Eo biển Hormuz đang trở thành tâm điểm của cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu khi lưu lượng tàu thuyền qua đây sụt giảm nghiêm trọng, đe dọa thắt chặt nguồn cung dầu mỏ. Theo CNN, tình trạng này tái diễn giống như đợt gián đoạn hàng triệu thùng mỗi ngày hồi tháng 3, nhưng lần này thế giới không còn 'tấm đệm' từ các kho dự trữ dầu thô chiến lược vốn đã cạn kiệt.
Dự trữ dầu toàn cầu xuống thấp
Quỹ Tiền tệ Quốc tế (IMF) công bố ngày 15/7 cho biết, mức thiếu hụt khoảng 4 triệu thùng/ngày từ tháng 3 đến tháng 5 đã được bù đắp bằng cách rút dầu từ các kho dự trữ. Tuy nhiên, các nguồn dự trữ này phần lớn đã cạn. Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) ghi nhận dự trữ dầu thô của Mỹ giảm gần 1,7 triệu thùng trong tuần trước do xuất khẩu tăng, dù vẫn duy trì dưới mức trung bình thời kỳ tiền xung đột với Iran. Tại Cushing, Oklahoma – điểm giao nhận dầu WTI – lượng tồn kho đã vượt mốc 20 triệu thùng, mức tối thiểu để duy trì hoạt động.
IEA đã thực hiện đợt xả kho khẩn cấp lớn nhất lịch sử, đưa 400 triệu thùng dầu từ dự trữ chiến lược ra thị trường. Trung Quốc cũng góp phần giảm thiếu hụt bằng cách cắt giảm công suất lọc dầu và sử dụng dầu dự trữ trong nước. IMF nhận định: 'Cú sốc ban đầu được xoa dịu nhờ thị trường năng lượng còn dư địa điều chỉnh. Tuy nhiên, nếu các kho dự trữ không được bổ sung, thế giới sẽ dễ bị tổn thương hơn trước những cú sốc tiếp theo'. Goldman Sachs cho biết Trung Quốc có thể đang chuẩn bị tăng mua dầu thô để bổ sung kho dự trữ khi giá dầu giảm so với đỉnh tháng 5.
Giá dầu tăng vọt, căng thẳng leo thang
Căng thẳng Mỹ-Iran tiếp tục đẩy giá dầu lên cao khi eo biển Hormuz bị phong tỏa trở lại. Lúc 13h05 giờ Việt Nam, giá dầu Brent đạt 84,51 USD/thùng, dầu WTI ở mức 79,37 USD/thùng, giảm 1% so với mức tăng 13% của ngày hôm trước. Theo Bloomberg, giá dầu đã tăng lên mức cao nhất trong một tháng, đảo ngược đà giảm 30% của quý hai. Các cuộc tấn công gần như hàng ngày của Ukraine vào cơ sở nhiên liệu và tàu chở dầu Nga càng gây sức ép lên nguồn cung.
Ông Jeff Currie, cố vấn cấp cao tại Carlyle Group Inc., nhận định trên Bloomberg: 'Tình hình năng lượng hiện rất nghiêm trọng khi nguồn cung dầu không chỉ bị đe dọa bởi căng thẳng tại eo biển Hormuz, mà còn chịu ảnh hưởng từ việc thiếu hụt dầu thô và công suất lọc dầu của Nga do cuộc chiến với Ukraine'. Goldman Sachs cảnh báo giá dầu Brent có thể vượt 110 USD/thùng trong quý IV nếu xuất khẩu tại Vùng Vịnh đình trệ, nhưng nếu căng thẳng hạ nhiệt, giá có thể giảm xuống 60 USD/thùng vào cuối năm.
An ninh hàng hải tại eo biển Hormuz xấu đi
Các công ty vận tải quốc tế đang thận trọng khi di chuyển qua eo biển Hormuz theo cơ chế hộ tống của quân đội Mỹ, sau các vụ tấn công nhằm vào tàu thuyền. Từ ngày 7/7, vùng biển Oman ghi nhận 5 vụ tấn công vào tàu thương mại, gồm 3 siêu tàu chở dầu thô, một tàu chở khí tự nhiên hóa lỏng và một tàu container. Trung tâm Thông tin Hàng hải Hỗn hợp do Hải quân Mỹ đứng đầu đã nâng mức cảnh báo rủi ro tại eo biển Hormuz từ 'đáng kể' lên 'nghiêm trọng', chỉ cách mức 'nguy cấp' một bậc.
Một nguồn tin trong ngành vận tải biển nói với Reuters: 'Tình hình dường như đang khó kiểm soát', đồng thời cho biết công ty quyết định không đưa tàu qua eo biển vì lo ngại an ninh xấu đi. Hải quân Mỹ đang cố gắng cập nhật cảnh báo tới thủy thủ đoàn, nhưng thừa nhận thông tin 'có thể chưa theo kịp diễn biến thực tế'.
Mỹ không kích Iran, đàm phán song song
Ngày 15/7, quân đội Mỹ tiếp tục không kích Iran, nối dài chuỗi tấn công nhiều đêm. Iran đáp trả bằng các cuộc tấn công vào Kuwait, Bahrain và Jordan. Trong khi đó, ngày 17/6, Mỹ và Iran ký Bản ghi nhớ Islamabad với sự trung gian của Pakistan, cam kết giải quyết bất đồng bằng đối thoại và giảm căng thẳng. Thỏa thuận được cộng đồng quốc tế hoan nghênh. Tại vòng đàm phán ở Thụy Sĩ ngày 22/6, hai bên đánh giá tích cực, nhất trí thành lập cơ chế giảm xung đột liên quan Lebanon với sự hỗ trợ của Qatar và Pakistan.
