Khảo sát của Anphabe đầu năm 2026 cho thấy 42% lao động Việt Nam trong độ tuổi 22-35 đã thử sức kiếm tiền bằng AI, trong đó 18% đạt mức thu nhập trên 5 triệu đồng mỗi tháng. Trên quy mô rộng hơn, 78% người Việt đã từng tương tác với AI, phản ánh tiềm năng khổng lồ của thị trường này.
AI giúp sinh viên tiết kiệm thời gian nhưng cần giữ bản sắc
Ngọc Sinh, sinh viên năm 2 Đại học Hà Nội chuyên ngành Ngôn ngữ Đức, đã sử dụng chatbot hỗ trợ biên dịch suốt 3 năm. Cậu chia sẻ: "Nếu quay lại thời điểm chưa biết đến AI, mình tốn khá nhiều thời gian cho việc loay hoay với các bài tập dịch thuật và viết học thuật. Nhưng giờ đây, mình dùng AI hỗ trợ lên dàn ý và gợi ý từ vựng chuyên ngành. Nhờ đó, thời gian được rút ngắn từ vài giờ xuống còn hơn một giờ".
Tuy nhiên, Sinh cũng thừa nhận: "Sản phẩm do AI tạo ra thường rất trôi chảy, logic nhưng lại thiếu dấu ấn cá nhân. Để giữ chất riêng, mình thường xem AI là công cụ hỗ trợ, sau đó tự viết lại theo cách diễn đạt của bản thân".
Cảnh báo từ chuyên gia về tư duy độc lập
TS. Ngô Tuấn Phương, Giảng viên Trường Đại học Luật TP.HCM, chia sẻ: "AI giúp chúng ta tiết kiệm thời gian. Tuy nhiên, nếu sinh viên chỉ dựa hoàn toàn vào những câu trả lời sẵn có, họ sẽ dần đánh mất khả năng đặt câu hỏi và khả năng phân tích. Chính lúc đó, các bạn bắt đầu trở nên 'khờ' đi. Không phải vì họ kém thông minh, mà vì họ đã mất đi thói quen tư duy độc lập".
Ba yếu tố thúc đẩy làn sóng thu nhập từ AI
Theo giới chuyên môn, ba yếu tố chính tạo nên làn sóng này gồm chi phí tiếp cận thấp, thị trường ngách tiếng Việt thiếu cung và ngưỡng kỹ năng được hạ thấp. Gói ChatGPT Plus có phí khoảng 20 USD/tháng, chỉ tương đương 3-4% lương trung bình tại Việt Nam, nhưng hiệu suất mang lại giúp tăng năng suất làm việc lên 30%.
Các lĩnh vực tạo thu nhập chính từ AI
Người Việt đang khai thác AI để tạo thu nhập qua nhiều hướng: sáng tạo nội dung (viết bài chuẩn SEO, kịch bản video, email marketing), sản xuất video (Pictory, CapCut AI), thiết kế (MidJourney, Canva AI) và dịch thuật. AI rút ngắn thời gian nghiên cứu và lên ý tưởng, nhưng yếu tố hiệu đính và tư duy ngôn ngữ của con người vẫn giữ vai trò quan trọng.
Sai lầm phổ biến khi kiếm tiền với AI
Sao chép nguyên văn nội dung từ chatbot mà không kiểm chứng là sai lầm phổ biến, khiến sản phẩm thiếu chất riêng và mất uy tín. Người dùng cũng không nên ôm đồm quá nhiều công cụ cùng lúc; chiến lược hiệu quả là bắt đầu với một công cụ chính, đạt đến độ thông thạo rồi mới mở rộng.
Bài học từ Ngọc Sinh và TS. Ngô Tuấn Phương nhắc nhở rằng AI chỉ là trợ lý. Giá trị thực sự nằm ở tư duy, trải nghiệm và bản sắc riêng của mỗi cá nhân. Trong kỷ nguyên mới, người kinh doanh giỏi là người biết dùng AI để giải phóng sức sáng tạo và tư duy con người.
