Sau nhiều lần trì hoãn, quy định xử phạt đối với hành vi chở trẻ em trên ô tô mà không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp chính thức có hiệu lực từ ngày 15.8. Theo Nghị định 238/2026/NĐ-CP sửa đổi, bổ sung một số điều của Nghị định 168/2024 về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực trật tự, an toàn giao thông, người điều khiển ô tô chở trẻ em dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m nhưng không dùng thiết bị an toàn phù hợp sẽ bị phạt cảnh cáo.
Quy định này áp dụng cho ô tô sử dụng cá nhân, gia đình, trong khi xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách được loại trừ. Dù mức xử phạt chỉ ở hình thức cảnh cáo trong giai đoạn đầu, các gia đình có trẻ nhỏ vẫn cần chủ động chuẩn bị để vừa tuân thủ pháp luật, vừa bảo vệ an toàn cho trẻ khi tham gia giao thông.
Điều kiện áp dụng: trẻ dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m
Nhiều người lầm tưởng chỉ cần trẻ dưới 10 tuổi hoặc chỉ cần thấp hơn 1,35 m là bắt buộc phải sử dụng ghế trẻ em. Tuy nhiên, theo quy định hiện hành, đối tượng áp dụng phải đồng thời đáp ứng cả hai điều kiện: dưới 10 tuổi và có chiều cao dưới 1,35 m.
Như vậy, trẻ trên 10 tuổi nhưng vẫn thấp hơn 1,35 m sẽ không thuộc diện bắt buộc. Tương tự, trẻ dưới 10 tuổi nhưng đã cao từ 1,35 m trở lên cũng không nằm trong nhóm phải tuân thủ. Dù vậy, các chuyên gia an toàn ô tô khuyến cáo rằng dù không bắt buộc, cha mẹ vẫn nên trang bị thiết bị an toàn phù hợp cho trẻ khi đi ô tô để giảm nguy cơ chấn thương nếu xảy ra va chạm.
Thiết bị an toàn dành cho trẻ em gồm những loại nào?
Theo QCVN 123:2024/BGTVT, thiết bị an toàn cho trẻ em trên ô tô bao gồm hệ thống ghế trẻ em CRS (Child Restraint System) và hệ thống ghế trẻ em nâng cao ECRS (Enhanced Child Restraint System). Trên mỗi ghế đạt chuẩn, nhà sản xuất phải gắn nhãn cố định thể hiện giới hạn cân nặng hoặc chiều cao phù hợp, hướng lắp đặt và các cảnh báo an toàn.
Tùy theo giai đoạn phát triển, phụ huynh có thể lựa chọn thiết bị khác nhau. Với trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ, loại phổ biến nhất là nôi trẻ em đặt quay ngược chiều xe, giúp bảo vệ phần đầu và cổ tốt hơn khi xảy ra va chạm. Khi trẻ lớn hơn, ghế trẻ em quay xuôi chiều với dây đai tích hợp hoặc kết hợp dây an toàn của xe là lựa chọn phù hợp.
Với trẻ đã lớn nhưng vẫn chưa đủ chiều cao để dây an toàn ô tô hoạt động hiệu quả, đệm nâng (booster seat) giúp nâng vị trí ngồi cao hơn để dây an toàn ôm đúng vai và hông. Điểm quan trọng là thiết bị phải được lắp đặt đúng cách, cố định chắc chắn bằng hệ thống ISOFIX hoặc dây đai an toàn theo đúng hướng dẫn của nhà sản xuất. Một chiếc ghế chất lượng nhưng lắp sai vẫn có thể làm giảm đáng kể khả năng bảo vệ khi xảy ra tai nạn.
Mức phạt cảnh cáo và lý do chỉ dừng ở cảnh cáo
Theo khoản 1, Điều 2 Nghị định 238/2026/NĐ-CP, quy định nêu rõ: “Phạt cảnh cáo đối với người điều khiển xe ô tô thực hiện hành vi chở trẻ em dưới 10 tuổi và chiều cao dưới 1,35 mét trên xe mà không sử dụng thiết bị an toàn phù hợp với trẻ em theo quy định (trừ xe ô tô kinh doanh vận tải hành khách)”.
Việc áp dụng cảnh cáo trong thời gian đầu được đánh giá là tạo khoảng thời gian chuyển tiếp để người dân làm quen với quy định mới, đồng thời có thời gian tìm hiểu, lựa chọn và trang bị ghế trẻ em hoặc thiết bị an toàn phù hợp. Hiện nhiều gia đình Việt vẫn chưa có thói quen sử dụng ghế an toàn cho trẻ khi đi ô tô. Thị trường lại có rất nhiều sản phẩm với mức giá, chủng loại và tiêu chuẩn khác nhau, đòi hỏi thêm thời gian để người tiêu dùng đưa ra lựa chọn đúng đắn. Các cơ quan chức năng cũng cần thời gian nghiên cứu, ban hành tiêu chuẩn an toàn phù hợp cho thiết bị trẻ em trên ô tô.
Lưu ý vị trí ngồi của trẻ: phạt tới 1 triệu đồng
Bên cạnh việc sử dụng thiết bị an toàn, các gia đình cần đặc biệt lưu ý vị trí ngồi của trẻ. Từ ngày 15.8, nếu tài xế cho trẻ em dưới 10 tuổi và cao dưới 1,35 m ngồi cùng hàng ghế với người lái, trừ trường hợp xe chỉ có một hàng ghế, sẽ bị phạt từ 800.000 đồng đến 1.000.000 đồng.
Trẻ trên 10 tuổi nhưng thấp hơn 1,35 m, hoặc trẻ dưới 10 tuổi nhưng cao từ 1,35 m trở lên, sẽ không bị áp dụng quy định này. Tuy nhiên, vì sự an toàn của trẻ, chuyên gia vẫn khuyến cáo cha mẹ không nên cho trẻ ngồi hàng ghế trước, đặc biệt khi túi khí đang bật, vì có thể gây nguy hiểm nghiêm trọng cho trẻ trong trường hợp xảy ra va chạm.
Thay vì chờ đến khi bị kiểm tra hoặc xử phạt, từ nay đến ngày 15.8, các gia đình có trẻ em nên chủ động rà soát độ tuổi, chiều cao của trẻ, lựa chọn thiết bị an toàn phù hợp và tập cho trẻ thói quen ngồi đúng vị trí mỗi khi lên ô tô. Đây không chỉ là cách tránh vi phạm quy định từ ngày 15.8 mà quan trọng hơn còn góp phần bảo vệ tính mạng và sự an toàn của trẻ trong mọi hành trình.
