Vườn Quốc gia Ea Sô (Ea So National Park) tọa lạc tại xã Ea Knốp, tỉnh Đắk Lắk, là một khu bảo tồn thiên nhiên quan trọng với diện tích tự nhiên 26.959,01 ha. Vườn có ranh giới tiếp giáp với các tỉnh Gia Lai và Đắk Lắk, bao gồm các phân khu chức năng: phân khu bảo vệ nghiêm ngặt 21.676,92 ha (80,41%), phân khu phục hồi sinh thái 4.118,60 ha (15,28%) và phân khu dịch vụ hành chính 1.163,49 ha (4,31%).
Vị trí và địa giới hành chính
Phía bắc, vườn giáp buôn Ia Sóa, xã Ia Dreh và lâm phận Ban Quản lý rừng phòng hộ Nam Sông Ba (Gia Lai). Phía đông giáp thôn 2/4, buôn Zô (xã Ea Ly) và thôn Đắc Phú, buôn Hoang, buôn Pa (xã Cư Prao, Đắk Lắk). Phía nam giáp hồ thủy điện Krông Năng và các thôn buôn thuộc xã Cư Prao, Ea Knốp. Phía tây giáp thôn Giang Đông (xã Phú Xuân) và lâm phận rừng phòng hộ Krông Năng.
Đa dạng sinh học và các loài quý hiếm
Vườn Quốc gia Ea Sô sở hữu tính đa dạng sinh học cao, là nơi cư trú của nhiều loài động thực vật nguy cấp, quý hiếm như trắc, giáng hương, cà-te. Các loài gỗ quý này được bảo vệ nghiêm ngặt nhằm duy trì nguồn gen và hệ sinh thái rừng đặc trưng.
Lực lượng kiểm lâm tại vườn thường xuyên sử dụng bẫy ảnh để theo dõi sự di chuyển của các loài động vật hoang dã, góp phần giám sát và bảo tồn đa dạng sinh học.
Chức năng và nhiệm vụ bảo tồn
Theo Ban Quản lý Vườn Quốc gia Ea Sô, vườn có chức năng bảo tồn các giá trị tự nhiên, đa dạng sinh học, các loài động thực vật nguy cấp, quý hiếm. Đồng thời, vườn góp phần bảo tồn văn hóa, phát triển kinh tế - xã hội bền vững, thích ứng với biến đổi khí hậu, bảo vệ quốc phòng an ninh và phát triển du lịch sinh thái.
Nhiệm vụ cụ thể bao gồm: bảo vệ nguyên vẹn diện tích rừng tự nhiên, khoanh nuôi tái sinh, phục hồi rừng, làm giàu rừng tự nhiên bằng cây bản địa, đặc hữu, quý hiếm. Vườn cũng tăng cường chức năng phòng hộ đầu nguồn, điều tiết nước cho thủy lợi, giảm xói mòn và lũ lụt, cung cấp nước ổn định cho hạ du.
Các chương trình hoạt động chính
Vườn triển khai nhiều chương trình trọng tâm: bảo vệ rừng và bảo tồn đa dạng sinh học; phát triển rừng, phục hồi hệ sinh thái; nghiên cứu khoa học, giảng dạy, đào tạo và hợp tác quốc tế; phát triển du lịch sinh thái, giải trí, nghỉ dưỡng, giáo dục môi trường và dịch vụ môi trường rừng; đầu tư cơ sở hạ tầng và trang thiết bị; hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội vùng đệm; tuyên truyền, phổ biến pháp luật; theo dõi diễn biến tài nguyên rừng, giám sát đa dạng sinh học; điều tra, kiểm kê rừng.
Vùng đệm và phát triển cộng đồng
Vùng đệm của vườn rộng 18.229,06 ha, bao gồm 18 thôn buôn thuộc 5 xã của hai tỉnh Đắk Lắk và Gia Lai. Các chương trình hỗ trợ phát triển kinh tế - xã hội tập trung cải thiện sinh kế, nâng cao đời sống cho đồng bào dân tộc thiểu số, đồng thời bảo tồn các giá trị văn hóa lịch sử.
Tổ chức quản lý
Ban Quản lý Vườn Quốc gia Ea Sô được thành lập trên cơ sở kế thừa tổ chức bộ máy của Ban Quản lý Khu Bảo tồn thiên nhiên Ea Sô, với cơ cấu phòng ban tinh gọn, hiệu lực, hiệu quả, đảm bảo thực hiện đầy đủ chức năng nhiệm vụ.
Bài viết của Nguyễn Công Lý.
