Giá nhiên liệu tăng cao đe dọa ngành hàng không
Theo thông tin từ Cục Hàng không Việt Nam, tình hình xung đột tại khu vực Trung Đông vẫn đang diễn biến căng thẳng và chưa có dấu hiệu hạ nhiệt, gây ảnh hưởng trực tiếp đến giá nhiên liệu hàng không. Dự báo giá nhiên liệu Jet A1 bình quân trong tháng 3 có thể dao động trong khoảng từ 190 đến 200 USD mỗi thùng. Đáng chú ý, vào ngày 24 tháng 3, giá nguyên liệu này đã tăng vọt lên mức 234,3 USD/thùng, với mức phụ thu vật lý tăng mạnh vượt quá 30 USD/thùng.
Áp lực chi phí và điều chỉnh hoạt động
Trước tình hình này, giá vé máy bay nội địa dự kiến sẽ được áp dụng thêm phụ thu nhiên liệu với mức tối đa lên đến 680.000 đồng cho mỗi vé. Hiện tại, các doanh nghiệp cung cấp nhiên liệu hàng không đã cam kết đảm bảo nguồn cung cho hoạt động khai thác đến trung tuần tháng 4. Tuy nhiên, sau thời điểm này, lượng nhiên liệu Jet A1 có thể không được bảo đảm đầy đủ, và nhiều khả năng sẽ phải nhập khẩu hoặc mua với giá giao dịch tại thời điểm (spot) rất cao.
Áp lực từ giá nhiên liệu tăng cao đã buộc các hãng hàng không trong nước phải thực hiện các biện pháp điều chỉnh từ tháng 4. Cụ thể, họ sẽ cắt giảm các đường bay và giảm tải cung ứng, chỉ tập trung duy trì các đường bay nội địa trục chính như Hà Nội - Đà Nẵng - Thành phố Hồ Chí Minh, cùng với các đường bay phục vụ nhiệm vụ chính trị, kinh tế và xã hội quan trọng.
Một số hãng hàng không đã bắt đầu giảm tần suất hoặc tạm dừng khai thác một số đường bay nội địa có tỷ lệ đặt chỗ thấp hoặc hệ số sử dụng ghế không hiệu quả, thường rơi vào các khung giờ đêm, thời điểm thấp điểm và các đường bay ngách, không đủ để bù đắp chi phí hoạt động.
Ảnh hưởng đến đường bay quốc tế và phản ứng toàn cầu
Trên các đường bay quốc tế, các hãng hàng không Việt Nam cũng đã lên kế hoạch hoặc chính thức triển khai việc áp dụng phụ thu nhiên liệu nhằm bù đắp chi phí khai thác và duy trì hoạt động trong bối cảnh khó khăn. Theo ước tính của Cục Hàng không Việt Nam, chi phí nhiên liệu chiếm khoảng 35 đến 40% tổng chi phí của một hãng hàng không. Trường hợp giá nhiên liệu Jet A1 dao động quanh mức 200 USD/thùng, tăng gấp đôi so với thời điểm trước khi xung đột quân sự xảy ra, có thể làm tăng chi phí của hãng hàng không lên đến khoảng 40%.
Một cuộc khảo sát với gần 40 hãng hàng không quốc tế và khu vực cho thấy, hơn 60% các hãng này đã, đang hoặc dự kiến sẽ áp dụng tăng phụ thu nhiên liệu hoặc điều chỉnh nâng giá vé kể từ trung tuần tháng 3. Mục tiêu chính là để bù đắp chi phí khai thác và duy trì hoạt động trong bối cảnh xung đột tiếp diễn và giá nhiên liệu liên tục tăng cao.
Đề xuất áp dụng phụ thu nhiên liệu trong 3 tháng
Để hỗ trợ các hãng hàng không vượt qua khó khăn, Cục Hàng không Việt Nam đã đề xuất áp dụng phụ thu nhiên liệu tương ứng với giá nhiên liệu Jet A1, và mức phụ thu này sẽ nằm ngoài mức giá tối đa vé máy bay nội địa. Thời gian áp dụng dự kiến từ ngày 1 tháng 4 đến ngày 30 tháng 6. Cục Hàng không Việt Nam sẽ công bố mức giá nhiên liệu Jet A1 dựa trên báo cáo từ các công ty cung ứng nhiên liệu trong nước, tham chiếu giá MOPS Jet A1 giao dịch tại sàn Singapore với mức trung bình của tháng trước đó.
