Mực nước sông Danube tại Serbia đã rút xuống mức thấp nhất trong gần một thế kỷ do đợt nắng nóng và hạn hán cực đoan quét qua châu Âu, làm lộ ra hàng chục xác tàu chiến của Đức quốc xã bị đánh đắm hồi Thế chiến II.
Những con tàu này nằm rải rác trên lòng sông gần làng Prahovo, khu vực từng là một căn cứ hải quân quan trọng của phát xít Đức. Các nhà nghiên cứu xác định đây là lực lượng thuộc hạm đội Biển Đen, bị thủy thủ đoàn cho tự đắm vào năm 1944 khi Hồng quân Liên Xô tiến sâu vào vùng Balkan.
Theo hồ sơ lịch sử, việc đánh đắm tàu nhằm dựng nên một hàng rào chắn trên sông, cản bước tiến của tàu chiến Liên Xô và kéo dài thời gian phòng thủ. Thế nhưng, chính điều này đã tạo nên một “nghĩa địa tàu chiến” khổng lồ, ẩn chứa nhiều mối đe dọa cho đến ngày nay.
Kho đạn dược nguy hiểm nằm sâu dưới lòng sông
Chính quyền Serbia ước tính có tới khoảng 200 xác tàu bị chìm trong khu vực, trong đó nhiều chiếc vẫn còn nguyên vũ khí và đạn dược. Theo các chuyên gia an toàn, tổng khối lượng vật liệu nổ có thể lên tới hàng chục nghìn tấn, gây nguy cơ rò rỉ chất độc và phát nổ bất cứ lúc nào. Điều này đặt ra thách thức lớn với hoạt động vận tải thủy và sinh kế của ngư dân địa phương.
Năm nay, khi mực nước xuống thấp đến mức những thân tàu gỉ sét nhô hẳn lên mặt nước, các cơ quan chức năng đã nhanh chóng khoanh vùng, cắm biển cảnh báo nguy hiểm. Các khuyến cáo được đưa ra nhằm ngăn người dân và du khách tiếp cận gần những con tàu, bởi nguy cơ xảy ra vụ nổ vẫn hiện hữu.
Biến đổi khí hậu làm lộ rõ hơn những tàn tích thời chiến
Hiện tượng xác tàu chiến lộ thiên không phải chưa từng xảy ra. Trong các đợt hạn hán trước, một số thân tàu đã từng hiện diện nhưng chưa bao giờ với số lượng lớn và mức độ lộ rõ như đợt nóng lịch sử năm nay. Nhiệt độ tăng cao kéo dài khiến băng tuyết trên dãy núi tan nhanh, các dòng chảy cạn kiệt, đưa mực nước sông Danube xuống mức báo động.
Theo số liệu từ các trạm thủy văn ở Serbia, mực nước sông đã giảm vài mét so với trung bình nhiều năm, để lộ ra những bãi bồi với các xác tàu nằm la liệt. Không chỉ sông Danube, nhiều con sông lớn khác ở châu Âu như Rhine, Elbe cũng chứng kiến cảnh tượng tương tự. Tại Đức, mực nước sông Rhine sụt giảm mạnh gây gián đoạn vận tải hàng hóa, trong khi đó người ta cũng tìm thấy không ít bom mìn từ thời chiến khi lòng sông cạn trơ.
Giới chức Serbia nhiều lần lên kế hoạch trục vớt số tàu đắm để khơi thông luồng lạch, nhưng công việc vẫn đình trệ do chi phí lớn và yêu cầu kỹ thuật phức tạp. Việc các xác tàu lộ diện lần này có thể thúc đẩy chính phủ tìm kiếm giải pháp dài hạn, tránh để khu vực này trở thành mối họa cho giao thông và môi trường.
Chính phủ Serbia đã yêu cầu các bộ ngành kiểm tra hiện trường và đề xuất phương án xử lý, đồng thời kêu gọi sự hỗ trợ từ cộng đồng quốc tế. Song song đó, những con tàu ma quái này cũng đang trở thành điểm đến hút khách du lịch, những người muốn tận mắt chứng kiến dấu tích của một thời kỳ chiến tranh đen tối.
