Cộng đồng xe bán tải Hà Nội lo lắng trước quy định cấm vào nội đô ban ngày
Những ngày gần đây, cộng đồng người dùng xe bán tải tại Thủ đô Hà Nội đang rơi vào tình trạng lo lắng và bất an trước thông tin loại phương tiện này có thể bị cấm vào nội đô trong các khung giờ ban ngày. Sự việc bắt nguồn từ Quyết định số 01/2026/QĐ-UBND do UBND TP.Hà Nội ban hành, có hiệu lực từ ngày 15 tháng 1 năm 2026. Theo quy định mới này, các loại xe tải thông dụng với khối lượng toàn bộ dưới 2 tấn sẽ không được phép hoạt động trong giờ cao điểm, cụ thể là từ 6 giờ đến 9 giờ sáng và từ 16 giờ đến 19 giờ 30 phút chiều mỗi ngày.
Tăng trưởng nóng trước khi bị siết chặt
Thực tế, tốc độ tăng trưởng của dòng xe bán tải trong những năm qua diễn ra khá nhanh chóng. Theo số liệu bán hàng từ Hiệp hội Các nhà sản xuất ô tô Việt Nam (VAMA), trong năm 2025, tổng doanh số xe bán tải tại Việt Nam đạt 27.093 xe, tăng 14,5% tương đương 3.930 xe so với năm 2024. Con số này không bao gồm doanh số bán của dòng Nissan Navara do nhà phân phối của Nissan tại Việt Nam không công bố dữ liệu bán hàng. Với kết quả ấn tượng này, phân khúc xe bán tải tại Việt Nam đã kéo dài mạch tăng trưởng liên tiếp trong 2 năm, phá vỡ kỷ lục doanh số 25.325 xe bán ra trong năm 2021.
Trong tháng 2 năm 2026, tổng doanh số bán xe bán tải tại Việt Nam đạt 1.840 xe, giảm 701 xe so với tháng 1 năm 2026, nhưng nguyên nhân chính được cho là do gián đoạn bởi kỳ nghỉ Tết Nguyên đán. Thực tế, với hơn 1.800 xe bán ra trong tháng 2, xe bán tải vẫn là một trong những phân khúc có lượng tiêu thụ khá mạnh mẽ tại thị trường Việt Nam. Đáng chú ý, tổng lượng xe bán tải thậm chí còn cao hơn doanh số của phân khúc sedan hạng C và sedan hạng D tại Việt Nam.
Các nhà sản xuất cũng như đại lý kinh doanh xe bán tải thừa nhận rằng lượng tiêu thụ dòng xe này gia tăng đến từ việc các hãng như Ford, Mitsubishi, Toyota liên tục cải tiến, nâng cấp và bổ sung các phiên bản mới, đồng thời thực hiện các chương trình giảm giá bán rầm rộ. Tuy nhiên, nguyên nhân chính dẫn đến sự phổ biến của xe bán tải là mức thuế khá thấp so với xe con, cùng với những cải tiến thiết kế nghiêng về phía chở người nhiều hơn là chức năng "tải" truyền thống.
Công năng và thuế phí: Yếu tố then chốt
Một trưởng bộ phận bán xe của một đại lý Ford tại TP.HCM chia sẻ, xe bán tải có thiết kế đặc thù với khoang cabin và thùng chở hàng phía sau. Điều này không chỉ mang lại khả năng chở người và sử dụng như xe du lịch, mà còn cho phép chở hàng hóa và vận hành linh hoạt trên nhiều dạng địa hình khác nhau. Công năng và tiện ích cao hơn xe con, kết hợp với mức thuế trước bạ thấp hơn, chính là yếu tố then chốt thu hút nhiều người lựa chọn xe bán tải.
Cụ thể, trước năm 2019, lệ phí trước bạ của xe bán tải chỉ ở mức 2%, tương tự như các dòng xe tải đúng nghĩa, trong khi xe con phải chịu mức từ 10% đến 12%. Ví dụ, với một chiếc xe bán tải có giá 800 triệu đồng, người mua có thể tiết kiệm được khoảng 60 đến 80 triệu đồng chi phí lăn bánh. Nếu mua xe dưới danh nghĩa xe công ty, thuế phí còn thấp hơn nữa. Đồng thời, xe bán tải lại được phép lưu thông như xe con, không bị áp đặt các hạn chế về đường cấm hay giờ cấm như đối với xe tải.
Theo Quy chuẩn 41/2016, xe bán tải với khối lượng hàng chuyên chở dưới 1.500 kg được coi là xe con khi tham gia giao thông, và tất cả các dòng xe bán tải tại Việt Nam đều nằm trong diện này. Từ năm 2019, Nghị định 20/2019 đã tăng lệ phí trước bạ xe bán tải lên mức 60% so với xe con, tức từ 6% đến 7,2% giá xe thay vì 2% như trước đây. Dù vậy, mức thuế này vẫn ưu đãi hơn nhiều so với xe con, và xe bán tải tiếp tục nhận được sự lựa chọn của đông đảo người dùng.
