TPHCM đẩy nạnh trục đường sắt đô thị kết nối sân bay Tân Sơn Nhất - Long Thành
Theo báo cáo mới nhất, trục đường sắt đô thị quan trọng kết nối sân bay Tân Sơn Nhất - Bến Thành - Thủ Thiêm - sân bay Long Thành đang được triển khai theo từng đoạn với tiến độ khẩn trương. Thành phố Hồ Chí Minh đặt mục tiêu hoàn thành toàn bộ hệ thống này vào năm 2030, góp phần nâng cao khả năng tiếp cận sân bay Long Thành và hoàn thiện mạng lưới giao thông công cộng liên vùng.
Tiến độ triển khai các tuyến metro then chốt
Đối với đoạn metro số 2 (Bến Thành - Tham Lương), công trình đã chính thức khởi công xây dựng vào ngày 15 tháng 1 năm 2026. Dự án này dự kiến sẽ hoàn thành trong giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2030, đánh dấu bước tiến quan trọng trong việc mở rộng hệ thống đường sắt đô thị của thành phố.
Về đoạn Bến Thành - Thủ Thiêm, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã giao nhiệm vụ cho Tập đoàn Trường Hải (Thaco) tổ chức lập báo cáo nghiên cứu khả thi cho dự án tuyến metro số 2 theo hình thức đối tác công tư (PPP), cụ thể là loại hợp đồng BT. Theo kế hoạch, công trình này sẽ được khởi công trước ngày 30 tháng 4 năm 2026 và phấn đấu hoàn thành vào năm 2030. Phối cảnh tuyến metro Bến Thành - Thủ Thiêm cho thấy nó sẽ đi ngầm dưới đường Mai Chí Thọ, góp phần giảm thiểu ùn tắc giao thông trên mặt đất.
Đối với tuyến Thủ Thiêm - Long Thành, Ủy ban nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đang xem xét giao Thaco nghiên cứu triển khai theo hình thức PPP với hợp đồng BT. Thành phố đặt mục tiêu khởi công trước ngày 30 tháng 6 năm 2026 và phấn đấu hoàn thành vào năm 2030, đảm bảo sự kết nối liền mạch với sân bay Long Thành.
Mở rộng kết nối với tỉnh Đồng Nai và sân bay Long Thành
Bên cạnh đó, trục kết nối tuyến đường sắt đô thị số 6 - tuyến metro số 1 (Bến Thành - Suối Tiên) - kéo dài đường sắt đô thị số 1 của Thành phố Hồ Chí Minh về trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và sân bay Long Thành cũng đang được xúc tiến mạnh mẽ. Cụ thể, dự án tuyến đường sắt đô thị số 6 được xác định là ưu tiên đầu tư trong giai đoạn 1, với đoạn từ Cảng hàng không quốc tế Tân Sơn Nhất đến Phú Hữu, nhằm tăng cường kết nối với sân bay Long Thành trong tương lai. Thành phố đặt mục tiêu khởi công và hoàn thành dự án này trong giai đoạn từ năm 2026 đến năm 2030.
Song song đó, dự án kéo dài tuyến metro số 1 Thành phố Hồ Chí Minh (Bến Thành - Suối Tiên) qua tỉnh Đồng Nai cũng đang được đẩy nhanh tiến độ. Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai đã giao nhiệm vụ cho liên danh DonaCoop và VinaCapital lập hồ sơ đề xuất dự án nối dài tuyến metro số 1 từ sau ga S0 đến Trung tâm hành chính mới của tỉnh và đến sân bay Long Thành. Tuyến này có tổng chiều dài khoảng 38,5 km và sẽ được thực hiện theo hình thức đối tác công tư (PPP).
Về mặt pháp lý, Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh đã thống nhất bổ sung dự án kéo dài tuyến metro số 1 qua tỉnh Đồng Nai vào danh mục dự án thuộc Nghị quyết 188 của Quốc hội tại Nghị quyết số 510 ngày 26 tháng 12 năm 2025. Đồng thời, Hội đồng nhân dân Thành phố Hồ Chí Minh và Hội đồng nhân dân tỉnh Đồng Nai cũng thống nhất giao Ủy ban nhân dân tỉnh Đồng Nai làm cơ quan có thẩm quyền triển khai dự án kéo dài tuyến metro Bến Thành - Suối Tiên đến Trung tâm hành chính tỉnh Đồng Nai và sân bay Long Thành.
Theo lộ trình đã đề ra, toàn bộ trục kết nối này dự kiến sẽ được khởi công trong năm 2026 và hoàn thành vào năm 2030. Điều này không chỉ góp phần hoàn thiện mạng lưới đường sắt đô thị liên vùng mà còn nâng cao đáng kể khả năng tiếp cận sân bay Long Thành, một cảng hàng không quốc tế quan trọng đang trong giai đoạn hoàn thiện và dự kiến khai thác thương mại từ cuối tháng 6 tới đây.
Đảm bảo đồng bộ công nghệ giữa các tuyến metro
Theo định hướng được Ban Chỉ đạo phát triển hệ thống mạng lưới đường sắt trên địa bàn Thành phố Hồ Chí Minh thống nhất, thành phố sẽ sử dụng hệ quy chuẩn và tiêu chuẩn công nghệ - kỹ thuật của tuyến tàu điện ngầm số 2 (Bến Thành - Tham Lương) để làm nền tảng xây dựng bộ tiêu chuẩn chung cho đường sắt đô thị. Nguyên tắc đặt ra là bộ tiêu chuẩn này phải có tính phổ quát, ưu tiên công nghệ hiện đại và tiên tiến, phù hợp với xu thế phát triển khoa học - công nghệ hiện nay.
Đồng thời, bộ tiêu chuẩn cần đảm bảo khả năng mở rộng, nâng cấp, kết nối và vận hành an toàn, ổn định cho toàn bộ mạng lưới. Thành phố cũng yêu cầu tránh sử dụng công nghệ lạc hậu hoặc các giải pháp có thể hạn chế sự tham gia của doanh nghiệp; bảo đảm sự tương thích kỹ thuật giữa các tuyến trong cùng một cụm; và từng bước hình thành ngành công nghiệp đường sắt trong nước.
Trước mắt, Thành phố Hồ Chí Minh sẽ tham khảo các chỉ tiêu quy hoạch đường sắt đô thị của một số đô thị hiện đại trên thế giới, cùng với các tiêu chuẩn quốc tế về thời gian di chuyển, dải tốc độ (bao gồm metro thông thường, metro nhanh với tốc độ 120-200 km/h, và metro tốc độ cao trên 200 km/h), mức độ tiện nghi cho hành khách, cũng như cách bố trí tuyến, ga, và depot. Hiện tại, thành phố đang tổ chức rà soát quy hoạch mạng lưới đường sắt đô thị, với nhiệm vụ đề xuất khung kỹ thuật - công nghệ cho từng tuyến hoặc từng cụm tuyến, nhằm đảm bảo sự đồng bộ và hiệu quả trong tương lai.
