biến đổi khí hậu, ô nhiễm kéo dài đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến chức năng và tiềm năng phát triển đa mục tiêu của công trình.
Ông Hiệp nhấn mạnh: "Dự án này không chỉ giải quyết vấn đề ô nhiễm mà còn mở ra cơ hội phát triển bền vững, tạo động lực kinh tế cho khu vực." Việc đầu tư này được kỳ vọng sẽ khắc phục tình trạng ô nhiễm đã tồn tại nhiều năm, đảm bảo an ninh nguồn nước và thúc đẩy tăng trưởng xanh tại các tỉnh miền Bắc.
