EC sắp kiểm tra IUU: Đắk Lắk và TPHCM ráo riết chuẩn bị, khắc phục lỗ hổng dữ liệu
Trước thềm đợt kiểm tra quan trọng của Ủy ban châu Âu (EC) dự kiến diễn ra trong tháng 3 về công tác chống khai thác hải sản bất hợp pháp, không báo cáo và không theo quy định (IUU), Bộ Nông nghiệp và Môi trường (NN&MT) đã tiến hành các cuộc kiểm tra thực địa tại nhiều địa phương trọng điểm. Ngày 27/2, đoàn công tác do Thứ trưởng Phùng Đức Tiến dẫn đầu đã làm việc tại tỉnh Đắk Lắk - một trong những khu vực được rà soát kỹ lưỡng.
Tình hình tại Đắk Lắk: Tiến bộ và những điểm cần khắc phục
Theo báo cáo mới nhất, đến cuối tháng 2, toàn tỉnh Đắk Lắk có gần 2.600 tàu cá đã đăng ký trên hệ thống dữ liệu nghề cá quốc gia. Bên cạnh đó, 22 tàu khác đang trong quá trình hoàn thiện thủ tục cấp phép và hiện không tham gia hoạt động khai thác trên biển. Từ đầu năm 2024 đến ngày 25/2, lực lượng chức năng tại địa phương đã xử phạt 116 trường hợp vi phạm hành chính với tổng số tiền phạt lên đến hơn 1,6 tỷ đồng. Trong số này, có 27 trường hợp liên quan trực tiếp đến vi phạm về thiết bị giám sát hành trình (VMS).
Một điểm tích cực đáng ghi nhận là 100% tàu cá thuộc diện bắt buộc của tỉnh (bao gồm 685 tàu có chiều dài từ 15m trở lên) đã hoàn thành việc lắp đặt VMS theo đúng quy định hiện hành. Tuy nhiên, qua đánh giá chi tiết của đoàn công tác, vẫn còn tồn tại một số vấn đề cần được khắc phục khẩn cấp. Cụ thể, tình trạng mất tín hiệu giám sát hành trình vẫn xảy ra trong một số khoảng thời điểm nhất định. Hơn nữa, dữ liệu giữa các đơn vị liên quan chưa thực sự đồng bộ và hồ sơ lưu trữ còn thiếu tính hệ thống. Đây chính là những rủi ro tiềm ẩn có thể bị EC "soi" kỹ khi tiến hành kiểm tra tính chính xác và nhất quán của toàn bộ dữ liệu.
TPHCM chuẩn bị cho đợt kiểm tra từ ngày 10/3
Trong khi đó, tại Thành phố Hồ Chí Minh - địa bàn dự kiến nằm trong chương trình kiểm tra của EC bắt đầu từ ngày 10/3, theo thông tin từ Sở NN&MT TPHCM, hiện có 4.455 tàu cá đã đăng ký. 100% số tàu này đã được cập nhật đầy đủ trên cơ sở dữ liệu nghề cá quốc gia (VNFishbase) và đồng bộ hóa với cơ sở dữ liệu dân cư VNeID.
Tuy nhiên, TPHCM vẫn còn 490 tàu chưa đủ điều kiện để tiến hành khai thác hải sản. Tất cả các tàu này đều đã được lập danh sách cụ thể, giao cho địa phương và lực lượng chức năng quản lý chặt chẽ 100%, kể cả những tàu đã được bán hoặc đang neo đậu ngoài địa bàn thành phố. Mục tiêu là nhằm đảm bảo tuyệt đối không phát sinh thêm bất kỳ vi phạm nào liên quan đến IUU.
Không còn chỗ cho sự chủ quan hay làm việc hình thức
Từ thực tế kiểm tra tại các địa phương, Thứ trưởng Phùng Đức Tiến nhấn mạnh rằng đây là giai đoạn then chốt để kiểm chứng năng lực thực thi của các cơ quan chức năng. EC không chỉ đơn thuần nhìn vào hệ thống văn bản pháp lý hay các con số tổng hợp báo cáo, mà họ đặc biệt quan tâm đến mức độ minh bạch, tính đồng bộ và khả năng đối chiếu với thực tế của từng hồ sơ, từng dữ liệu cụ thể.
Theo phân tích của Thứ trưởng, trong 5 năm qua, khung pháp lý về lĩnh vực thủy sản đã được hoàn thiện tương đối đầy đủ. Vấn đề chính đang xảy ra hiện nay không nằm ở việc thiếu quy định, mà nằm ở khâu tổ chức thực hiện và triển khai trên thực địa.
Lãnh đạo Bộ NN&MT đã yêu cầu các địa phương phải khẩn trương rà soát toàn bộ hệ thống dữ liệu, từ công tác đăng ký, đăng kiểm, cấp phép, giám sát hành trình cho đến việc xác nhận và chứng nhận nguồn gốc thủy sản. Mọi thông tin phải được đảm bảo chính xác tuyệt đối, thống nhất giữa cấp địa phương và trung ương, đồng thời phải có khả năng truy xuất và giải trình kịp thời khi EC tiến hành kiểm tra chéo.
Những lỗ hổng về cập nhật dữ liệu chậm trễ, hồ sơ thiếu tính nhất quán hoặc lưu trữ một cách rời rạc, thiếu hệ thống phải được xử lý ngay lập tức. Thứ trưởng Phùng Đức Tiến chỉ đạo: "Từ nay cho đến thời điểm EC sang kiểm tra, các địa phương phải làm rõ trách nhiệm của người đứng đầu. Nếu để xảy ra vi phạm nghiêm trọng, kéo dài, ảnh hưởng đến tiến trình gỡ "thẻ vàng", người đứng đầu địa phương đó phải chịu trách nhiệm trước Chính phủ và Ban Bí thư. Chúng ta phải làm thật, làm đến cùng. Không còn chỗ cho sự chủ quan hay hình thức."
Đoàn công tác của Bộ NN&MT cũng đã tiến hành kiểm tra thực tế công tác giám sát nguồn gốc thủy sản tại cảng cá Đông Tác thuộc tỉnh Đắk Lắk, nhằm đánh giá mức độ sẵn sàng và hiệu quả của các biện pháp đang được triển khai.
