Tranh cãi về độ chói của đèn pha ôtô: Giữa yêu cầu lập pháp và bằng chứng an toàn
Vào ngày 22 tháng 2 năm 2026, một cuộc tranh luận sôi nổi đã nổ ra xung quanh vấn đề độ chói của đèn pha ôtô. Trong khi các nhà lập pháp tại Canada và Mỹ đang thúc đẩy các đề xuất nhằm giảm độ sáng để hạn chế tình trạng chói mắt cho tài xế, thì các chuyên gia an toàn lại bảo vệ hệ thống chiếu sáng hiện tại, dựa trên dữ liệu thực tế về tai nạn giao thông.
Động thái từ giới lập pháp và phản ứng từ nghiên cứu
Theo báo cáo từ tờ National Post, Ủy viên Hội đồng thành phố Vancouver, Canada, Sean Orr, đã đưa ra kiến nghị giải quyết các khiếu nại từ tài xế về việc bị chói mắt và mất tập trung khi lái xe vào ban đêm. Tương tự, tại Mỹ, Hạ nghị sĩ Marie Gluesenkamp Perez cũng bày tỏ quan ngại vào năm 2025 về an toàn liên quan đến độ sáng của đèn xe đời mới. Mục tiêu của các đề xuất này là cắt giảm độ chói từ hệ thống đèn LED hiện đại, vốn có cường độ sáng vượt trội so với đèn xenon và đèn halogen truyền thống, nhằm giúp lái xe cảm thấy dễ chịu hơn thay vì như đang nhìn thẳng vào mặt trời.
Tuy nhiên, vấn đề không đơn giản như vậy. Các chuyên gia từ Viện Bảo hiểm An toàn Đường cao tốc Mỹ (IIHS) sau khi phân tích dữ liệu tai nạn thực tế cho biết hiện tượng chói mắt từ đèn pha chỉ liên quan đến một phần rất nhỏ trong tổng số các vụ va chạm vào ban đêm. Cụ thể, trong giai đoạn từ năm 2015 đến 2023, tại nhiều bang của Mỹ, độ chói chỉ được ghi nhận là nguyên nhân trong khoảng 1-2 trên tổng số 1.000 vụ tai nạn ban đêm. Đáng chú ý, ngay cả khi đèn pha ngày càng sáng hơn và tầm nhìn được cải thiện, tỷ lệ này hầu như không thay đổi, bác bỏ ý kiến cho rằng hệ thống chiếu sáng hiện đại đang tạo ra một khủng hoảng an toàn nghiêm trọng.
Lợi ích của đèn pha hiện đại và những thách thức còn lại
Ngược lại, hệ thống đèn pha tốt hơn với khả năng chiếu sáng xa hơn đã giúp tài xế tránh được nhiều tình huống nguy hiểm. Những phương tiện trang bị đèn pha chất lượng cao có tỷ lệ tự gây tai nạn và va chạm với người đi bộ trong bóng tối thấp hơn đáng kể. Điều này cho thấy, dù độ chói có thể gây khó chịu, việc không thể quan sát do đèn pha đời cũ kém chất lượng, cùng với thiết kế và bảo trì đường bộ kém, mới là vấn đề an toàn lớn hơn. IIHS khẳng định rằng tầm nhìn không đủ là nguyên nhân gây ra nhiều vụ tai nạn hơn so với ánh sáng quá mạnh.
Một phần sự nhầm lẫn đến từ cách thức xảy ra các vụ tai nạn do chói mắt. Khi tài xế bị chói, họ thường tự mất lái và lao ra khỏi đường, nghĩa là chiếc xe gây chói không trực tiếp liên quan đến hiện trường và không thể bị đánh giá. Điều này khiến người lái cảm thấy vấn đề này rất phổ biến, dù hiếm khi xuất hiện rõ ràng trong các số liệu thống kê tai nạn. Theo IIHS, dữ liệu cho thấy hiện tượng chói mắt không phân bố đồng đều, mà thường xuyên xuất hiện trên các tuyến đường hai làn không có dải phân cách, trong điều kiện đường ướt, và ở những tài xế cao tuổi, đặc biệt là những người trên 70 tuổi, vốn nhạy cảm hơn với ánh sáng mạnh.
Tiến bộ công nghệ và giải pháp tương lai
Tuy vậy, điều đó không có nghĩa là ngành công nghiệp ôtô được phép ngó lơ tình trạng gây chói mắt cho người khác. Chương trình đánh giá của IIHS, vốn khen thưởng những hệ thống chiếu sáng tốt nhưng cũng xử phạt những hệ thống gây chói quá mức, đã thúc đẩy các nhà sản xuất có những động thái thay đổi. Vào năm 2017, hơn 20% hệ thống đèn pha được IIHS thử nghiệm gây chói quá mức quy định, nhưng đến năm 2025, con số này đã giảm xuống chỉ còn vài phần trăm.
Ngoài ra, các công nghệ hỗ trợ lái hiện đại khác có thể giúp giảm thiểu các trường hợp còn lại. Hệ thống đèn pha tự động giúp người lái tránh vô tình làm chói mắt người khác, trong khi hệ thống cảnh báo lệch làn đường có thể giảm đáng kể các vụ tai nạn do chói mắt gây ra. Những tiến bộ này cho thấy rằng, thay vì tập trung vào việc giảm độ sáng, giải pháp tối ưu có thể nằm ở việc kết hợp giữa cải tiến công nghệ và nâng cao nhận thức về an toàn giao thông.
