Theo Sở Nông nghiệp và Môi trường Hà Nội, trong những tháng đầu năm 2026, lượng phế thải xây dựng phát sinh trên địa bàn đã đạt khoảng 1,5 triệu tấn, có thời điểm lên tới khoảng 10.000 tấn/ngày. Con số này gấp gần 5 lần so với mức khoảng 2.100 tấn/ngày trước đây, trong khi năng lực tiếp nhận và xử lý hiện mới chỉ đạt khoảng 1.670 tấn/ngày. Sự chênh lệch lớn giữa lượng thải ra và khả năng xử lý đã gây quá tải nghiêm trọng tại các khu tập kết, kéo theo nhiều hệ lụy về môi trường và đô thị.
Khối lượng phế thải xây dựng tăng đột biến
Nguyên nhân chính dẫn đến sự gia tăng này là do tốc độ đô thị hóa nhanh chóng của Thủ đô, với hàng loạt công trình xây dựng, cải tạo và phá dỡ nhà cũ. Lượng phế thải không chỉ gây áp lực lên hệ thống xử lý mà còn làm phát sinh bụi, ô nhiễm không khí, ùn tắc giao thông và tình trạng đổ trộm phế thải trái phép. Nhiều điểm tập kết thường xuyên trong tình trạng quá tải, dẫn đến nguy cơ ô nhiễm môi trường đất và nước ngầm.
Nghịch lý giữa thừa thải và thiếu vật liệu
Trong khi hàng triệu tấn chất thải xây dựng phải tìm nơi xử lý với chi phí rất lớn thì nhiều công trình đầu tư công lại thiếu vật liệu san nền, đắp nền đường và cốt liệu xây dựng. Nghịch lý này đặt ra yêu cầu cấp thiết phải thay đổi tư duy quản lý: xem chất thải xây dựng không phải là rác thải mà là tài nguyên có thể tái chế, tái sử dụng phục vụ chính quá trình phát triển đô thị. Việc tận dụng phế thải không chỉ giúp giảm khai thác tài nguyên thiên nhiên mà còn hạ giá thành xây dựng, thúc đẩy kinh tế tuần hoàn.
Chỉ thị mới của UBND TP Hà Nội
Ngày 27/7/2026, Chủ tịch Ủy ban nhân dân Thành phố Hà Nội Vũ Đại Thắng đã ký ban hành Chỉ thị số 18/CT-UBND về tăng cường quản lý, xử lý, gia cố và tái chế chất thải rắn xây dựng tận dụng cho các công trình trên địa bàn. Văn bản này được xem là bước ngoặt trong việc giải quyết bài toán phế thải xây dựng tại Hà Nội, với những yêu cầu cụ thể và quyết liệt.
Chỉ thị yêu cầu ưu tiên tái chế và tái sử dụng chất thải xây dựng ngay tại công trường. Các chủ đầu tư và nhà thầu phải có kế hoạch phân loại, tái chế ngay từ đầu, thay vì tập kết để chuyển đi nơi khác. Thành phố cũng yêu cầu tận dụng tối đa cốt nền tự nhiên, hạn chế đào bỏ nền và vận chuyển đất đổ đi. Đối với các công trình sử dụng vốn nhà nước, việc sử dụng vật liệu tái chế và vật liệu xanh sẽ được đẩy mạnh, đồng thời khuyến khích áp dụng đối với các dự án ngoài ngân sách.
Yêu cầu cụ thể về tái chế và xử lý
Để đảm bảo thực hiện hiệu quả, UBND thành phố đưa ra các mốc thời gian cụ thể. Cụ thể, Nhà máy xử lý, tái chế chất thải xây dựng tại xã Đông Anh với công suất 2.000 tấn/ngày phải được khởi công trước ngày 15/8/2026. Đây là cơ sở quan trọng giúp giảm tải áp lực xử lý phế thải hiện tại. Bên cạnh đó, thành phố sẽ nghiên cứu mở rộng Khu xử lý chất thải tại xã Tiến Thắng, đồng thời quy hoạch thêm các điểm tập kết, trung chuyển và xử lý tạm thời tại nhiều địa phương để đáp ứng nhu cầu trước mắt.
Sở Xây dựng được giao nhiệm vụ xây dựng lộ trình tăng tỷ lệ sử dụng vật liệu tái chế trong các công trình sử dụng vốn nhà nước. Cùng với đó, cần hoàn thiện tiêu chuẩn, định mức và đơn giá để tạo đầu ra ổn định cho sản phẩm tái chế, giúp thị trường chấp nhận và sử dụng rộng rãi.
Hướng tới kinh tế tuần hoàn và phát triển bền vững
Việc biến chất thải xây dựng thành nguồn vật liệu phục vụ chính các công trình là hướng đi phù hợp với xu thế phát triển bền vững. Theo các chuyên gia, biện pháp này không chỉ giải quyết bài toán môi trường, chống lãng phí tài nguyên mà còn thúc đẩy kinh tế tuần hoàn trong lĩnh vực xây dựng. Với những bước đi cụ thể, Hà Nội đang từng bước xây dựng hệ thống quản lý phế thải hiện đại, góp phần xây dựng Thủ đô xanh, hiện đại và phát triển bền vững.