Mức phụ thu sẽ được tính toán dựa trên chi phí nhiên liệu thực tế cho mỗi hành khách, tương ứng với các mức giá dầu khác nhau trên các nhóm đường bay nội địa theo cự ly vận chuyển. Cơ sở tính toán là sự chênh lệch chi phí nhiên liệu phát sinh thêm cho mỗi khách giữa mức giá nhiên liệu Jet A1 cơ sở là 90 USD/thùng và các mức giá dự kiến từ 100 USD/thùng đến 200 USD/thùng.
Chi tiết mức phụ thu theo từng chặng bay
Cụ thể, đối với các đường bay có cự ly từ 500 đến 850 km, tương ứng với chặng Hà Nội - Đà Nẵng, mức phụ thu tăng thêm sẽ là 297.000 đồng mỗi vé nếu giá xăng Jet A1 đạt 220 USD/thùng. Với trần giá vé máy bay tối đa hiện đang áp dụng là 2,89 triệu đồng mỗi vé, giá vé sau khi áp dụng phụ thu có thể tăng lên đến 3,16 triệu đồng. Trong trường hợp giá xăng Jet A1 từ 250 USD trở lên, phụ thu nhiên liệu sẽ là 365.000 đồng mỗi vé, đẩy giá vé tối đa lên mức 3,255 triệu đồng.
Đối với chặng bay từ 1.000 đến 1.280 km, tương đương với tuyến Hà Nội - Thành phố Hồ Chí Minh, mức phụ thu dự kiến là 450.000 đồng mỗi vé nếu giá xăng Jet A1 là 220 USD/thùng, và có thể tăng lên đến 553.000 đồng nếu Jet A1 vượt quá 250 USD. Với trần giá vé hiện tại là 3,4 triệu đồng, sau khi áp dụng phụ thu, giá vé có thể tăng thêm tối đa gần 4 triệu đồng mỗi vé.
Đối với các chặng bay trên 1.280 km, như tuyến Hà Nội - Phú Quốc, mức phụ thu sẽ là 553.000 đồng mỗi vé nếu giá xăng Jet A1 là 220 USD/thùng, và lên đến 680.000 đồng nếu giá xăng Jet A1 trên 250 USD. Trần giá vé đang áp dụng là 4 triệu đồng, và sau phụ thu, giá vé có thể tăng thêm tối đa gần 4,68 triệu đồng mỗi vé.
Kiến nghị hỗ trợ từ cơ quan chức năng
Cục Hàng không Việt Nam cũng đã kiến nghị Bộ Xây dựng xem xét và báo cáo lên Chính phủ cùng các cơ quan có thẩm quyền về các giải pháp cấp bách để hỗ trợ hoạt động khai thác hàng không trước những diễn biến bất lợi từ giá nhiên liệu Jet A1. Theo đó, cơ quan này đề xuất cho phép áp dụng cơ chế phụ thu nhiên liệu hàng không đối với dịch vụ vận chuyển hành khách hàng không nội địa hạng phổ thông cơ bản, với mức điều chỉnh linh hoạt theo giá nhiên liệu Jet A1 và xác định ngoài mức giá tối đa quy định.
Ngoài ra, Cục Hàng không Việt Nam còn đề xuất xem xét gia hạn thời gian áp dụng thuế nhập khẩu 0%, giảm thuế bảo vệ môi trường từ 1.500 đồng mỗi lít xuống còn 1.000 đồng mỗi lít đối với nhiên liệu Jet A1. Đồng thời, giảm thuế giá trị gia tăng (VAT) đối với nhiên liệu bay Jet A1 để giúp các doanh nghiệp giảm bớt áp lực dòng tiền, khi họ phải ứng nộp thuế VAT trước rồi mới thực hiện hồ sơ hoàn thuế theo kỳ.