Trả lại đúng bản chất "xe tải"
Quyết định 01/2026 của UBND TP.Hà Nội về việc hạn chế xe tải vào nội đô đã tạo nên một cuộc biến động lớn trong cộng đồng người dùng xe bán tải, khi loại phương tiện này được quy định là "ô tô tải pickup cabin kép" trong giấy đăng ký xe. Điều này có nghĩa là xe bán tải thuộc nhóm "ô tô tải thông dụng", chiếu theo quy định tại Thông tư 53/2024 của Bộ Giao thông Vận tải, và do đó, có thể bị cấm vào nội đô theo khung giờ quy định.
Một lãnh đạo từ Trung tâm đăng kiểm TP.HCM giải thích: "Quy chuẩn 41/2024 đã bỏ nội dung 'xe bán tải chở dưới 950 kg hàng hóa mới được coi là xe con khi tham gia giao thông' như trước đây. Có nghĩa là hiện nay, nếu giấy đăng ký xe ghi là 'ô tô tải pickup', chủ xe sẽ không được phép đi vào các đường cấm xe tải. Thực tế, những quy định này đưa xe bán tải trở về đúng nghĩa của một chiếc xe tải, với các quy định về niên hạn và hạn chế lưu thông. Lâu nay, nhiều người đã lợi dụng sự chồng chéo trong công năng và chênh lệch trong chính sách dành cho xe bán tải, và bây giờ việc trả về bản chất xe tải không phải là quy định gây bất lợi, mà là sự điều chỉnh cần thiết."
Một chuyên gia trong lĩnh vực ô tô vận tải bổ sung: "Xe bán tải ra đời từ những năm đầu thế kỷ 20 với mục đích phục vụ nhu cầu chuyên chở hàng hóa nhỏ. Từ đó đến nay, dòng xe này vẫn luôn được định nghĩa là 'truck' (xe tải) tại Mỹ và nhiều quốc gia khác, theo đúng mục đích ban đầu. Tuy nhiên, tại Việt Nam, nhiều người đã bỏ qua công năng 'tải' và sử dụng xe bán tải cho nhu cầu đi lại trong phố hàng ngày, chỉ thỉnh thoảng mới dùng cho du lịch. Đây chính là kẽ hở khiến số lượng xe bán tải gia tăng nhanh chóng. Việc cơ quan quản lý siết chặt các quy định chính là cách để trả lại bản chất ban đầu của xe bán tải, chứ không phải tạo ra các quy định mới để gây bất lợi cho người dùng."
Khuyến cáo từ cơ quan chức năng và phản ứng của người dùng
Theo Cục Cảnh sát giao thông, căn cứ vào thông số kỹ thuật, cơ quan đăng kiểm sẽ xác định phương tiện là "ô tô con pickup" hay "ô tô tải pickup", và thông tin này được ghi rõ trên giấy chứng nhận chất lượng an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe sản xuất, lắp ráp, nhập khẩu; hoặc trên giấy chứng nhận kiểm định an toàn kỹ thuật và bảo vệ môi trường đối với xe đang lưu hành. Do đó, để biết chính xác phương tiện của mình thuộc loại nào, Cục CSGT khuyến cáo chủ xe cần kiểm tra trực tiếp trên giấy chứng nhận kiểm định, đối chiếu mục "loại phương tiện" và "khối lượng toàn bộ" được ghi trên giấy tờ này.
Ở góc độ người sử dụng, anh Lê Ngọc Thịnh, chủ xe bán tải ngụ tại TP.HCM, bày tỏ băn khoăn: "Trước đây, tôi chọn mua xe bán tải vì chi phí lăn bánh rẻ và không bị cấm đường như xe tải. Nhưng hiện nay, nếu xe bán tải được định nghĩa là xe tải và phải chịu sự hạn chế khi lưu thông, thì nhu cầu sẽ lập tức sụt giảm. Mấy ngày nay, tôi đã theo dõi thấy tình hình rao bán xe bán tải khá nhiều. Vấn đề là tôi đã chịu mức thuế 6% khi mua xe, bây giờ phương tiện của mình trở thành xe tải (với thuế 2%), thì mức chênh lệch này có được trả lại cho chủ xe hay không?"
Lộ trình tăng thuế tiêu thụ đặc biệt
Không chỉ đối mặt với nhiều rào cản trong việc tham gia giao thông, thuế tiêu thụ đặc biệt dành cho xe bán tải cũng sẽ tăng lên theo lộ trình đến năm 2029. Cụ thể, từ mức thuế từ 15% đến 25% trong năm 2026, thuế tiêu thụ đặc biệt đối với những dòng xe phổ biến như Hilux, Ranger, Triton sẽ tăng thêm 3% mỗi năm cho đến năm 2029. Theo Nghị định 360/2025 có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 2026, ô tô pickup chở hàng cabin kép (gọi tắt là xe bán tải), ô tô tải van từ hai hàng ghế trở lên, có thiết kế vách ngăn cố định giữa khoang chở người và khoang chở hàng, sẽ tăng 9% thuế tiêu thụ đặc biệt đến năm 2029. Thị trường xe bán tải tại Việt Nam hiện có các dòng chính như Toyota Hilux, Ford Ranger, Mitsubishi Triton, Isuzu D-Max, Nissan Navara, và đều được nhập khẩu từ Thái Lan.
Hiện tại, những tranh luận liên quan đến xe bán tải vẫn đang thu hút sự chú ý của dư luận, với nhiều ý kiến trái chiều về tác động của các quy định mới đến thói quen sử dụng và chi phí sở hữu phương tiện này.
