Hơn 300.000 người dân tại Pháp và Tây Ban Nha đã buộc phải rời bỏ nhà cửa trong những ngày cuối tháng 7 khi các đám cháy rừng lịch sử thiêu rụi hàng chục nghìn ha rừng. Cả hai quốc gia đều huy động lực lượng ứng phó quy mô lớn, bao gồm hàng nghìn lính cứu hỏa, máy bay chữa cháy và quân đội, trong khi giới chức cảnh báo thời tiết cực đoan đang biến nhiều khu vực thành 'thùng thuốc súng'.
Tình hình cháy rừng tại Pháp
Tâm điểm của thảm họa tại Pháp là vùng Gironde ở phía tây nam, nơi những cánh rừng thông rộng lớn bị lửa nuốt chửng. Theo giới chức địa phương, khoảng 42.000 ha rừng đã bị thiêu rụi - diện tích gấp nhiều lần nội đô Paris. Đám cháy chỉ còn cách thành phố Bordeaux - trung tâm rượu vang nổi tiếng - khoảng 15 km. Lo ngại gió đổi hướng, chính quyền liên tục mở rộng phạm vi sơ tán, bao gồm nhiều khu dân cư, khu nghỉ dưỡng ven biển và bán đảo Cap Ferret. Tính đến ngày 26/7, hơn 220.000 người đã phải sơ tán.
Để ứng phó, Pháp triển khai hơn 2.500 lính cứu hỏa cùng hàng chục máy bay, trực thăng và lực lượng quân đội. Tuy nhiên, nắng nóng kéo dài trên 40°C kết hợp gió mạnh khiến công tác khống chế gặp nhiều khó khăn. Một số lính cứu hỏa bị thương trong lúc làm nhiệm vụ. Trước tình hình nghiêm trọng, Tổng thống Emmanuel Macron đã yêu cầu Liên minh châu Âu kích hoạt cơ chế hỗ trợ khẩn cấp. Hy Lạp, Italy, Bồ Đào Nha và Thổ Nhĩ Kỳ đã điều máy bay chữa cháy và lực lượng cứu hộ sang hỗ trợ.
Tây Ban Nha chìm trong biển lửa
Tây Ban Nha cũng đang trải qua một trong những đợt cháy rừng lớn nhất lịch sử hiện đại. Các đám cháy bùng phát tại nhiều khu vực như Ávila, Madrid và Castellón. Riêng vụ cháy ở Ávila đã thiêu rụi khoảng 50.000 ha rừng. Giới chức nước này cho biết từ 70.000 đến 90.000 người đã phải sơ tán. Tại một số nơi, hai đám cháy lớn hợp nhất thành 'siêu đám cháy', làm tăng tốc độ lan và gây khó khăn cho lực lượng cứu hỏa.
Thủ tướng Pedro Sánchez cho biết ưu tiên lớn nhất là bảo vệ tính mạng người dân và các khu dân cư. Ông cảnh báo đất nước sẽ đối mặt với 'những giờ rất phức tạp' khi thời tiết chưa cải thiện. Các chuyên gia nhận định điều kiện hạn hán kéo dài và nắng nóng cực đoan đã biến thảm thực vật thành 'nhiên liệu' dễ bắt lửa.
Nguyên nhân và cảnh báo từ chuyên gia
Theo Cơ quan Khí tượng châu Âu (Copernicus), nhiều khu vực tại Pháp và Tây Ban Nha ghi nhận nền nhiệt cao hơn đáng kể so với trung bình nhiều năm, có thời điểm vượt ngưỡng 40°C. Kết hợp với gió mạnh và khô nóng, các đám cháy liên tục thay đổi hướng, tạo thành 'điểm lửa nhảy cóc', khiến công tác khoanh vùng và kiểm soát gặp nhiều trở ngại. Địa hình phức tạp, rừng trải dài và khô hạn kéo dài cũng làm khó khăn việc tiếp cận điểm cháy.
Các nhà khoa học nhận định hiện tượng thời tiết cực đoan gia tăng là hệ quả của biến đổi khí hậu. Theo nghiên cứu của IPCC, khu vực Địa Trung Hải là 'điểm nóng' của cháy rừng toàn cầu, với nguy cơ gia tăng cả tần suất lẫn mức độ nghiêm trọng trong tương lai.
Hỗ trợ quốc tế và biện pháp ứng phó
Trong bối cảnh hàng trăm nghìn người vẫn chưa thể trở về nhà, giới chức Pháp và Tây Ban Nha cho biết sẽ tiếp tục mở rộng biện pháp ứng phó khẩn cấp, huy động thêm lực lượng từ các quốc gia châu Âu theo cơ chế hỗ trợ chung của EU, đồng thời theo dõi sát diễn biến thời tiết nhằm giảm thiểu thiệt hại về người và tài sản. Châu Âu bước vào mùa hè đầy thách thức với các đám cháy ngày càng khốc liệt, đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các quốc gia.
