Thống nhất chủ trương xây đập dâng
Bộ Tài nguyên và Môi trường (TN-MT) vừa có văn bản thống nhất với đề xuất của UBND thành phố Hà Nội về việc xây dựng ba đập dâng trên ba con sông chính chảy qua địa bàn thủ đô, gồm sông Hồng, sông Đuống và sông Cầu. Đây là một phần trong kế hoạch tổng thể nhằm kiểm soát lũ, đảm bảo nguồn nước cho sinh hoạt và sản xuất, đồng thời phát triển giao thông thủy và du lịch.
Mục tiêu của các đập dâng
Theo Bộ TN-MT, việc xây dựng các đập dâng sẽ giúp nâng cao năng lực kiểm soát lũ cho khu vực hạ lưu sông Hồng, đặc biệt là trong bối cảnh biến đổi khí hậu ngày càng tác động rõ rệt. Cụ thể, đập dâng trên sông Hồng tại khu vực Vân Phúc (huyện Phúc Thọ) sẽ có chiều dài khoảng 500 m, kết hợp với hệ thống kè bảo vệ bờ. Đập trên sông Đuống dự kiến xây tại xã Phù Đổng (huyện Gia Lâm) với chức năng chính là ngăn mặn, giữ ngọt cho vùng Đông Anh, Gia Lâm. Đập trên sông Cầu đặt tại xã Phú Cường (huyện Sóc Sơn) nhằm điều tiết nước cho hệ thống thủy lợi Bắc Hưng Hải.
Các đập này được kỳ vọng sẽ tạo ra những hồ chứa nước ngọt lớn, phục vụ tưới tiêu cho hàng chục nghìn hecta đất nông nghiệp và cung cấp nước sinh hoạt cho hơn 2 triệu dân vùng ven. Ngoài ra, đập dâng còn tạo cảnh quan, phát triển du lịch đường sông và cải thiện môi trường sinh thái.
Lợi ích và thách thức
UBND thành phố Hà Nội đánh giá, ba đập dâng có tổng mức đầu tư dự kiến khoảng 12.000 tỷ đồng từ ngân sách trung ương và địa phương. Dự án sẽ được triển khai theo hình thức đối tác công tư (PPP) nếu có sự tham gia của nhà đầu tư. Tuy nhiên, một số chuyên gia cảnh báo về tác động môi trường như thay đổi dòng chảy, ảnh hưởng đến hệ sinh thái thủy sản và di dời dân cư. Bộ TN-MT yêu cầu Hà Nội làm rõ các giải pháp giảm thiểu tác động và tổ chức lấy ý kiến cộng đồng trước khi phê duyệt.
Theo ông Nguyễn Văn Toàn, chuyên gia thủy lợi, “đây là chủ trương đúng đắn nhưng cần nghiên cứu kỹ lưỡng về điều kiện địa chất và thủy văn để tránh rủi ro. Các đập dâng không phải là giải pháp vạn năng, cần kết hợp với các biện pháp phi công trình như quy hoạch vùng ngập lũ.”
Tiến độ và kế hoạch
Hiện nay, Hà Nội đang giao các sở ngành hoàn thiện báo cáo tiền khả thi, dự kiến trình Thủ tướng Chính phủ trong năm 2025. Nếu được chấp thuận, công tác xây dựng sẽ bắt đầu vào năm 2026 và hoàn thành vào năm 2030. Các đập dâng được thiết kế với công nghệ hiện đại, vận hành linh hoạt theo mùa lũ và mùa cạn.
Bộ TN-MT cũng đề nghị Hà Nội phối hợp chặt chẽ với các tỉnh bạn như Vĩnh Phúc, Bắc Ninh, Hưng Yên để đảm bảo tính đồng bộ trong quản lý nguồn nước liên vùng. Đây được xem là dự án trọng điểm quốc gia, góp phần bảo đảm an ninh nguồn nước cho vùng đồng bằng sông Hồng trong tương lai.
