Báo động khí hậu toàn cầu: Một thập kỷ sau Hiệp định Paris, Trái Đất đối mặt với những kỷ lục đáng lo ngại
Hiệp định khí hậu Paris, được ký kết vào năm 2015 bởi 194 quốc gia cùng Liên minh châu Âu (EU) và có hiệu lực từ năm 2016, đã đặt ra mục tiêu quan trọng là giữ cho Trái Đất không nóng quá 1,5 độ C so với thời kỳ tiền công nghiệp. Tuy nhiên, sau mười năm, các dữ liệu khoa học mới nhất tiết lộ một bức tranh ảm đạm khi nhiều chỉ số khí hậu liên tục chạm ngưỡng mới, đe dọa nghiêm trọng đến cam kết này.
Ngân sách carbon sắp cạn kiệt: Thách thức từ khí thải kỷ lục
Ngân sách carbon, thuật ngữ chỉ hạn mức phát thải carbon để duy trì mức nóng lên dưới 1,5 độ C, đang bị đe dọa nghiêm trọng. Theo báo cáo Ngân sách Carbon Toàn cầu được cập nhật, lượng khí thải CO2 từ nhiên liệu hóa thạch dự kiến sẽ đạt mức kỷ lục 38,1 tỷ tấn vào năm 2025, chủ yếu do việc sử dụng than, dầu và khí đốt ngày càng gia tăng. Báo cáo này, được thực hiện bởi hơn 130 nhà khoa học quốc tế, khuyến nghị rằng các quốc gia cần giảm phát thải xuống dưới 170 tỷ tấn CO2 trong những năm tới để hạn chế sự nóng lên vượt ngưỡng. Tuy nhiên, với tốc độ phát thải hiện tại, ngưỡng này có thể bị vượt qua chỉ trong vòng 4 năm tới, đẩy nhanh thời hạn sử dụng ngân sách carbon đến năm 2030.
Nhiệt độ Trái Đất: Một thập kỷ tăng tốc đáng báo động
Dữ liệu từ Mạng lưới Quan sát Khí quyển Toàn cầu thuộc Tổ chức Khí tượng Thế giới (WMO) cho thấy nồng độ CO2, methane (CH4) và N2O tiếp tục leo thang, dẫn đến sự gia tăng nhiệt độ toàn cầu đột biến trong giai đoạn 2023-2025. Các chuyên gia từ Viện Nghiên cứu Không gian Goddard (GISS) của NASA xác nhận rằng nhiệt độ bề mặt Trái Đất năm 2025 cao hơn 1,19 độ C so với mức trung bình giai đoạn 1951-1980, ngang bằng với năm 2023 và là một trong những năm nóng nhất từng được ghi nhận. Bộ dữ liệu tổng hợp của WMO còn chỉ ra rằng năm 2025 cao hơn 1,44 độ C so với thời tiền công nghiệp, đứng trong top 3 năm nóng nhất trong gần 180 năm lịch sử ghi nhận nhiệt độ toàn cầu.
Bắc Cực: Băng biển sụt giảm với tốc độ chóng mặt
Báo cáo Bắc Cực năm 2025 của Cơ quan Khí tượng và Hải dương học Quốc gia Mỹ (NOAA) xác nhận rằng giai đoạn từ tháng 10/2024 đến tháng 9/2025 là thời kỳ nóng nhất kể từ năm 1900. Đáng chú ý, tốc độ nóng lên của Bắc Cực nhanh gấp đôi so với mức trung bình toàn cầu. Diện tích băng biển cực đại vào mùa đông, được ghi nhận vào tháng 3/2025, đã giảm xuống mức thấp nhất khoảng 14,47 triệu km2, theo Trung tâm Băng quốc gia Mỹ, phản ánh sự suy giảm nghiêm trọng trong giai đoạn 2015-2025.
Đại dương: Hấp thụ nhiệt kỷ lục và mực nước biển dâng cao không ngừng
Theo NOAA và Berkeley Earth, năm 2025, đại dương đã hấp thụ một lượng nhiệt chưa từng có, phá vỡ mọi kỷ lục trước đó ở tầng nước mặt. Hệ quả trực tiếp là mực nước biển tiếp tục dâng cao. Dữ liệu từ NASA cho thấy mực nước biển toàn cầu tăng 0,59 cm mỗi năm, vượt xa dự báo trước đó là 0,43 cm. Ủy ban Liên chính phủ về Biến đổi Khí hậu (IPCC) dự báo đến năm 2050, mực nước biển sẽ tăng thêm 29-29 cm so với giai đoạn 1995-2014.
Mặc dù mực nước biển toàn cầu chỉ tăng vài cm mỗi năm, nhiều quốc gia có các thành phố thấp trũng đang phải đối mặt với nguy cơ chìm nhanh chóng. Tại Đông Nam Á, Bangkok (Thái Lan) được dự báo sẽ ngập sâu đến 73 cm vào năm 2050. Trong khi đó, các quốc đảo Thái Bình Dương như Tuvalu, Kiribati và Fiji đã phải chịu đựng mực nước biển dâng cao trong nhiều năm. NASA dự báo mực nước này sẽ tiếp tục dâng thêm 15 cm trong ba thập kỷ tới, ngay cả khi lượng khí thải nhà kính được kiểm soát.
Năm ngoái, Tuvalu đã trở thành quốc gia đầu tiên thực hiện di cư vì nước biển dâng, thông qua hiệp ước với Australia. Theo đó, Australia sẽ tiếp nhận 280 người dân Tuvalu mỗi năm, cấp thường trú nhân và cung cấp quyền tiếp cận các dịch vụ y tế, giáo dục ngay khi họ đặt chân đến vùng đất mới.
Thông tin dựa trên báo cáo từ Reuters và Diễn đàn Kinh tế Thế giới (WEF), cho thấy sự cấp bách của hành động khí hậu toàn cầu sau một thập kỷ Hiệp định Paris.
